Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2011/1162 K.2013/9166

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalı şirketin bünyesinde önce ... Çimento şirketinde çalışıp buradan ... Beton şirketine geçtiğini, ... Çimento şirketinden ayrılırken 1997 yılında kıdem tazminatı ödendiğini, ... Beton şirketinde ise 2002 yılında iş sözleşmesinin fesih edildiğini, sadece ... Beton şirketinde çalışılan sürenin göz önünde bulundurularak kıdem tazminatının hesaplanıp ödeme yapıldığını ancak bu ödeminin eksik olduğunu ve yanlış hesaplama yapıldığını, toplu sözleşmede ücretten sayılacağı belirtilen tüm hususların göz önünde bulundurulmadığını ve ... Çimento şirketindeki çalışmanın kıdem tazminatı hesabına dahil edilmediğini ve 1997 yılında yapılan ödemenin mahsup edilmediğini, ileri sürerek kıdem tazmınatı alacağı istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davanın 10 yıllık zamanaşımına uğradığını, davacının tüm alacaklarını aldığına dair feragatname ve ibraname verdiğini, ... Beton şirktenin çok ortaklı bir Anonim şirket olup ... Çimento şirketi ile yönetsel ve organik bir bağı bulunmadığını, davacının ... Çimento şirketinden ayrılırken bütün hak ve alacaklarını alıp aradan belli bir süre geçtikten sonra işe alındığını, ... Çimento şirketinden gelen ve devredilen hiçbir hakkı bulunmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının kıdeminin ... Çimento San. A.Ş. ve ... Beton A.Ş. de geçen hizmet sürelerinin toplamı üzerinden değerlendirilmesi gerektiği iş akdinin fesih tarihi itibariyle zamanaşımı itirazının yerinde olmadığı davacının kıdem tazminatı fark alacağı bulunduğu, belirtilerek davanın kabulüne, karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı taraf temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Taraflar arasındaki uyuşmazlık, işveren tarafından yapılan kısmi ödemenin mahsubu konusundadır. .

I. Normatif Dayanak

Uyuşmazlığın normatif dayanağı Borçlar Kanununun 84–86 maddeleridir. Borçlar Kanununun 84 üncü maddesinde “Borçlu faiz veya masrafları tediyede gecikmiş değil ise kısmen icra eylediği tediyeyi resülmale mahsup edebilir. Alacaklı alacağın bir kısmı için kefalet, rehin veya sair teminat almış ise borçlu kısmen icra eylediği tediyeyi temin edilen veya teminatı daha iyi olan kısma mahsup etmek hakkını haiz değildir” kuralına yer verilmiş.

85 inci maddesinde “birden fazla borçları bulunan borçlu, borçları ödemek zamanında bu borçlardan hangisini tediye etmek istediğini alacaklıya beyan etmek hakkını haizdir.

Borçlu beyanatta bulunmadığı surette vukubulan tediye kendisi tarafından derhal itiraz edilmiş olmadıkça alacaklının makbuzda irae ettiği borca mahsup edilmiş olur” hükmü öngörülmüş, 86 ncı maddede ise “kanunen muteber bir beyan vaki olmadığı yahut makbuzda bir güna mahsup gösterilmediği takdirde, tediye muaccel olan borca mahsup edilir. Müteaddit borçlar muaccel ise tediye, borçlu aleyhinde birinci olarak takip edilen borca mahsup edilir.

Takibat vaki olmamış ise tediye, vadesi iptida hulül etmiş olan borca mahsup edilir. Müteaddit borçların vadeleri aynı zamanda hulül etmiş ise mahsup mütenasiben vaki olur. Hiç bir borcun vadesi hulül etmemiş ise alacaklı için en az teminatı haiz olan borca mahsup edilir” kuralı düzenlenmiştir.

III. İşçi Alacakları Yönünden Değerlendirme

İş sözleşmesinden doğan para borçlarının kısmi ifasında, mahsubun ne şekilde yapılacağı ile ilgili 4857 sayılı İş Kanununda özel bir düzenleme bulunmadığından, Borçlar Kanununun yukarıda belirtilen genel hükümleri kapsamında sorun çözümlenmektedir. İşçinin işverenden bir alacağının, örneğin sadece kıdem tazminatı alacağının bulunduğu durumlarda, kısmi ödeme nedeniyle mahsup işlemi Borçlar Kanununun 84 üncü maddesi çerçevesinde yapılacaktır. Dairemiz uygulamasına göre, temerrüde düşmüş olan işverenin yaptığı kısmi ödeme işçinin bu hususta beyanda bulunup bulunmadığına bakılmaksızın öncelikle faiz ve masraflara mahsup edilmelidir.

1475 sayılı İş Kanununun 14 ve 4857 sayılı İş Kanunun 120 nci maddesi uyarınca, işveren kıdem tazminatı borcu bakımından iş sözleşmesinin feshedildiği tarihte temerrüde düşer. Yukarıda belirtilen diğer tazminat ve alacaklar bakımından ise, tarafların sözleşme ile kararlaştırdıkları ödeme zamanı ya da işçi tarafından gönderilecek ihtarnamede belirtilen ödeme günü itibariyle işverenin temerrüdü gerçekleşir.

Somut olayda davacı 1997 yılında kendisine kıdem tazminatı ödendiğini dava dilekçesinde açıkca belirttiğinden davacıya bu hususun açıklattırılıp kendisine ne kadar ödeme yapıldığı tespit edilerek ödenen miktarın kıdem tazminatından yukarıdaki ilkeler doğrultusunda mahsup edilmemesi hatalıdır.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 18.03.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.