Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2024/13577 K.2025/2559

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Davacı vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmiş ise de 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369/2 hükmü gereğince duruşma isteğinin mahiyetten reddine ve incelemenin dosya üzerinden yapılmasına karar verildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının, davacı Şirket bünyesinde değişik zamanlarda Suudi Arabistan ülkesinde mevcut işyerinde çalıştığını ve daha sonra iş sözleşmesinin sonlandığını, davalı tarafın hak ettiği işçilik alacaklarının ödenmediği iddiasıyla Suudi Arabistan iş mahkemelerine 04.10.2022 tarihinde başvurduğunu, açılan davada hükmedilen alacakların itiraz edilmediğinden kesinleştiğini, kararın kesinleşmesi üzerine davalı lehine hükmedilen rakamın ödendiğini iddia ederek kesinleşmiş yabancı mahkeme kararının Türkiye'de geçerlilik kazanması için Suudi Arabistan 1. İş Mahkemesinin 4430938575 Numaralı ilâmının tanınmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı tarafın cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanun (5718 sayılı Kanun) “Görev ve Yetki” başlıklı, "...kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye'deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer mahkemesinden, Türkiye'de yerleşim yeri veya sâkin olduğu bir yer mevcut değilse Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinden istenebilir." şeklindeki 51. maddesi ile 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun (7036 sayılı Kanun) 6. maddesi uyarınca iş mahkemelerinin yetkisinin kamu düzenine ilişkin olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesinin gerekçeleri isabetli bulunarak davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; 1. Aynı taleple açılmış başka dosyaların Ankara mahkemelerince görülüp karara bağlandığını, 2. Mahkemelerce verilen kararın hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davaya bakmaya yetkili mahkemenin belirlenmesine ilişkindir.

Yetki, bir davaya hangi yerdeki hüküm mahkemesi tarafından bakılacağını belirtir. Burada, yer bakımından (coğrafi bakımdan) bir davanın hangi (neredeki) mahkeme tarafından görüleceği söz konusudur (... Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, C. I, İstanbul 2001, s. 379-381).

Yabancı mahkemelerden alınmış mahkeme kararlarının Türk hukukunda etki doğurabilmesi bir Türk mahkemesinin ilgili kararı tanımasına veya tenfiz etmesine bağlıdır. Tanıma ve tenfiz taleplerinde yetki konusu ise 5718 sayılı Kanun'da düzenlenmiştir. İlgili Kanun'un 51/2 hükmü, "Bu kararlar kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye'deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer mahkemesinden, Türkiye'de yerleşim yeri veya sâkin olduğu bir yer mevcut değilse Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinden istenebilir" şeklindedir.

Somut uyuşmazlıkta çözümlenmesi gereken husus, 5718 sayılı Kanun'da mevcut tanıma ve tenfiz taleplerine dair yetki kuralının uygulamasında, mahkemenin bu durumu resen gözetip gözetemeyeceğidir. Öncelikle belirtmek gerekir ki kanun koyucunun 5718 sayılı Kanun'da tanıma ve tenfiz taleplerine dair özel bir yetki kuralı öngörmesi karşısında, tanıma veya tenfiz talebinden kaynaklanan bir uyuşmazlıkta, 7036 sayılı Kanun ve diğer yasal düzenlemeler ile öngörülmüş yetki kurallarına gidilemeyeceği açıktır.

İkinci olarak ele alınması gereken husus, 5718 sayılı Kanun'un 51. maddesi ile öngörülen yetki kurallarının resen gözetilip gözetilemeyeceğidir. Yetki kurallarının resen gözetilebilmesi için bu kuralın kamu düzenine ilişkin olması gerekir. 5718 sayılı Kanun'un 51/2 hükmünde ise söz konusu yetki kuralının kamu düzenine ilişkin olduğu açıkça belirtilmediği gibi bu anlama gelebilecek bir ibareye de yer verilmemiştir. Bu nedenle yetki itirazı ilk itiraz olup esasa cevap süresinin geçirilmesinden sonra ileri sürülen yetki itirazına değer verilemez. Mahkeme de yetkisizliği resen gözetemez (Kuru, C. VI, s.5794).

Şu hâlde, iş uyuşmazlıklarına ilişkin tanıma ve tenfiz davalarında uygulanması mümkün olmayan 7036 sayılı Kanun'daki yetki kurallarının kamu düzeni yönü esas alınarak sonuca gidilemez. Çünkü yetki kurallarının dayanağı 7036 sayılı Kanun değil 5718 sayılı Kanun'dur.

Açıklanan sebeplerle, somut olayda usulüne uygun ve süresinde yapılmış bir yetki itirazı bulunmadığı hâlde Mahkemelerce resen yetkisizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş olması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR