Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2024/5205 K.2025/5894

Taraflar arasında görülen kadastro tespite itiraz davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

Kadastro sırasında, ... ili ... ilçesi ... Mahallesi çalışma alanında bulunan 1 96... parsel sayılı 2.991,89 m² yüzölçümündeki taşınmaz Asliye Hukuk Mahkemesinde dava konusu olduğu belirtilerek, cins ve malik hanesi açık bırakılmak suretiyle tespit edilmiştir.

Davacı ... vekili Asliye Hukuk Mahkemesine sunduğu dava dilekçesinde; ... Mahallesinde bulunan yaklaşık 3.300 m² miktarındaki taşınmaz hakkında, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak, müvekkili adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 30.04.2015 tarihli ve 2013/291 Esas, 2015/228 Karar sayılı kararı ile; davanın kısmen kabulüne, harita mühendisi bilirkişisi tarafından düzenlenen 12.05.2014 tarihli rapor ve eki krokide (B) harfi ile gösterilen 2.752,25 m² yüzölçümündeki bölümün tarla vasfıyla

davacı adına tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle, Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince, eksik inceleme ve araştırma nedeniyle bozulmuştur.

... 1. Asliye Hukuk Mahkemesince bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sırasında, dava konusu taşınmaz hakkında tutanak düzenlenmiş olması nedeniyle dosya Kadastro Mahkemesine aktarılmıştır.

Kadastro Mahkemesinde aktarılan dava dosyası ve kadastro tutanağı birleştirilerek yapılan yargılama sonunda; dava konusu taşınmazın kadimden beri tarla olarak kullanıldığı, eylemli orman olan ve orman sınırlaması içerisinde kalan alanla benzerliğinin bulunmadığı, davacı ... yararına imar-ihya ve zilyetlikle kazanım koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu 1 96... parsel sayılı taşınmazın kadastro tutanağındaki yüzölçümüyle, "bahçe" vasfıyla davacı ... adına tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, davacı ... lehine imar-ihya ve zilyetlikle kazanım koşullarının gerçekleştiğinden bahisle yazılı şekilde karar verilmiş ise de, yapılan inceleme ve araştırmanın hüküm vermek için yeterli olduğundan söz edilemez.

Şöyle ki; dava konusu taşınmazın imar planı kapsamında olup olmadığı hususunda yapılan yazışmalar sonucunda ...

Belediyesi tarafından, taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kapsamında kaldığı ve bu plan kapsamında kalmadığına dair dosyada iki farklı yazısının bulunduğu, yine bilirkişi heyetinin 26.03.2024 tarihli ek raporunda taşınmazın 06.07.2007 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kapsamında bulunduğunun belirtildiği, İlk Derece Mahkemesince anılan çelişkinin giderilmediği,

ayrıca 1986 yılı hava fotoğrafında dava konusu taşınmaz üzerinde öbek halinde çalılıklar bulunduğu görülmekle, 26.02.2024 tarihli bilirkişi heyeti raporunda taşınmazın bu tarihli hava fotoğrafında tarım alanı içinde kaldığı şeklinde genel bir ifadeyle yetinildiği anlaşılmış, bu haliyle 20 yıllık zilyetlik süresinin davacı ... yararına oluşup oluşmadığı konusunda tereddüt hasıl olmuştur.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için İlk Derece Mahkemesince öncelikle, dava konusu taşınmaza ait 1986 yılından dava tarihine kadar tüm hava fotoğrafları, ortofoto ve uydu fotoğrafları temin edilmeli, taşınmazın imar planı kapsamında kalıp kalmadığı,

imar planı kapsamında kalmakta ise bu imar planının hangi tarihte kesinleştiği İlçe ve Büyükşehir Belediye Başkanlıklarından sorulup buna ilişkin kayıt ve belgeler dosya arasına celp edilerek mevcut çelişki net bir şekilde giderilmeli, komşu parsellere ait kadastro tutanakları, tutanaklar kesinleşmiş ise tapu kayıt örnekleri ve tapu kayıtları Mahkeme kararı sonucu oluşmuş ise Mahkeme karar örnekleri ilgili yerlerden getirtilip, bu şekilde dosyanın ikmal edilmesinden sonra mahallinde, elverdiğince yaşlı, tarafsız,

yöreyi iyi bilen ve davada yararı bulunmayan taşınmazın bulunduğu yerde yaşayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik mahalli bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile daha önceki keşiflerde görev yapmamış bir fen bilirkişisi, bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi, üç ... mühendisi bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Keşifte getirtilen belgeler dava konusu taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli, toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli, keşifte, hakim gözetiminde, taşınmazın dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli, yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri bilirkişisi eliyle yerine uygulattırılıp, orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ölçeği kadastro paftası ölçeğine,

yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ölçeğine (... veya benzeri programlar kullanılarak) denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle dava konusu taşınmaz, çevre parsellerle birlikte hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli; stereoskopik hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak,

dava konusu taşınmazın niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarının belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli, taşınmazın üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazın imar-ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını belirten müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı,

bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalıdır.

Ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmaz öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanmalı; dava konusu taşınmaz sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı;

yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; ... bilirkişisi kurulundan taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı;

fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki alınmalı, tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun (3402 sayılı Kanun) 14. maddesi uyarınca, adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler ile diğer mirasçılar ve onların miras bırakanları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tespit ya da tescil edilip edilmediği Tapu Müdürlüğü ve ilgili Kadastro Müdürlüğü ile Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüğünden sorulup,

aynı Kanun'un 03.07.2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanun'u ile değiştirilen 14/2. maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip, kanunun getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanarak, toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip, dava konusu taşınmazın imar planı kapsamında bulunması ve imar planının dava tarihinden önce kesinleşmiş olması durumunda bu tarihten, aksi halde dava tarihinden geriye doğru 20 yıllık zilyetlik süresi ve şartlarının davacı yararına oluşup oluşmadığı belirlenerek ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.

Kabule göre de, davanın niteliği itibarıyla yasal hasım konumunda bulunan davalılar aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine karar verilmiş olması da isabetsiz olduğundan, hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.