Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2016/24104 K.2020/8498

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılar vekillerine istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının 1996 yılında ...'na bağlı ...

Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde temizlik görevlisi ve hasta bakıcı olarak çalışmaya başladığını, aralıksız ve kesintisiz olarak ... akdinin fesih tarihi olan 14.05.2014 tarihine kadar çalıştığını, davacının işyerinde aldığı son net maaşının 850,00 TL olduğunu, yemeğin işyeri tarafından karşılandığını, ayrıca 155,00 TL yol/akbil parası verildiğini, fazla mesai ve genel tatil alacaklarının ödenmemiş olması, sigorta kayıtlarında devamlı girdi-çıktı yapılması ve sosyal güvenlik haklarının sekteye uğratılması nedeniyle ...

23.Noterliği'nin 07466 yevmiye sayılı ihbarnamesi ile davacının ... akdini haklı nedenle feshettiğini, müvekkilinin sigorta kaydı her ne kadar hastanenin temizlik işlerini üstlenen taşeron şirketler üzerinden yapılmakta ise de davalı Bakanlığın asıl işveren konumunda olduğunu, işyeri devri kuralları gereğince son taşeron olan davalı şirketin de üst işveren niteliğindeki ... ile birlikte tüm alacaklardan sorumluluğunun olacağını, işyerinde vardiya usulü çalışma yapıldığını, gece ve gündüz vardiyalarında 12'şer saat çalışma yapıldığını, daha ziyade gece vardiyasında çalışma yapan müvekkilinin gece çalışmalarının 7,5 saati aştığını,

haftada en az 4 gece 1 gündüz veya 3 gece 2 gündüz şeklinde çalıştığını, haftalık çalışma saatine bakılmaksızın haftalık çalışma 45 saati aşılmasa da gece çalışmalarının 7,5 saati aşması durumunda işçiye fazla mesai ücretinin ödenmesi gerekeceğini, haftalık çalışma süresinin 45 saati aştığını, genel tatil günlerinde de çalıştığını, kullanmadığı yıllık izinlerinin bulunduğunu beyanla; fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla.

300 TL kıdem tazminatı, 100 TL genel tatil ücreti, 100 TL yıllık izin ücreti alacakları olmak üzere şimdilik toplam 3.500 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, 22/01/2016 harç tarihli bedel artırım dilekçesi ile taleplerini artırdığı anlaşılmıştır.

Davalı ... Cevabının Özeti:

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazlarının olduğunu, davanın yüklenici firmalara ihbarının gerektiğini, müvekkili kurumun, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu ihale Sözleşmesi Kanunu kapsamında hizmet satın aldığını, davacının son olarak yüklenici şirkete bağlı çalıştığını, ücret ve sair ödemelerin bu şirket tarafından yapıldığını, ... ...

Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin, 506 sayılı Kanunun 87. maddesi anlamında asıl işveren olmayıp, ihale makamı konumunda olduğunu, işin bir bölümünde bizzat işçi çalıştırmayıp, işi bölerek ihale etmek suretiyle muhtelif kişilerden hizmet satın alan ... sahibi "ihale makamı" olduğunu, bu nedenle husumet yönünden davanın reddinin gerektiğini, 15 Ekim 2006 tarih 26320 sayı ile Resmi Gazetede yayınlanan Kamu İhale Genel Tebliğinde Değişiklik yapılmasına Dair tebliğin 6. maddesi gereğince ihale dokümanları kapsamında, yaklaşık maliyet hesaplarında genel giderler başlığı altında % 3 oranındaki tutarın kıdem tazminatı, amortisman,

... yeri hekimliği ücreti, oryantasyon eğitim gideri, sözleşme giderleri v.b. maliyet unsurları içinde hesaplandığını ve yaklaşık maliyet içinde yer aldığını, ihale neticesinde elemanlı hizmet veren tüm firmaların hak edişlerinin her ay düzenli olarak çalışanların menfaati göz önünde bulundurularak bekletilmeksizin ödendiğini, iddia edilen alacağın Hastaneden talep edilmesinin Hastanenin daha önce ödemiş bulunduğu kişi alacaklarını tekrar Ödemesi sonucunu doğurarak kamu zararına yol açacağını, davacının özlük dosyasının ilgili şirkette olduğunu,

davacının belirli süreli ... akdine dayalı olarak çalıştığını ve bu nedenle ihbar tazminatına hak kazanamayacağını beyanla; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... İnşaat Nak. Taah. San. Tİc. Ltd. Şti Cevabının Özeti: Davalı ... İnşaat Nak. Taah. San. Tİc. Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde özetle derdestlik, yetki, husumet, zamanaşımı ilk itirazlarında bulunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkeme Kararının Özeti: Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Temyiz: Kararı davalı ... İnş. Ltd. Şti. vekili ile davalı ... vekili temyiz etmiştir. Gerekçe: Davalı ... Yönünden:

5521 sayılı ... Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesine göre ... mahkemesinden verilen kararlar tefhim ve tebliğ tarihinden itibaren 8 gün içinde temyiz olunabilir. Bu süre içinde temyiz dilekçesinin hakime havale edildikten sonra temyiz defterine kaydının yaptırılması ve harcının yatırılması gerekir.

Temyiz süresi içinde temyiz dilekçesi temyiz defterine kaydedilmiş, ancak harç yatırılmamış ise, harç ve temyiz giderlerinin yatırılması için ilgili tarafa 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesi uyarınca uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 432. madde yollaması ile aynı Kanun'un 434. maddesi gereğince işlem yapılması ve 7 günlük kesin süre verilmesi gerekir.

8 günlük süre içinde temyiz edilmeyen, temyiz defterine kaydı yapılmayan veya verilen kesin süre içinde temyiz harç ve gideri yatırılmayan kararlar kesinleşmiş olur.

Gerekçeli karar davalı ... vekiline usulüne uygun olarak 04.05.2016 tarihinde tebliğ edilmiş olup 8 günlük yasal süre geçtikten sonra davalı vekili tarafından 16.05.2016 tarihinde temyiz edilmiş olduğundan, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesi uyarınca uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 432. maddesi gereğince süre aşımı nedeniyle davalı ...’nın temyiz isteminin REDDİNE,

Davalı ... İnş. Ltd. Ştı Yönünden:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında davacının yıllık izin ücreti alacağının hesaplanması noktasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

6100 sayılı HMK'nun 31. maddesinde hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir, soru sorabilir, delil gösterilmesini isteyebilir şeklinde düzenleme yapılarak hakime yargılama sonunda doğruya ulaşma görevini yüklemiştir.

Anayasamızın 141. maddesine göre, yargı basit, çabuk ve ucuz gerçekleşmelidir. Devlet yargının basit, ucuz ve çabuk gerçekleşmesi için gerekli düzenlemeleri yapmak durumundadır. Zira hakkın tanınması ve korunmasındaki gecikmeler, hukuk devleti ilkesi ile uyumlu değildir, adil yargılanma hakkını ihlâl eder. Bu sebeple yargılama sonucunda ulaşılacak hüküm, doğru, gecikmemiş ve kendisinden beklenen etkiyi gösteren bir niteliğe sahip olmalıdır.

Bundan dolayı belirsiz vakıaların açıklattırılmasına, eksikliklerin hâkim tarafından işaret edilerek taraflarca giderilerek yargılamanın uzatılmasının önüne geçilmesine ilişkin hâkimin davayı aydınlatma yükümlülüğü bulunmaktadır. Usul hukuku için haksızlığın önlenmesinin anlamı, doğru hüküm kurulmasıdır. Bu hususta yapılacak bir inceleme içinse, tarafların iddialarını eksiksiz ve zaman, yer gibi somut unsurlarıyla tam bir açıklık içinde yargılamaya getirmeleri gerekmektedir.

Doğru hüküm kuramama, bazen ise zayıf olan tarafın bir usuli hakkı bilmiyor olması dolayısıyla söz konusu olmaktadır. Böyle bir durumda, hakkın özünün, usule kurban edilmesi mümkün olmadığından, tarafın bir vakıayı bütün ayrıntılarıyla getirmemiş olması dolayısıyla yargılamanın doğru ve adil bir hüküm kurmaya elverişli olacak şekilde aydınlatılmamış olması durumunda hâkim devreye girecek ve söz konusu usûlî olanağı tarafa hatırlatacaktır.

Somut olayda,sunulan izin belgeleri göz önüne alınarak davacının 35 gün izin kullandığı kabulüne göre hesaplama yapılmıştır.

Mahkemece, davacının davayı somutlaştırma yükü (HMK m.194), hakimin de davayı aydınlatma yükümlülüğü (HMK m. 31) bulunduğu göz önüne alınarak, davacının 17 yıllık çalışma süresi boyunca 35 gün yıllık izin kullandığının kabulü hayatın olağan akışına ters olduğundan, davacının beyanı alındıktan ve işverenlerden ilgili belgeler getirtildikten sonra tüm deliller birlikte değerlendirilip, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.