Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2022/17315 K.2023/1262

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen itirazın iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece ... Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı işçinin müvekkil Bankanın Tepecik Şubesinde çalışmakta iken yaptığı suistimal nitelikli işlemler nedeniyle meydana gelen zararının tahsilini teminen, davacı Banka lehine davalıya ve davalının eşine ait taşınır ve taşınmazlar üzerinde tesis edilen ipotek ve rehnin paraya çevrilmesi yoluyla yasal takip başlatıldığını, söz konusu yasal takip dosyasından davalıya ödeme emri tebliği sonrası davalı tarafından borca itiraz edildiğini ve icra takibinin durdurulduğunu, yapılan itirazın haksız ve kötüniyetli olduğunu,

davacı tarafından davalı işçinin suistimal nitelikli işlemleri nedeniyle yapılan ödemelerin belli olduğunu, ayrıca davalı hakkında yaptıkları suç duyurusu üzerinde ...

2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2008/323 Esas sayılı dosyası üzerinden dava açıldığını ve yargılamanın devam ettiğini, yargılama sürecinde alınan bilirkişi raporunda müvekkili Bankanın zarara uğradığı ve zararın meblağının belirlendiğini, kaldı ki davalının eylemine ilişkin hiçbir inkârının bulunmadığını, davalının araçlarını ve taşınmaz mallarını müvekkili Banka yararına rehin ve ipotek vermiş olmasının, bir kısım malını satarak müvekkili Bankaya ödemede bulunmuş olmasının bu durumu açıkça gösterdiğini ileri sürerek davalının itirazının iptali ile %40'... aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı, davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 02.07.2018 tarihli ve 2010/333 Esas, 2017/217 Karar sayılı kararıyla; davacı Bankanın tacir olduğu ve her tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir ... adamı gibi hareket etmekle yükümlü olduğu, davacının uzun vadede hisse senetlerinde düşme riskinin olduğunu göz önüne alarak tedbirli davranması ve hisse senetlerini bloke hesapta hisse senedi olarak bekletmemesi gerektiğini bilmesi gerektiği, bu nedenle hisse senetlerinin bloke edildiği tarihteki değeri olan 359.120,00 TL dikkate alınarak tarafların borç alacak durumunun belirlendiği,

itirazın iptali davalarında tarafların borç ve alacak durumlarının takip tarihi itibarıyla dikkate alınması gerektiği, işbu davaya konu icra takibinin 16.....2009 tarihinde yapıldığı, bu tarih itibarıyla davalının davacı Bankaya 135.043,31 TL asıl alacak ve 18.903,95 TL yasal faiz olmak üzere toplam 153.947,26 TL borçlu olduğu, davalının suistimalinden kaynaklı borcunun likit olduğu ve davacının icra inkar tazminatını hak ettiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. Gerekçe ve Sonuç

... Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesinin 24.12.2020 tarihli ve 2018/2137 Esas, 2020/1512 Karar sayılı kararıyla; itirazın iptali davasında tarafların borç ve alacak durumlarının takip tarihi itibarıyla değerlendirilebileceği, denetlemeye elverişli dosya kapsamına uygun bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen raporlarda da takip tarihi itibarıyla davacının alacağının likit olarak hesaplandığı, İlk Derece Mahkemesi kararında bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacı ve davalı vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairemizin 25.05.2021 tarihli ve 2021/3119 Esas, 2021/9514 Karar sayılı ilâmı ile; davacının tüm davalının diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek davacı Banka tarafından 25.07.2011 tarihli yazı ekinde, davalı işçinin kendisine yapmış olduğu geri ödemeleri gösterir tablo ibraz edildiği, söz konusu tabloya göre davalı işçi tarafından davacıya hükme esas alınan 03.05.2018 tarihli ek raporda kabul edilen miktarların dışında bir kısım ödemeler yapıldığı, davalı tarafından icra takip tarihi olan 16.....2009 tarihi ile 25.07.2011 tarihli yazı ekinde gösterilen ödemeler değerlendirilmeksizin karar verilmesinin isabetli olmadığı gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; bozma sonrası alınan ek raporda bozma kapsamı dışında kalan hususlarda değerlendirme yapıldığı ve ulaşılan borç tutarının ödemelerin tespitine rağmen fazla çıktığının görüldüğü, bozmanın mahiyetinin davacıya başkaca yapılan ödemelerin tespit ile değerlendirmeye alınmasına ilişkin olduğu, bu nedenle bozma öncesi hükümde esas alınan 03.08.2018 tarihli ek rapora göre karar verildiği, resen yapılan değerlendirmede;

ceza dosyasındaki raporda belirtilen ve davalının kabulünde olan takip öncesi ile takip tarihinden dava tarihine kadar olan dönem gözetildiğinde davalı tarafından yapılan ödemenin kısmen kabulüne karar verilen tutarın üzerinde kaldığı, davacının itirazın iptaline yönelik dava açmasında hukuki yararı olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; hisse senetlerinin paraya çevrilmesinde esas alınan tarihin hatalı olduğunu, bozma kapsamına göre yapılacak değerlendirme sonucunda davacı Bankanın anapara ve faiz alacağının devam ettiğinin görüleceğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının uğradığı zarar, davalıdan yapılan tahsilat ile davacının alacaklı olduğu miktara ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 6098 sayılı ... Borçlar Kanunu’nun 396 ve 400 üncü maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Temyizen incelenen İlk Derece Mahkeme kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Vermiş olduğu bir hüküm Yargıtay tarafından bozulan ve Yargıtayın bu bozma kararına gerek iradi ve gerekse kanuni şekilde uymuş olan mahkeme, bozma kararı doğrultusunda inceleme yapmak ve hüküm kurmak zorundadır. Mahkeme uyma kararını kaldırarak direnme kararı veremeyeceği gibi hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalan bölümleri hakkında da yeni bir karar veremez. Bozmaya uyulmakla bozma lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak doğmuş olur.

Hükmün bir kısmının bozma kapsamı dışında bırakılmasının amacı bu kısımların doğru olduğunu belirlemek, bozmanın sınırlarını çizmek ve bu şekilde usuli kazanılmış hakları oluşturup korumaktır. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur.

3. Somut uyuşmazlıkta uyulmasına karar verilen bozma ilâmında işaret edildiği üzere, davacı Bankaya icra takip tarihine kadar bloke hisse senedi miktarı ile satılan yazlık bedeli dışında 23 kalem ödeme yapıldığı ve söz konusu ödeme toplamı 87.226,32 TL olduğu hâlde 03.05.2018 tarihli ek raporda bloke hisse senedi miktarı ile satılan yazlık bedeli dışında 6 kalemde toplam 66.941,93 TL ödeme yapıldığının kabul edilmesi hatalı olup belirtilen durum dışındaki tüm hususlar bozma kapsamı dışında kalmıştır.

Buna göre İlk Derece Mahkemesince 03.05.2018 tarihli ek raporda değerlendirilmeyen toplam 20.284,39 TL ödemenin mahsubuna yönelik hesap raporu alınarak belirlenecek asıl alacak ve faiz üzerinden itirazın iptaline karar verilmesi gerekirken hükmüne uyulan bozma ilâmında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğuna aykırı olacak şekilde karar verilmesi isabetli olmayıp bozmayı gerektirmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,