Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/2104 K.2025/5640

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildi.

Davalı vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 01.07.2025 salı günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü davalı vekili Avukat ... ile davacı vekili Avukat ... geldiler.

Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalının yurt dışı şantiyesinde 31.10.2014-13.10.2015 tarihleri arasında makine mühendisi/ikmal müdürü olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin davalı tarafça haklı ve geçerli neden bulunmaksızın feshedilmesi sebebiyle işe iade davası açıldığını, Mahkemece işe iadesine karar verilmiş olup kararın Yargıtay tarafından onanarak kesinleştiğini, işe iade kararının kesinleşmesi üzerine davalı tarafa ihtarname gönderilerek işe iade talebinde bulunduğunu, davalı tarafça gönderilen yazıda davacının makine bakımcısı olarak davalı Şirkette aylık net 3.000,00 TL ücret ile işe davet edildiğini,

işverenin işe iade yönündeki teklifinin ciddi ve samimi olması gerektiğini, davacının iş sözleşmesinin feshedilmesinden önce davalının Gana ülkesindeki şantiyesinde aylık net 4.500,00 USD ücret ile makine mühendisi olarak çalıştığını, ayrıca davalı Şirketin müvekkilini kendi bünyesinde değil grup şirketi bünyesinde çalışmak üzere işe davet ettiğini, davacının aynı koşullarda işe iadesi talep edilmesine rağmen davalı cevabının iş sözleşmesinde esaslı değişiklik mahiyetinde olup kabul edilemeyeceğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile işe başlatmama tazminatı,

yıllık ücretli izin ve boşta geçen süre ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının işe iade talebi üzerine davacıya gönderilen ihtarnamede çalışma şartlarının ve pozisyonunun açıkça bildirildiğini, davalının işe davetinde samimi olduğunu, davacının Gana ülkesindeki şantiyede 27.10.2014-13.10.2015 tarihleri arasında makine mühendisi olarak çalıştığını, davacının işe iade talebinde bulunduğu tarihte davalı Şirketin Gana ülkesinde bulunan ve davacının çalıştığı projenin tamamlanarak yetkililere teslim edildiğini, davalı Şirketin yurt dışında çalışan personelinin bulunmadığını, bu nedenle davacının davalı Firma ile aynı adreste bulunan grup firmalarından olan ...

San. ve Tic.

AŞ ünvanlı işyerinde makine bakımcısı olarak Türkiye koşullarındaki emsal ücretler doğrultusunda 3.000,00 TL net ücret, asgari geçim indirimi ve yemek karşılığında çalışmak üzere işe davet edildiğini, davalı Şirketin işe davetinde samimi olmaması hâlinde davacının mesleğine göre grup firmalarında uygun pozisyon olup olmadığını araştırmayacağını, her iki Firmanın yöneticilerinin ve adreslerinin aynı olduğunu, işe iade tarihinde yurt dışı projesinin sona ermesinin davacının Türk lirası cinsinden ücret ile çalıştırılması için tek başına yeterli ve geçerli bir sebep olduğunu,

Türkiye içerisinde görev alacak personele USD üzerinden ücret ödenmesinin beklenemeyeceğini, yurt dışı projenin tamamlanması ve kısa vadede yeni bir yurt dışı projenin bulunmaması sebebiyle davacının yurt dışında görevlendirilmesinin imkânsız olduğunu, davalının teklifinin içinde bulunulan şartlar içerisinde tek alternatif olduğunu, davacının aylık ücretinin net 2.614,53 USD olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 13.03.2020 tarihli tarihli kararı ile; davacının iş sözleşmesinin feshedilmesinden önce davalı Şirket bünyesinde aylık net 4.500,00 USD ücret ile çalıştığı, davalı tarafın işe davet yazısında davacıya farklı şirket bünyesinde aylık net 3.000,00 TL ücret ile çalışmasının teklif edildiği, davacıya eski pozisyonunda ve denk gelen ücret karşılığında çalışması teklif edilmesi gerekirken davalı işverence bu hususlara riayet edilmemesi sebebiyle işe davet çağrısının samimi olmadığı ve dosya içerisinde bulunan yazılı belgelerden davacının aylık net 3.997,21 USD ücret ile çalıştığının tespit edildiği gerekçesiyle alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 13.03.2020 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesinin 22.06.2022 tarihli kararı ile; davacıya eski pozisyonunda ve denk ücret karşılığında, davalı Şirket bünyesinde çalışmak üzere işe davet çağrısında bulunulması gerekirken davalı Şirketin işe davet çağrısında bu hususlara uyulmadığı, bu nedenle davalının işe davetinde samimi olmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 22.06.2022 tarihli kararının süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine Dairece, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddi ile İlk Derece Mahkemesince davacının işe davet edildiği tarih itibarıyla mesleği ve kıdemi de dikkate alınarak Türkiye koşullarında alabileceği emsal ücretin araştırılması ve sonucuna göre davalı işverenin işe davetinin ciddi olup olmadığı belirlendikten sonra hüküm kurulması gerektiği,

İlk Derece Mahkemesince yapılacak araştırma sonucunda davacının işe başlatmama tazminatına hak kazandığının tespit edilmesi hâlinde ise işe başlatmama tazminatının belirlenecek emsal ücret üzerinden hesaplanarak hüküm altına alınması gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda; davacının işe iadesine karar verildiği, davacının işe başlatılma talebinde bulunduğu, davalının davacıya eski işinden farklı bir pozisyonda davalı Şirketin grup şirketinde, aylık net 3.000,00 TL ücret ile Türkiye’de çalışmasını teklif ettiği, davacının yurt dışında çalıştığı dönemde aylık net 4.500,00 USD ücret aldığının banka dekontlarıyla sabit olduğu ve o dönemde davalı Şirket bünyesinde istihdam edildiği,

davalı tarafın ise işe iade beyanında ücretini 3.000,00 TL olarak belirlemek suretiyle ve farklı şirket bünyesinde çalışmasını teklif ettiği, işe iade neticesinde davacı işçinin eski pozisyonunda ve denk gelen ücret mukabilinde ve davalı Şirket bünyesinde istihdam edilmesi gerektiği, ancak işverenin işe çağrısında bu hususlara riayet edilmediği, davalı işverenin işe iade çağrısında samimi olmadığı,

davacının iş güvencesinden kaynaklanan tazminatlarla birlikte iş sözleşmesinin feshinden kaynaklı tazminatları hak ettiği, bozma ilâmı sonrasında yapılan emsal ücret araştırması neticesinde davacının Türkiye koşullarındaki ücretine yemek yardımı da eklenmesi neticesinde davacının alabileceği ücretin 16.699,72 TL olduğu, 11.01.2018 tarihli USD efektif satış kuru dikkate alındığında ücretinin 4.381,58 USD olduğu,

davacının kıdem tazminatının net 1.688,10 USD, ihbar tazminatının net 3.445,01 USD, boşta geçen süre alacağının net 12.529,74 USD ve işe başlatmama tazminatının da 17.149,04 USD olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; bozma ilâmında sadece işe başlatmama tazminatı bakımından tespit edilecek ücrete göre hesaplama yapılması gerektiğinin belirtildiğini, diğer alacak kalemleri bakımından kararın usulen kesinleştiğini, bu husus dikkate alınmadan tespit edilen emsal ücrete göre tüm alacakların hesaplanmasının hatalı olduğunu ileri sürmüştür. 2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; a. Emsal ücret araştırması için belirtilen tarihin hatalı olduğunu, b. Tespit edilen emsal ücretin USD'ye çevrilmesinin hatalı olduğunu, c. Davalı işverence yapılan davetin samimi olduğunu, davacının işe başlamayarak iş sözleşmesini sonlandırdığını ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; davalı işverenin işe davetinin samimi olup olmadığı ve işe başlatma tazminatının hesabı hususlarına ilişkindir. 1. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dairemizin yukarıda belirtilen bozma ilâmında davacının Türkiye koşullarında alabileceği emsal ücretin araştırması ve sonucuna göre davalı işverenin işe davetinde ciddi olup olmadığı belirlendikten sonra, davacının işe başlatmama tazminatına hak kazandığının tespit edilmesi halinde işe başlatmama tazminatının belirlenecek emsal ücret üzerinden hesaplanması gerektiği belirtilmiştir.

Mahkemece yapılan emsal ücret araştırması sonucu tespit edilen ücrete göre davalı işverenin davacıyı işe davetinde samimi olmadığının kabulü yerindedir. Ancak bozma ilâmında sadece işe başlatmama tazminatı bakımından tespit edilecek emsal ücrete göre hesaplama yapılması gerektiği belirtilmesine rağmen dava konusu alacakların tamamı bakımından tespit edilen emsal ücrete göre yapılan hesaplamaya göre alacakların hüküm altına alınması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VII. KARAR