Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2024/15031 K.2025/9968

Bölge Adliye Mahkemesi taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi.

Davacı vekili ve davalı ... İnş. San. ve Tic. AŞ vekili tarafından temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 15.04.2025 Salı günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü davalılar ... İnş. ve San. Tic. AŞ ile ... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ vekilleri Avukat ... ve davalı ... vekili Avukat ... ile davacı vekili Avukat ... ... geldiler.

Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ... İnş. San. ve Tic. AŞ'nin ...'da bulunan Pulkova Havalimanı ve ... Yüksek Hızlı Batı Çevre Yolu inşaatlarını diğer davalı ... ile iş ortaklığı kapsamında üstlendiklerini, davalı ...-... ... İnş.

AŞ'nin “... yüksek hızlı batı çevre yolunu yapmak ve işletmek" üzere ilk iki davalının %50 ortaklığı ile kurulduğunu, Şirketler arasında bu suretle hukuki bağ bulunduğunu, işçilik alacaklarından müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını, müvekkilinin davalıların ...'da bulunan “...

Havalimanı İnşaatı” projesinde 06.11.2011 tarihinde vinç operatörü olarak işe başladığını, 04.05.2015 tarihinde artık ihtiyaç kalmadığı belirtilerek davacının Türkiye'ye gönderildiğini, davacının 1.800,00 Euro karşılığında çalıştığını, işçinin çalışma koşulları konusunda ...

Federasyonu İş Kanunu hükümlerinin geçerli olduğunu, çalışma şartları ve koşullarının fiilen çalışmanın gerçekleştiği ... iş hukuku kurallarına göre belirlendiğini, Rus hukukunun işçi lehine olan düzenlemelerinin Türk hukuku açısından da geçerli olduğunu, iş sözleşmesinin işveren tarafından bildirimsiz ve haksız bir şekilde feshedildiğini, davacının günlük ortalama 12 saat çalıştığını, tüm ulusal bayram ve genel tatil günlerinde de çalışmaya devam ettiğini, 15 günde bir hafta tatili yaptığını, hak ettiği yıllık ücretli izinlerin karşılığının davacıya ödenmediğini ileri sürerek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin,

fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ile bakiye ücret alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... SPA vekili cevap dilekçesinde; davacının davalı Şirket çalışanı olmadığını, bu sebeple davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddedilmesi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... İnş. San. ve Tic. AŞ vekili cevap dilekçesinde; davacının, müvekkili olan davalı Şirketten farklı bir Şirketin işçisi olduğunu, bu nedenle müvekkili olan Şirketin dava konusu işçilik alacaklarından sorumlu olmasının mümkün olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

3. Davalı ... İnş. AŞ (Yeni ünvan:... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ) vekili cevap dilekçesinde; davacının davalı Şirket nezdinde 16.03.2012 tarihinde çalışmaya başladığını, iş sözleşmesinin davacı tarafından sonlandırıldığını, davalı Şirket tarafından davacıya ...'da çalıştığı dönemde hak kazandığı her türlü alacak kalemlerinin eksiksiz olarak ödendiğini, dava konusu uyuşmazlığa Rus hukukunun uygulanması gerektiğini, davacının bakiye ücret alacağı veya ihbar tazminatına hak kazanmadığını, hak ettiği yıllık ücretli izinlerin davacıya eksiksiz bir şekilde kullandırıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalılar ... ve ... İnş. San. ve Tic. AŞ’nin davalı ... İnş. AŞ'den (Yeni ünvan:... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ) ayrı bir tüzel kişiliğinin bulunduğu ve davalıların işçilik alacaklarına karşı tüzel kişilik perdesinin arkasına sığınmak amacıyla kurulmadığı, açıklanan nedenlerle davalı ... SPA ile davalı ... İnş. San. ve Tic.

AŞ yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar vermek gerektiği, ... Federasyonu İş Kanunu'nun 392. maddesi uyarınca değerlendirme yapıldığında davacı işçinin iş sözleşmesinin 2013 yılında feshedildiği, huzurdaki davanın 22.03.2018 tarihinde açıldığı, ...

Federasyonu İş Kanunu'nun mahkemeye başvurma sürelerinin düzenlendiği 392. maddesinde sözü edilen sürelerin, Yargıtay içtihatları uyarınca hak düşürücü süre niteliğinde olduğu, bu sebeple hak düşürücü süre geçtikten sonra açılan davanın reddine karar vermek gerektiği, benimsenen yeni görüş nedeniyle oluşan durumun davalı lehine yargılama gideri ve vekâlet ücretine yansıtılmaması gerektiği, yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakıldığı ve davacı aleyhine vekâlet ücretine hükmedilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... İnş. AŞ (Yeni ünvan:... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ) vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

Mahkemece davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmesinin hatalı olduğu, ayrıca dava açılış aşamasında pasif husumet yöneltilen davalılar yönünden davacı tarafın aralarındaki organik bağ olduğu varsayımı ile hareket etmesinde, makul yanılma olduğunun kabul edilmesi gerektiği, davalılar ... İnş. San. Tic.

AŞ ile davalı ... yönünden husumette yanılma olduğunun yargılama aşamasında ortaya çıktığı, bu nedenle her ne kadar Mahkemece davalı ... İnş. San. Tic. AŞ ile davalı ... lehine vekâlet ücretine hükmedilmiş ise de vekâlet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle davalı ... İnş.

AŞ (Yeni ünvan:... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ) vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü ortadan kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; ... mevzuatında yabancı kişiler için ayrı düzenleme yapıldığını, bu kişilerin yabancı kanunlara tâbi olduğunun belirtildiğini, davacının Türk işçi olması nedeniyle ... mevzuatının uygulanamayacağını ileri sürmüştür.

2. Davalı ... ... vekili temyiz dilekçesinde; lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekli iken hükmedilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

3. Davalı ... Nükleer ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ (Eski ünvan: ... İnş. AŞ) vekili temyiz dilekçesinde; taraflarına vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekli iken hükmedilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

4. Davalı ... İnş. San. ve Tic. AŞ vekili temyiz dilekçesinde; lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekli iken hükmedilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, iş sözleşmesine uygulanacak hukuk, davanın süresinde açılıp açılmadığı, zamanaşımı ve vekâlet ücreti noktalarında toplanmaktadır.

1.Somut uyuşmazlıkta; davacı, davalının ...'da bulunan şantiyesinde çalıştığını ve çalışma koşulları konusunda ... Federasyonu İş Kanunu hükümlerinin geçerli olduğunu, çalışma şartları ve koşullarının fiilen çalışmanın gerçekleştiği ... iş hukuku kurallarına göre belirlendiğini, Rus hukukunun işçi lehine olan düzenlemelerinin Türk hukuku açısından da geçerli olduğunu iddia etmiş olup davalı tarafça süresi içerisinde sunulan cevap dilekçesinde somut uyuşmazlığa ... hukukunun uygulanması gerektiği savunulmuştur. İlk Derece Mahkemesince uyuşmazlığa ... hukuku uygulanmış; Bölge Adliye Mahkemesince de mutad işyeri hukuku olan ... hukukunun uygulanmasının yerinde olduğu ifade edilmiştir.

Tarafların hukuk seçimi anlaşması yapmadıkları veya yapılan hukuk seçimi anlaşmasının geçersiz olduğu dönemde iş sözleşmesine, kural olarak işçinin işini mutad olarak yaptığı işyeri hukukunun uygulanması gerektiği 5718 Sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (5718 sayılı Kanun) 27/2 hükmünde genel bir kural olarak düzenlenmiştir. Burada yetkili kılınan hukuk, işçinin işini fiilen yerine getirdiği yer ülke hukukudur.

Ancak 5718 sayılı Kanun’un 27/4 hükmünde düzenlenen daha sıkı ilişkili hukukun varlığı hâlinde bu hukuk uygulanabilir.

Bu bağlamda tarafların tâbiiyeti, sözleşmenin dili ve imzalandığı yer, işçinin tâbi olduğu sosyal güvenlik sistemi, tarafların yerleşim yerleri, sosyal ve hukuki ilişkilerin yoğunlaştığı yer, ücretin ödendiği yer, iş sözleşmesinin daha sıkı ilişkili hukuka özgü kurumlar (Örneğin Türk hukuku) gözetilerek yapılması, daha önceki (daha sıkı ilişkili hukukun uygulandığı) iş sözleşmesine gönderme yapılması gibi unsurların sözleşmenin hangi hukukla daha sıkı ilişkili olduğunun belirlenmesinde dikkate alınması mümkündür.

Somut uyuşmazlık bu çerçevede değerlendirildiğinde; dava dilekçesinde davacının ücretinin ödendiği yerin ... olduğunun açıklanmış olması ve davacı adına Türkiye'de sigorta primi ödenmemiş olması hususları ile sosyal ve hukuki ilişkilerin yoğunlaştığı yerin Türkiye olduğu, iş sözleşmesinin daha sıkı ilişkili hukuka özgü kurumlar (Örneğin Türk hukuku) gözetilerek yapıldığı ve daha önceki (daha sıkı ilişkili hukukun uygulandığı) iş sözleşmesine gönderme yapıldığı gibi unsurların bulunmadığı dikkate alındığında daha sıkı ilişkili hukukun Türk hukuku olmadığı anlaşıldığından uyuşmazlığa mutad işyeri hukuku olan ... hukukunun uygulanması yerindedir.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda ve yukarıdaki paragrafta belirtilen gerekçelere göre davacı vekili ve davalı ... Nükleer ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ vekilinin tüm, diğer davalılar vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin (AAÜT) 7. maddesi uyarınca davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesi hâlinde davanın görüldüğü mahkemeye göre Tarife'nin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçmemek üzere üçüncü kısımda yazılı avukatlık ücretine hükmolunur. Bölge Adliye Mahkemesince bu husus gözetilmeksizin davalı ... ve davalı ... İnş. San. ve Tic. AŞ lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi hatalı olmuştur.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/2 hükmü uyarınca düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

1. Davacı ve davalı ... Nükleer ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ'nin tüm, diğer davalıların sair temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalılar ... İnş. San. ve Tic. AŞ ve ... Şirketlerinin Bölge Adliye Mahkemesi kararına yönelik temyiz itirazının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının, hüküm fıkrasının (9) numaralı bendinin tamamen çıkartılarak yerine "9-Davalılar ... İnş. San. ve Tic. AŞ ve .... Şirketleri vekille temsil edildiğinden AAÜT 7. maddesi uyarınca 30.000,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalılar ... vekili ve ... İnş. ve San.Tic. AŞ vekili yararına takdir edilen 28.000,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalılar ... ve ... İnş. ve San. Tic. AŞ'ye iadesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlerden davacı ve davalılardan ... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ'ye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,