Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2023/18120 K.2023/16273

Taraflar arasındaki yetki tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Sendikanın müvekkili işyerinde toplu ... sözleşmesi yapmak için yetki tespiti talebinde bulunması üzerinde ... Çalışma Genel Müdürlüğünün 01.03.2022 tarih ve 100825 sayılı yazısı ile olumlu yetki tespitine ilişkin karar verildiğini, yetki tespit yazısında hangi işyerlerinin dikkate alındığının belirtilmediğini, davacı Şirketin dava dışı ...

Elektrikli Cihazlar AŞ işletmesine bağlı olduğunu, dava dışı işletmenin sahip olduğu 4 işyerinde toplam 173 işçi çalıştığını, çalışan işçi sayısına göre yasal çoğunluğun sağlanabilmesi için davalı Sendikanın 71 üyesi bulunması gerektiği hâlde davalı Sendikanın 23 üyesi bulunduğundan yetkili olmadığını, bir kısım işçinin iradeleri fesada uğratılarak sendika üyesi yapıldığını beyanla 01.03.2022 tarihli ve 100825 sayılı yetki tespitinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Bakanlıkça yapılan yetki tespitinde, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) 41 ve 42 nci maddeleri uyarınca, Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılan işyerlerine ilişkin tescil ve işçi bildirimleri ile e-Devlet üzerinden yapılan sendika üyelik işlemlerinin esas alındığını, Bakanlık kayıtlarına göre işletmede davalı Sendikanın üyelik oranının %56,10 olduğunu, yetki tespit yazısı incelendiğinde (1201207.034) ve (1216617.034) sicil numaralı işyerini kapsayan yetki tespit yazısının taraflara tebliğ edildiğinin anlaşılacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; öncelikle dava dilekçesinin görevli makama kaydettirilip kaydettirilmediği ve davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığının incelenmesi gerektiğini, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü hususların yasal dayanaktan ve gerçeklikten uzak olduğunu, işyerinde 41 işçinin çalıştığını, Sendikaya üye işçi sayısının 23 olduğunu, yeterli çoğunluğun sağlandığını, Bakanlık işleminde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; yetki tespitine dâhil edilmesi istenen dava dışı ... Elektrikli Cihazlar AŞ ile dava dışı Elleti Dış Tic.

AŞ isimli işyerlerinin davacıya ait işletmeye dâhil edilmesinin kanun gereği mümkün olmadığı, kanunda bir gerçek ve tüzel kişiye veya kamu kurum ve kuruluşuna ait işyerinden bahsedildiği, diğer iki işletmenin ise davacıya ait işletmeden ayrı birer tüzel kişiliği bulunduğu, sendika üyeliklerinin irade fesadı nedeniyle geçerli olmadığına ilişkin delil ve belge ibraz edilmeği, Kurum kayıtlarına göre işyerinde yetki tespiti başvuru tarihi itibarıyla 41 çalışan olduğu, Bakanlık prosedür dosyasına ekli sendikalı üye listesinde 23 işçinin davalı Sendikalı olduğu,

işyerinde çalışan ve sendika üyesi olan işçi sayılarının Bakanlık tespiti ile örtüştüğü, davalı Sendikanın işletme toplu ... sözleşmesi için gerekli çoğunluğu sağladığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; yetki tespitinin hatalı olduğunu, müvekkili Şirkete ait işyerleri ile aynı işletme kapsamında bulunan ...

Elektrikli Cihazlar AŞ ve Elleti Dış Ticaret AŞ'ye kayıtlı işyerlerinin de hesaplamada dikkate alınması gerektiğini, bu Şirketlerin farklı tüzel kişiliği olmasının bunlara ait işyerlerinin işletme hesabına eklenmesine engel olmadığını, yetki tespitine konu Bakanlık yazısının kanuna ve yönetmeliğe uygun olarak düzenlenmediğini, sadece Şirketin merkezine ait işyerlerinin belirtildiğini, hangi şubelerin yetki kapsamında olduğunun dahi belirtilmediğini, bu açıdan yazının hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırı olduğunu,

bazı işçilerin iradeleri sakatlanarak sendikaya üye yapıldığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın süresinde açıldığı, sendika üyesi işçinin nasıl belirleneceğinin kanunda düzenlendiği, davalı Bakanlıkça bu düzenlemeye uygun şekilde e-Devlet sistemi dikkate alınarak tespit yapıldığı, yetki tespit başvuru tarihindeki sendikalı işçi sayısının dikkate alınmasında usulsüzlük bulunmadığı, işçilere üyelik konusunda baskı yapıldığına ilişkin iddianın kanıtlanamadığı, 11.03.2022 tarihli yetki tespiti kararında görevli makam ve işyeri toplu ... sözleşmesi yapılacağının belirtildiği, bu yönden usule aykırı bir durum bulunmadığı,

yetki tespit başvuru tarihinde işyerinde 70 işçi çalışıp 39 işçinin davalı Sendikaya üye olduğu, sayı belirlenirken Sendikadan ayrılan işçilerin dikkate alındığı, işçilerin yarıdan fazlasının Sendika üyesi olma şartının gerçekleştiği gerekçe gösterilerek başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 6356 sayılı Kanun'un 41 inci ve devamı maddeleri kapsamında yetki tespitine itiraz istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 2709 sayılı ... Cumhuriyeti Anayasası’nın “Toplu ... sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı” kenar başlıklı 53 üncü maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu ... sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.”

2. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki” kenar başlıklı 41 inci maddesinin birinci fıkrası da şöyledir: “Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu ... sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu ... sözleşmesi yapmaya yetkilidir.”

3. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki Tespiti İçin Başvuru” kenar başlıklı 42 nci maddesi ise şöyledir:

“(1) Toplu ... sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun tespitini ister. İşveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren de Bakanlığa başvurarak yetkili işçi sendikasının tespitini isteyebilir.

(2) Bakanlık, kayıtlarına göre başvuru tarihi itibarıyla bir işçi sendikasının yetkili olduğunu tespit ettiğinde, başvuruyu, işyeri veya işletmedeki işçi ve üye sayısını, o işkolunda kurulu işçi sendikaları ile taraf olacak işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene altı ... günü içinde bildirir.

(3) İşçi sendikasının yetki şartlarına sahip olmadığının ya da işyerinde yetki şartlarına sahip bir işçi sendikasının bulunmadığının tespiti hâlinde, bu bilgiler sadece başvuruyu yapan tarafa bildirilir.

(4) Sigortalılığın başlangıcı ile sona ermesine ilişkin bildirimlerden yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmayanlar, yetkili işçi sendikasının tespitinde dikkate alınmaz.

(5) Yetki tespiti ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.”

4. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki İtirazı” kenar başlıklı 43 üncü maddesi de şöyledir:

“(1) Kendilerine 42 nci madde uyarınca gönderilen tespit yazısını alan işçi veya işveren sendikaları veya sendika üyesi olmayan işveren; taraflardan birinin veya her ikisinin yetki şartlarına sahip olmadığı veya kendisinin bu şartları taşıdığı yolundaki itirazını, nedenlerini de göstererek yazının kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren altı ... günü içinde mahkemeye yapabilir.

(2) İtiraz dilekçesi görevli makama kayıt ettirildikten sonra mahkemeye verilir. Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin yüzde birinden daha az üyesi bulunan işçi sendikası, yetki itirazında bulunamaz.

(3) İtiraz dilekçesinde veya ekinde somut delillerin yer almaması hâlinde itiraz incelenmeksizin reddedilir. İşçi ve üye sayılarının tespitinde maddi hata ve süreye ilişkin itirazları mahkeme altı ... günü içinde duruşma yapmaksızın kesin olarak karara bağlar. (Değişik cümle: 12/10/2017-7036/34 md.) Bunların dışındaki itirazlar için mahkeme, duruşma yaparak karar verir ve bu karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi bir ay içinde kararını verir. (Ek cümle: 12/10/2017-7036/34 md.) Bu karara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay bir ay içinde kesin olarak karar verir.

(4) 42 nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca kendisine yetki şartlarına sahip olmadığı bildirilen işçi sendikası, altı ... günü içinde yetkili olup olmadığının tespiti için dava açabilir. Mahkeme açılan davayı o işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birini üye kaydeden işçi sendikaları ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene de bildirir. Mahkeme davayı iki ay içinde sonuçlandırır.

(5) İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur.”

5. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,