Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2023/19160 K.2024/4375

Taraflar arasındaki tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı Bakanlığa bağlı ... Eğitim ve Araştırma Hastanesi bünyesinde 4 yıldır daimi işçi kadrosunda temizlik görevlisi olarak çalıştığını, eğitim durumu ve ailevi durumlarını gerekçe göstererek 26.09.2022 tarihli dilekçesi ile Elazığ il ve ilçelerine atamasının yapılması talebinde bulunduğunu, İstanbul Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün E-88933897-929 sayılı yazısı ekinde gönderilen ...

Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 10.11.2022 tarihli E-60438742-929 sayılı yazısında; davacının naklen atanma talebinde bulunduğu Elazığ ilindeki unvan/branşına ait kadro standardı uygun olmadığından talebin yerine getirilmesinin mümkün bulunmadığının belirtildiğini, söz konusu işlemin haksız ve hukuka aykırı olduğundan iptali gerektiğini, müvekkilinin Fırat Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo Televizyon ve Sinema Bölümü 1. sınıf öğrencisi olduğunu, bölümünün 4 yıllık olduğunu, kadrosunun İstanbul ilinde olması nedeniyle Elazığ ilindeki Fakültesinde eğitim hayatına devam edemediğini, okuduğu bölümde derslere devam zorunluluğu olduğunu,

davacının eğitim hayatına devam edebilmesi için Üniversitesinin bulunduğu Elazığ il merkezi veya ilçelerinde bulunan kadrolara tayininin yapılmasının elzem olduğunu, davacının üyesi olduğu Öz Sağlık İş Sendikası ile davalı ... arasında imzalanan toplu iş sözleşmesinin 19. maddesinde “Öğrenim sebebiyle işyeri değişikliği talebinde bulunan işçinin lisans öğrenimi gördüğünü ve okuluna devam mecburiyeti olduğunu belgelemesi halinde talepleri mezkur yönergede belirtilen standart ve boş kadro imkanları çerçevesinde yerine getirilir.” denildiğini,

davalı Bakanlığın atama talebi ret yazısında da aynı maddeye yer verilmek sureti ile toplu iş sözleşmesi gereğince de müvekkilinin öğrenim durumu nedeni ile tayin hakkının bulunduğunun açıkça kabul edildiğini, Bakanlıkça Elazığ ilinde davacının branşına ait kadro standardı uygun olmadığından,

bir diğer anlatımla boş kadro bulunmadığından atama talebinin yerine getirilmesinin mümkün olmadığı iddia edilmesine rağmen İŞKUR ve ... tarafından yeni daimi işçi alım ilanları paylaşıldığını, Elazığ ilinde de daimi işçi alımı yapılacağının paylaşıldığını ve başvuruların alındığını, dolayısı ile Elazığ ilinde daimi işçi kadrosunda ihtiyaç bulunduğunun da sabit olduğunu, ayrıca davacının ailesinin Elazığ ilinde yaşamakta olduğunu ve hastalıkları nedeni ile davacının desteğine ihtiyaçları bulunduğunu,

... ile davacının üyesi olduğu Öz-Sağlık İş Sendikası arasında imzalanan toplu iş sözleşmesinin 19 uncu maddesi ile çalışılan Kurumda 2 yılın tamamlanması hâlinde özel durumlar ve ihtiyaç hâlinde, eğitim durumu gibi nedenlerle daimi işçilere tayin hakkı tanındığını, dolayısıyla davacının atama talebinde eğitim durumu ile birlikte ailevi özel durumunun da dikkate alınması gerektiğini ileri sürerek İstanbul Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün E-88933897-929 sayılı yazısı ekinde gönderilen, davalı ...

Bakanlığının 10.11.2022 tarihli E-60438742-929 sayılı müvekkilin naklen atanma talebinin reddine ilişkin işlemin iptali ile davacının eğitim hayatının engellendiği hususu dikkate alınarak işlemin tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının nakil talebinin değerlendirilmesinde hukuka aykırı bir hususun bulunmadığının tespit edildiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının Elazığ iline atanmasına yönelik başvurusunun reddi işleminin iptalini talep etmekte olduğu, davacının belirsiz süreli iş sözleşmesine tâbi olarak işçi statüsünde çalıştığı, naklen atama hakkının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tâbi çalışanlar için geçerli bir hak olduğu, sürekli işçinin naklen tayinini düzenleyen herhangi bir kanuni düzenlemenin bulunmadığı, 4857 Sayılı İş Kanunu'nda da naklen atanmaya ilişkin bir düzenleme yer almadığı, çalışanlara bireysel iş sözleşmeleri ya da toplu iş sözleşmeleri ile bu hakkın tanınabildiği,

davacının da 30.11.2019 tarihinde üyesi olduğu Öz Sağlık İş Sendikası ile davalı Bakanlık arasında imzalanan 01.01.2021-31.12.2022 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin (iptali istenilen işlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan) işyeri değişikliğine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği 19 uncu maddesinde; " Kapsama dahil işçilerin iller arası işyeri değiştirme dönemi Haziran ayıdır.

İller arası işyeri değişikliği isteyen işçi Haziran dönemi için Mayıs ayında bağlı bulunduğu İl Sağlık Müdürlüğü'ne talepte bulunur. İl Sağlık Müdürlüklerince toplanan talepler toplu olarak Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü'ne gönderilir.

Talep sahiplerinin işyeri değişikliği kadro imkanları ve ihtiyaç çerçevesinde gerçekleştirilir." ve devamında "İller arası işyeri değiştirme talebinde bulunacak işçi , bulunduğu işyerinde fiilen 2(iki) yıl çalışmadıkça işyeri değişikliği talebinde bulunamaz..." denildiği, aynı maddenin on ikinci fıkrasında.

"Öğrenim sebebiyle işyeri değişikliği talebinde bulunan işçinin lisan öğrenimi gördüğünü ve okuluna devam mecburiyeti olduğunu belgelemesi halinde talepleri kadro imkanları çerçevesinde yerine getirilir." altıncı fıkrasında ise.

"Kapsama dahil işçinin kendisinin, eşinin, bakmakla yükümlü annesinin, babasının, çocuklarının ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin, hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığını Üniversiteler veya Bakanlık Eğitim ve Araştırma Hastanelerinden alınacak sağık kurulu raporu ile belgelendirmesi halinde tedavinin yapılabileceği bir sağlık kurum veya kuruluşunun bulunduğu veya sağlığının olumsuz etkilenmeyeceği bir ilin münhal kadrolarına sağlık mazereti değerlendirme komisyonu kararı doğrultusunda işyeri değişikliği yapabilir.

Bu tür talepler halinde dönem ve süre şartı aranmaz." denildiğini, bu düzenlemelere göre davacının eğitim mazeretinin dönem ve süre şartına tâbi olduğunun anlaşıldığı, davacının dava dilekçesinde açıkça 26.09.2022 tarihli başvurusunun reddine dair İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü işlemininin iptalini talep etmekte olduğunu, her şeyden önce davacının yer değişikliği talebinin toplu iş sözleşmesinde belirtilen dönemde (Mayıs ayı içerisinde) yapılmadığı, dolayısıyla toplu iş sözleşmesindeki dönem şartına uyulmaksızın yapılan başvurunun reddine dönük Kurum işleminin yerinde olduğu,

öte yandan davacı her ne kadar anne-babasının bakıma muhtaç olduğunu ifade etmekte ise de toplu iş sözleşmesindeki düzenlemede açıkça "hastalığın tedavisinin görev yapılan yerde yapılamaması" şartının arandığı, davacının İstanbul ilinde görev yapıyor olması nedeniyle bu koşulun sağlandığının düşünülemeyeceği de dikkate alındığında davacının bu yöndeki mazeretinin de yerinde olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili; müvekkilinin okula devam zorunluluğu bulunduğunu ancak derslere devam edemediğinden 1 inci dönem sınıfta kalmış olduğunu, talep dönemi olan 2022 yılı Mayıs ayında sınava dahi giremediğini, bir sonraki yıl mayıs ayının beklenmesi hâlinde ise davacının iki dönem derslerinden kalmış olacağını, Anayasa'nın 42 nci maddesi kapsamında kimsenin eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılmayacağını,

Bakanlığın boş kadro bulunmadığını belirterek talebi reddettiği açık olmasına rağmen Mahkemece toplu iş sözleşmesinin 19 uncu maddesinin birinci fıkrasına atfen süre şartının sağlanmadığından bahisle talebin reddinde hata bulunmadığı yönündeki gerekçesinin yerinde olmadığını, zira kayıtlara göre İŞKUR ve ... tarafından Elazığ ilinde daimi işçi alımı yapılamayacağının açıklanmış olduğunu, Kurum işleminin hatalı olduğunu, Mahkeme karar gerekçesinin yerinde olmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla.

Mahkeme kararının hak ihlaline sebebiyet vermeyecek düzeyde yasal ve yeterli gerekçe içerdiği, davanın adli yargıda ve iş mahkemelerinde görülmesinin isabetli olduğu, esas yönünden yapılan incelemede, iş hukukunda işvereni düzenleyici işlemlerde bulunmaya zorlayıcı ve yönetim hakkını kısıtlayıcı nitelikte karar verilmesi olanağı bulunmadığı, ancak yapılan işlemin hukuka aykırılığının tespitine karar verilebildiği, kişinin meşru bir hakkına ulaşmak için mahkemeden hakkında yapılan işlemin hukuka aykırı olduğunun tespitini talep etmekte hukuki yararı olduğunun kabulü gerektiği, işçi-işveren ilişkisinde;

eğitim durumu hâlinin boş kadro ve imkânlar çerçevesinde olmak üzere gözetildiği, aile birliğine ilişkin taleplerin ise tamamen işverenin takdirinde bulunduğu, işvereni bu konuda değişiklik yapmaya zorlayacak ve yönetim hakkına müdahalede bulunulmasını gerektirecek bir hükmün mevzuatta yer almadığı, bu itibarla davanın reddine karar verilmesinin yerinde olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı işçinin farklı bir ile nakil talebinin reddine ilişkin davalı Bakanlık işleminin yerinde olup olmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 106 ncı maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,