Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2023/5663 K.2023/4209

Taraflar arasındaki yetki tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Sendikanın işletme genelinde çalışan işçilerden üyesi olanların listelerini müvekkili Şirkete göndermediklerini, ayrıca yetki tespitinde Şirkete ait tüm işyerlerinin dikkate alınmadığını iddia ederek Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının (Bakanlık) diğer davalı ... lehine verdiği 03.03.2020 tarihli ve 74038328-553.02- E.626516 sayılı yetki tespit yazısının iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Bakanlık vekili cevap dilekçesinde; diğer davalının dava konusu işyerinde toplu ... sözleşmesi yapmak için 20.02.2020 tarihinde Bakanlığa başvuruda bulunduğunu, bunun üzerine e-Devlet kapısı üzerinden yapılan üyelik işlemleri ile Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılan işçi bildirimleri doğrultusunda doküman alındığını, davacı işyerinin inşaat işkolundaki işyerlerinin yetki tespitinde dikkate alındığını, bu dökümlerde 21.02.2020 başvuru tarihi itibarıyla söz konusu işletmede toplam 441 çalışanın olduğunu, 249 çalışanın da davalı Sendikanın üyesi olduğunun tespit edildiğini, davalı Sendikanın toplu ... sözleşmesi yapmaya yetkili olduğuna karar verildiğini, müvekkili Bakanlık tarafından verilen olumlu yetki tespit yazısının hukuka aykırı olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı Sendika vekili cevap dilekçesinde; Bakanlık tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan yetki tespiti raporuna göre anılan işyerlerinde toplam 441 işçinin olduğunu, müvekkili Sendikanın ise 249 üyesinin bulunduğunun tespit edildiğinden müvekkili Sendikanın kanuni şartları taşıdığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı ... Yol ... Sendikasının davacı Kumsal ... Maden Taah. İnş. Tic. Ltd. Şti.nde Sendika işkoluna giren toplam 9 işyerinin bulunduğu, Sendika üye sayısının 249, işçi sayısının 441, oranlamanın ise %56,46 olduğu, böylelikle kanuni %40 çoğunluk şartının sağlandığı görüldüğünden başvuru tarihi olan 21.02.2020 itibarıyla davacı işletmede davalı Sendika tarafından çoğunluk şartının sağlandığının anlaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili; davalı Sendikanın davalı Bakanlıktan davacıya ait 9 işyerini bildirerek yetki tespitini talep ettiğini, davacı işyerinin aynı işkolunda 6 adet daha adi ortaklık oluşumu içinde bulunan işyerlerinin bulunduğunu, bu işyerlerinde çalışan işçilerin çoğunluk hesabında dikkate alınması gerektiğini, İlk Derece Mahkemesince belirttikleri işyerlerinin bildirilmesi için kendilerine süre verildiğini, 25.05.2021 tarihli UYAP ortamından sundukları dilekçeleri ile bildirdikleri işyerlerini İlk Derece Mahkemesinin ilgili Kurumdan sorduğunu, belirtilen işyerlerinin aynı işkolunda olduğunun verilen cevaplarla sabit olduğunu,

ancak bu işyerlerinde çalışan işçi sayısının dosyaya kazandırılmadığını, aldırılan bilirkişi raporunda bildirilen 6 işyerinin aynı işkolunda bulunduğuna ilişkin bir inceleme yapılmadığını, eksik incelemeyle verilen kararın hukuka aykırı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının ileri sürdüğü adi ortaklığın kendisini oluşturan gerçek ve tüzel kişilerden bağımsız bir işveren olduğu, adi ortaklığa ait işyerinin davacı işverenden bağımsız bir işverene ait işyeri olduğundan (Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesi, 15.02.2019 tarihli ve 2019/826 Esas ve 2019/3499 Karar sayılı karar) davacının istinaf sebebinin dayanaksız olduğu, davacı işverene ait aynı işkolunda bulunan birden çok işyerinde işletme toplu ... sözleşmesi bağıtlama yetkisinin başvuru tarihi itibarıyla bulunduğu, buna göre İlk Derece Mahkemesince davanın reddi yönünde verilen kararda bir aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; dava ve istinaf dilekçelerinde belirttiği sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmesi Kanunu’nun (6356 sayılı Kanun) 41 inci ve devamı maddeleri kapsamında yetki tespitine itiraz istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 2709 sayılı ... Cumhuriyeti Anayasası’nın “Toplu ... sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı” kenar başlıklı 53 üncü maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu ... sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.”

2. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki” kenar başlıklı 41 inci maddesinin birinci fıkrası şu şekildedir: “Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu ... sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu ... sözleşmesi yapmaya yetkilidir.”

3. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki tespiti için başvuru” kenar başlıklı 42 nci maddesi ise şöyledir:

“(1) Toplu ... sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun tespitini ister. İşveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren de Bakanlığa başvurarak yetkili işçi sendikasının tespitini isteyebilir.

(2) Bakanlık, kayıtlarına göre başvuru tarihi itibarıyla bir işçi sendikasının yetkili olduğunu tespit ettiğinde, başvuruyu, işyeri veya işletmedeki işçi ve üye sayısını, o işkolunda kurulu işçi sendikaları ile taraf olacak işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene altı ... günü içinde bildirir.

(3) İşçi sendikasının yetki şartlarına sahip olmadığının ya da işyerinde yetki şartlarına sahip bir işçi sendikasının bulunmadığının tespiti hâlinde, bu bilgiler sadece başvuruyu yapan tarafa bildirilir.

(4) Sigortalılığın başlangıcı ile sona ermesine ilişkin bildirimlerden yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmayanlar, yetkili işçi sendikasının tespitinde dikkate alınmaz.

(5) Yetki tespiti ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.”

4. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki itirazı” kenar başlıklı 43 üncü maddesi de şu şekildedir:

“(1) Kendilerine 42 nci madde uyarınca gönderilen tespit yazısını alan işçi veya işveren sendikaları veya sendika üyesi olmayan işveren; taraflardan birinin veya her ikisinin yetki şartlarına sahip olmadığı veya kendisinin bu şartları taşıdığı yolundaki itirazını, nedenlerini de göstererek yazının kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren altı ... günü içinde mahkemeye yapabilir.

(2) İtiraz dilekçesi görevli makama kayıt ettirildikten sonra mahkemeye verilir. Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin yüzde birinden daha az üyesi bulunan işçi sendikası, yetki itirazında bulunamaz.

(3) İtiraz dilekçesinde veya ekinde somut delillerin yer almaması hâlinde itiraz incelenmeksizin reddedilir. İşçi ve üye sayılarının tespitinde maddi hata ve süreye ilişkin itirazları mahkeme altı ... günü içinde duruşma yapmaksızın kesin olarak karara bağlar. (Değişik cümle: 12/10/2017-7036/34 md.) Bunların dışındaki itirazlar için mahkeme, duruşma yaparak karar verir ve bu karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi bir ay içinde kararını verir. (Ek cümle: 12/10/2017-7036/34 md.) Bu karara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay bir ay içinde kesin olarak karar verir.

(4) 42 nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca kendisine yetki şartlarına sahip olmadığı bildirilen işçi sendikası, altı ... günü içinde yetkili olup olmadığının tespiti için dava açabilir. Mahkeme açılan davayı o işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birini üye kaydeden işçi sendikaları ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene de bildirir. Mahkeme davayı iki ay içinde sonuçlandırır.

(5) İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur.”

5. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Somut uyuşmazlık hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi gereken nitelikte olup 6100 sayılı Kanun'un 266 ncı maddesine aykırı olarak İlk Derece Mahkemesince bilirkişi raporu alınması hatalı ise de bu durum sonuca etkili görülmediğinden eleştiri ile yetinilmiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,