Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2024/5886 K.2025/5923

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiş olup, hükmün davalılar Hazine vekili, Orman İdaresi vekili ve ... tarafından temyiz edilmesi üzerine; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı ... ve arkadaşları Asliye Hukuk Mahkemesine sundukları dava dilekçelerinde; ... ili ... ilçesi ... Köyünde bulunan sınırlarını bildirdikleri toplam 10 parça taşınmazın kök muris ...'den kaldığını, davalıların taşınmazları haksız olarak kullandıklarını, kendilerini taşınmazlara yaklaştırmadıklarını ileri sürerek, davalıların kendi hisselerine vaki müdahalelerinin önlenmesine karar verilmesini talep etmiş ve yargılama sırasında dava konusu taşınmazlar hakkında 1 17... , 24, 54, 59, 64, 1 18... , 1 27... , 1 32... , 1 45... , 33... parsel numaraları ile kadastro tutanak düzenlendiği gerekçesiyle dava kadastro mahkemesine devredilmiştir.

Davacı ..., Kadastro Mahkemesine sunduğu dava dilekçesinde; ... ili ... ilçesi ... Köyü 1 32... ve 1 17... parsel sayılı taşınmazların davalılar adına tespit edildiğini, halbuki bu taşınmazları babası ...'den 16.08.1975 tarihli iki ayrı senetle satın aldığını, taşınmazları satın aldığından bu yana bu yerlerin zilyetliğinde ve kullanımında olduğunu, bunlardan 1 32... parsel sayılı taşınmazı kardeşi ... ile birlikte aldığını, sonradan kardeşinin de hissesini kendisine devrettiğini, bu parsel üzerine bir de ev yaptığını ileri sürerek, gerçek hak durumuna aykırı yapılan tespitin iptali ile taşınmazların adına tescilini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, davaların birleştirilmesi suretiyle yapılan yargılama sonunda verilen, davanın kısmen kabulüne, ... ili ... ilçesi ... köyü 1 32... numaralı parselin kadastro tutanağının iptali ile 9/36 payın ..., 9/36 payın ..., 9/36 payın ... (... oğlu), 3/36 payın ... (... oğlu), 3/36 payın ... (... oğlu), 3/36 payın ... (... oğlu) adlarına tapuya kayıt ve tesciline, bu parsel üzerindeki 2 katlı ev, havuz ve ağaçların beyanlar hanesinde ...'ye ait olduğu şerhi verilmesine; ... ili ... ilçesi ... köyü 1 17... numaralı parselin kadastro tespitinin iptali ile,

15/24 payın ..., 3/24 payın ..., 3/24 payın ..., 1/24 payın ... (... oğlu), 1/24 payın ... (... oğlu), 1/24 payın ... (... oğlu) adlarına tapuya kayıt ve tesciline, birleşen dava dosyası yönünden ... ili ... ilçesi ... köyü 1 22... , 1 17... ve 1 45... numaralı parsellerin kadastro tespitinin iptali ile, 21/72'şer hisse ... ve ..., 7/72'şer hisse ..., ... ve ..., 3/72’şer hisse ..., ... ve ... adlarına tapuya kayıt ve tesciline; ... ili ... ilçesi ... köyü 1 17... numaralı parselin kadastro tespitinin iptali ile,

21/72'şer hisse ... ve ..., 7/72'şer hisse ..., ... ve ..., 3/72'şer hisse ..., ... ve ... adlarına tapuya kayıt ve tesciline, bu parsel üzerindeki ev, samanlık ve ahırın beyanlar hanesinde ...'ye ait olduğunun şerh verilmesine; ... ili ... ilçesi ... köyü 1 45... numaralı parselin kadastro tespitinin iptali ile.

3/72'şer hisse ..., ..., 21/72'şer hisse ..., ..., 8/72'şer hisse ..., ... ve ... adlarına tapuya kayıt ve tesciline; ... ili ... ilçesi ... köyü 1 32... numaralı parselin kadastro tespitinin iptali ile ... oğlu ... adına tapuya kayıt ve tesciline; ... ili ... ilçesi ... köyü 1 18... , 1 45... , 1 17... numaralı parsellerin kadastro tespitinin iptali ile, 3/12 payın ..., 3/12 payın ..., 2/12'şer payın ..., ... ve ... adına tapuya kayıt ve tesciline, 1 17... numaralı parselde bulunan ahşap ev, samanlık ve ahırın beyanlar hanesine ..., ... ve ...'ye 1/3 er hisse olarak ait olduğunun şerh verilmesine;

... ili ... ilçesi ... köyü 1 17... numaralı parselin kadastro tespitinin iptali ile, 99/432 payın ..., 99/432 payın ..., 99/432'şer payın ..., ... ve ..., 45/432'şer payın ..., ... ... adına tapuya kayıt ve tesciline; ... ili ... ilçesi ... köyü 1 17... numaraıl parselin kadastro tespitinin iptali ile, 3/18’şer paylarla ..., ..., ..., ... ve ..., 1/18’şer paylarla ... oğlu ..., ... ve ... adlarına tapuya kayıt ve tesciline dair ilm karar, davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... ile ...' nin temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 2011/8089 Esas, 2011/8361 Karar sayılı ilamıyla;

"... öncelikle çekişmeli taşınmazların tutanak asılları, malik hanesi açık olarak kadastro mahkemesine devredildiğinden dava dilekçesi ve duruşma gününü bildirir davetiyenin Hazineye tebliğ edilip husumetin yaygınlaştırılması, daha sonra 1 45... parsele uygulanan 140, 1 45... parsele uygulanan 4 62... ada 64 parsele uygulanan 507 tahrir nolu vergi kaydının revizyon gördüğü tüm parsel tutanakları ile komşu parsel tutanak ve dayanaklarının, eski tarihli memleket haritası, hava fotoğrafları ve varsa amenajman planının ilgili yerlerden getirtilmesi, çekişmeli taşınmazların konumunun çevre parsellerle birlikte haritalar üzerinde gösterilmesi,

dayanak vergi kayıtları çalılık ve toyla (tepe) gibi genişletilebilir sınırları da içerdiğinden, komşu kayıtlardan yararlanmak ve sabit sınırdan başlamak üzere yöntemince zemine uygulanıp, 3402 sayılı Yasanın 20/C ve 32/3 maddeleri gereğince yüzölçümüne değer verilerek kapsamlarının belirlenmesi, asıl taşınmazın kapsamı orman veya ormandan açma değil ise, miktar fazlasının, sınırda bulunan eylemli ormandan açma yapmak suretiyle oluştuğunun kabul edilmesi, zilyetlik yolu ile kazanma koşullarının araştırılması ve oluşacak sonuca göre karar verilmesi" gereğine değinilerek bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesince, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda, davanın kısmen kabulüne ve kısmen reddine, dava konusu 1 32... parsel sayılı bu taşınmazın tamamı 480 pay kabul edilerek, 120/480 hissesi ... kızı ..., 40/480 hissesi ... oğlu ..., 40/480 hissesi ... oğlu ..., 40/480 hissesi ... oğlu ..., 24/480 hissesi ... oğlu ..., 24/480 hissesi ... oğlu ..., 24/480 hissesi ... oğlu ..., 24/480 hissesi ... oğlu ..., 24/480 hissesi ... kızı ..., 30/480 hissesi ... karısı (... kızı) ..., 45/480 hissesi ... kızı ..., 45/480 hissesi ... oğlu ... adlarına tesciline, bu taşınmaz üzerinde bulunan kargir iki katlı ev ve havuzun,

2/8 payı ... karısı (... kızı) ..., 3/8 payı ... kızı ... ve 3/8 payı ... oğlu ...'ye ait olduğunun beyanlar hanesine şerhedilmesine.

1 17... parsel sayılı taşınmazın tamamı 5760 pay kabul edilerek, 720/5760 hissesi ... kızı ..., 240/5760 hissesi ... oğlu ..., 240/5760 hissesi ... oğlu ..., 240/5760 hissesi ... oğlu ..., 144/5760 hissesi ... oğlu ..., 144/5760 hissesi ... oğlu ..., 144/5760 hissesi ... oğlu ..., 144/5760 hissesi ... oğlu ..., 144/5760 hissesi ... kızı ..., 450/5760 hissesi ... karısı (... kızı) ..., 675/5760 hissesi ... kızı ..., 675/5760 hissesi ... oğlu ..., 1800/5760 hissesi ... oğlu ... adlarına tesciline.

1 22... , 1 17... , 1 45... , 1 17... ve 16 parsel sayılı taşınmazların herbirinin tamamı 5760 pay kabul edilerek, 1680/5760 hissesi ... kızı ..., 560/5760 hissesi ... oğlu ..., 560/5760 hissesi ... oğlu ..., 560/5760 hissesi ... oğlu ..., 336/5760 hissesi ... oğlu ..., 336/5760 hissesi ... oğlu ..., 336/5760 hissesi ... oğlu ..., 336/5760 hissesi ... oğlu ..., 336/5760 hissesi ... kızı ..., 90/5760 hissesi ... karısı (... kızı) ..., 135/5760 hissesi ... kızı ..., 135/5760 hissesi ... oğlu ..., 360/5760 hissesi ... oğlu ... adlarına tesciline.

1 17... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan ahşap ev, ahır ve samanlığın, 1/5'er hisse ile ... evlatları ..., ..., ..., ... ve ...'e ait olduğunun beyanlar hanesine şerhedilmesine, 1 45... parsel sayılı taşınmazın tamamı 4 pay kabul edilerek, 1/4 hissesi ... kızı ..., 1/4 hissesi ... oğlu ..., 1/4 hissesi ... oğlu ... ve 1/4 hissesi ... oğlu ... adlarına tesciline.

1 32... parsel sayılı taşınmazın tamamı 16 pay kabul edilerek, 2/16 hissesi ... karısı (... kızı) ..., 3/6 hissesi ... kızı ..., 3/16 hissesi ... oğlu ... ve 8/16 hissesi ... oğlu ... adlarına tesciline; bu taşınmaz üzerinde bulunan ev ve kargir kümesin, beyanlar hanesine ... oğlu ...'ye ait olduğunun şerhedilmesine.

1 18... , 1 45... ve 1 17... parsel sayılı taşınmazların herbirinin tamamı 60 pay kabul edilerek, 15/60 hissesi ... kızı ..., 10/60 hissesi ... oğlu ..., 10/60 hissesi ... oğlu ..., 10/60 hissesi ... oğlu ..., 3/60 hissesi ... oğlu ..., 3/60 hissesi ... oğlu ..., 3/60 hissesi ... oğlu ..., 3/60 hissesi ... oğlu ... ve 3/60 hissesi ... kızı ... adlarına tesciline; bu taşınmazlardan 1 17... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan ahşap ev, ahır ve samanlığın 1/3'er hisse ile ... oğulları ..., ... ve ...'ye ait olduğunun beyanlar hanesine şerhedilmesine.

1 17... parsel sayılı taşınmazın tamamı 11.520 pay kabul edilerek, 2640/11520 hissesi ... kızı ..., 880/11520 hissesi ... oğlu ..., 880/11520 hissesi ... oğlu ..., 880/11520 hissesi ... oğlu ..., 528/11520 hissesi ... oğlu ..., 528/11520 hissesi ... oğlu ..., 528/11520 hissesi ... oğlu ..., 528/11520 hissesi ... oğlu ..., 528/11520 hissesi ... kızı ..., 450/11520 hissesi ... karısı (... kızı) ..., 675/11520 hissesi ... kızı ..., 675/11520 hissesi ... oğlu ..., 1800/11520 hissesi ... oğlu ... adlarına tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili, davalı ...

İdaresi ve davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de, verilen karar dosya kapsamına uygun düşmediği gibi, yapılan araştırma ve inceleme de karar vermek için yeterli bulunmamaktadır.

Şöyle ki; eldeki davada 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun (3402 sayılı Kanun) 30/2. maddesi uyarınca resen araştırma ilkesinin geçerli olduğu gözetilmeksizin ilgili köy tüzel kişiliği davaya dahil edilmemiş, 1 32... parsel sayılı taşınmazla ilgili olarak bozma öncesi yapılan keşifte ... hissesinin ...'e satıldığı yönünde, bozma sonrası yapılan keşifte ise ...'nın ...'e taşınmazdaki hissesini değil yalnızca muhdesat mahiyetindeki kümesi sattığı yönünde beyanda bulunulmasına rağmen bu çelişki giderilmemiş, vergi kayıtlarının miktar fazlaları hakkında bozma ilamında belirtilen hususlara dikkat edilmediği gibi,

yörede yapılan orman kadastrosunun 3402 sayılı Kanun'un 4. maddesine göre yapılacak orman kadastrosuna altlık olarak yapıldığı da değerlendirilmeden eksik ve hatalı olarak hüküm kurulmuştur.

Hal böyle olunca.

İlk Derece Mahkemesince, doğru sonuca ulaşılabilmesi için öncelikle, çekişmeli taşınmazların tutanak asılları malik haneleri açık olarak kadastro mahkemesine devredildiğinden, dava dilekçesi ve duruşma gününü bildirir davetiyenin ilgili köy tüzel kişiliğine tebliğ edilmesi suretiyle husumet yaygınlaştırılmalı, bildirdiği takdirde köy tüzel kişiliğinin delilleri toplanmalı, bilahare yöreye ait en eski tarihli memleket haritası ve hava fotoğraflarının tamamı ile varsa amenajman planı ve komşu parsellere ait kadastro tutanakları,

tutanaklar kesinleşmiş ise tapu kayıt örnekleri ve tapu kayıtları mahkeme kararı sonucu oluşmuş ise mahkeme karar örnekleri ilgili yerlerden getirtilip dosya ikmal edildikten sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ile bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek üç orman mühendisi bilirkişisi, bir ziraat mühendisi bilirkişisi,

bir fen elemanı ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Yapılacak bu keşifte, getirtilen belgeler çekişmeli taşınmazlarla birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazların öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; taşınmazların 3116, 47 85... sayılı Kanunlar karşısındaki durumları saptanmalı; zilyetlikle veya hukuki değeri kalmamış olan tapu kayıtlarıyla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli;

hakim gözetiminde, taşınmazların dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli; yörede yapılan orman kadastrosunun 3402 sayılı Kanun'un 4. maddesine göre yapılacak orman kadastrosuna altık olarak yapıldığı ve kesinleşen bir orman sınırı bulunmadığı dikkate alınarak,

yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri ile uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp, orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (...veya benzeri programlar kullanılarak) denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmazlar, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli;

taşınmazların gerçek eğimi, klizimetre aletiyle ölçülerek memleket haritalarındaki münhanilerden (yükseklik eğrilerinden) de faydalanılmak suretiyle belirlenmeli; hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak, taşınmazların niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarının belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli; taşınmazların üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazların imar - ihyaya konu olup olmadığı, olmuş ise imar - ihyaya en erken ne zaman başlanıldığı ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığı,

taşınmazların ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığı ve dava konusu taşınmazların 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 17/2. maddesinde belirtilen orman içi açıklık vasfında olup olmadığı hususlarını açıklayan müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalıdır.

Ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanarak dava konusu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı ve bu yolla yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri denetlenmeli;

tanık ve yerel bilirkişi beyanları arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; ziraat bilirkişisinden, taşınmazların evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki düzenlemesi istenilmeli;

tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli; dayanak vergi kayıtları, çalılık ve toyla (tepe) gibi genişletilebilir sınırları da içerdiğinden, komşu kayıtlardan yararlanmak ve sabit sınırdan başlamak üzere yöntemince zemine uygulanıp, 3402 sayılı Kanun'un 20/C ve 32/3 maddeleri gereğince yüzölçümüne değer verilerek kapsamları belirlenmeli; asıl taşınmazın kapsamı orman veya ormandan açma değil ise, miktar fazlasının, sınırda bulunan eylemli ormandan açma yapmak suretiyle oluştuğu kabul edilmeli.

1 32... parsel sayılı taşınmazla ilgili olarak bozma öncesi yapılan keşifte ... hissesinin ...'e satıldığı yönünde beyanda bulunulduğu, bozma sonrası yapılan keşifte ise ...'nın ...'e taşınmazdaki hissesini değil yalnızca muhdesat mahiyetindeki kümesi sattığı yönünde beyanda bulunulduğu dikkate alınarak, bu husustaki çelişki gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmeye çalışılmalı.

3402 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca, adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler ile diğer mirasçılar ve onların miras bırakanları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tesbit ya da tescil edilip edilmediğinin tapu müdürlüğü ve ilgili kadastro müdürlüğü ile hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünden sorularak aynı Kanun'un 03.07.2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile değiştirilen 14/2. maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip,

Kanun'un getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanmalı ve bundan sonra toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip, ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.

İlk Derece Mahkemesince, bu hususlar gözden kaçırılarak, yöntemince taraf teşkili sağlanmadan, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilmesi isabetsiz olduğundan, hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.