Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/4937 K.2025/6222

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, davalı Şirkete ait... Termik santrali işyerinde işçi statüsünde çalıştığını, davacının ..., Su ve Gaz İşçileri (...) Sendikasına üye olduğunu ve kendisinden sendika üye aidatı kesilmeye başlandığını, davalı ile ... Sendikası arasında imzalanan 17. Dönem İşletme Toplu İş Sözleşmesi’nin 98/V hükmünün kendisine uygulanmadığını ve ödenmesi gereken yüksek gerilim tazminatı alacağından faydalandırılmadığını ileri sürerek 17, 18, 19 ve 20. Dönem Toplu İş Sözleşmeleri gereğince ödenmesi gereken yüksek gerilim tazminatı alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; yetki itirazında bulunduklarını, söz konusu taleplerin zamanaşımına uğradığını, davanın usulden reddi gerektiğini, hak düşürücü sürelerin geçirildiğini, idari işleme konu toplu iş sözleşmesinin kamu görevlilerini kapsadığını, görevli mahkemenin idare mahkemeleri olduğunu, davacının yüksek gerilim tazminatı için gerekli şartları taşımadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ...

Sendikası ile Kamu İşletmeleri İşverenleri Sendikası arasında EÜAŞ Genel Müdürlüğü ve bağlı işyerleri için imzalanan 01.03.2017-28.02.2019 yürürlük süreli 17, 18, 19 ve 20. Dönem Toplu İş Sözleşmeleri'ndeki düzenleme gereğince davacının fiilî çalışmasının bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerektiği, somut olayda davacının 15.06.2007 tarihinden itibaren ...

Sendikası üyesi olduğu, bordrolara göre mekanik atölye yardımcısı olan davacının tanık beyanlarına göre su tasfiye bölümünde tablocu olarak çalıştığı, su tasfiye ünitesinde bulunan motor, pompa, elektrik panoları ve teçhizatların 1.000 voltun üzerinde gerilimde çalıştıkları ve burada çalışanların yukarıda belirtilen toplu iş sözleşmesi hükümleri kapsamında yüksek gerilim tazminatına hak kazanacak işlerde çalıştığının anlaşıldığıı,

ücret bordroları esas alınarak bu işlerde fiilen çalışma günleri karşılığı hesaplanan alacağın hüküm altına alınmasında bir isabatsezlik görülmediği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; 1. Görevli mahkemenin idare mahkemeleri olduğunu, 2. Su tasfiye servisinde çalışan işçilerin yüksek gerilim içeren işleri yapmadığını, bu işlerin elektrik işletme personeli tarafından yapıldığını, bu nedenle Komisyon tarafından bu personele yüksek gerilim tazminatı ödenmeyeceğinin karar altına alındığını ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının yüksek gerilim tazminatına hak kazanıp kazanmadığına ilişkindir.

Uygulanması istenilen ... Sendikası ile Kamu İşletmeleri İşverenleri Sendikası arasında EÜAŞ Genel Müdürlüğü ve bağlı işyerleri için bağıtlanan 01.03.2017-28.02.2019 yürürlük süreli 17. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin "Yüksek Gerilim Tazminatı" başlıklı 98/V hükmüne göre "EÜAŞ Genel Müdürlüğüne ait enerji üretim yerlerinde, açık ve kapalı şalt merkezlerinde, enerji nakil hatlarının tesisi, bakımı veya kontrolü hizmetlerinde; Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliğinde belirtilen 1.000 volt ve üzeri yüksek gerilimde fiilen çalışan işçilere çalıştıkları her bir gün için 15,00 TL/Gün ilave ücret ödenir."

01.03.2019-28.02.2021 yürürlük süreli 18. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 98/V hükmü uyarınca "EÜAŞ Genel Müdürlüğüne ait enerji üretim yerlerinde, açık ve kapalı şalt merkezlerinde, enerji nakil hatlarının tesisi, bakımı veya kontrolü hizmetlerinde; Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliğinde belirtilen 1.000 volt ve üzeri yüksek gerilimde fiilen çalışan işçilere çalıştıkları her bir gün için sözleşmenin birinci yılı ilk altı ayında 16,20TL/Gün, ikinci altı ayının başından 31.12.2019 tarihine kadar 16,85 TL/Gün ilave ücret ödenir. 01.01.2020 tarihinden itibaren ödenecek Yüksek Gerilim Tazminatı miktarını belirlemeye EÜAŞ Yönetim Kurulu yetkilidir."

19 ve 20. Dönem Toplu İş Sözleşmeleri'nin 98/V hükümleri de "EÜAŞ Genel Müdürlüğüne ait enerji üretim yerlerinde,açık ve kapalı şalt merkezlerinde, enerji nakil hatlarının tesisi, bakımı veya kontrolü hizmetlerinde.

Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliğinde belirtilen 1.000 volt ve üzeri yüksek gerilimde fiilen çalışan işçilere, çalıştıkları her bir gün için işverence Yüksek Gerilim Tazminatı olarak ödenen en son miktar, ücret zammı oranında ve ücretin zamlandığı tarih itibarıyla arttırılarak ödenecektir. Bu miktarın memurlara uygulanan yüksek gerilim miktarının altında kalması hâlinde, memurlara ödenen miktar ile eşitlenir.

Ancak eşitlenmiş olan yüksek gerilim miktarına ayrıca toplu iş sözleşmesinin ücret zamları uygulanmaz." şeklindedir. Söz konusu düzenlemelerde açıkça belirtildiği üzere, yüksek gerilim tazminatı ödemesinin yapılabilmesi için yüksek gerilim altında fiilen çalışma şartı getirilmiştir.

Somut olayda, Mahkemece başka bir dosyadan alınan bilirkişi raporuna dayanılarak davacının talebinin kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriğine göre davacının görevinin mekanik atölye yardımcılığı olduğu anlaşılmış olup yargılama sırasında dinlenen davacı tanıkları; davacının su tasfiye bölümünde tablocu olarak çalıştığını, tablocuların sistemi devreye alıp devreden çıkarttığını, tablocuların kumanda odasında bulunduğunu, sistemi buradan kontrol ettiklerini, trafoların içinde bulunduğu kaset odasının davacının çalıştığı kumanda odasının yanında olduğunu, kaset odasında herhangi bir arıza olduğunda bakımcı ile birlikte tablocuların ve gözlemcilerin de kumanda odasına gittiğini, sürekli o odaya girip çıktıklarını, trafoların bulunduğu odada 1.600 volt elektrik olduğunu beyan etmişlerdir.

Somut uyuşmazlığın çözümü, yapılan işe özgü ve teknik bir konu olmasına rağmen Mahkemece, bir başka dosyadaki (Afşin İş Mahkemesinin 2021/189 Esas sayılı dosyası) tespitlerin esas alındığı, bu dosya için davacının ne şekilde çalıştığına dair gerekli tespitin yapılmadığı, 17, 18, 19 ve 20. Dönem Toplu İş Sözleşmeleri'nin 98/V hükmü doğrultusunda davacı yönünden "Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliğinde belirtilen 1000 volt ve üzeri yüksek gerilimde fiilen çalışma" koşulunun sağlanıp sağlanmadığının yeterince irdelenmediği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla Mahkemece yapılacak iş; davacının santral içerisindeki yüksek gerilimin bulunduğu alanlarda yaptığı işlerin neler olduğunun, haftada kaç gün bu alanlara girdiğinin ve alanlarda kalma süresinin tanıklar da yeniden dinlenerek ve dosyadaki diğer yazılı deliller değerlendirilerek açıklığa kavuşturulması, aralarında iş sağlığı ve güvenliği uzmanı bir bilirkişinin de bulunduğu elektrik elektronik mühendisi olan üç kişilik bilirkişi heyetinden, gerekli görülür ise yerinde inceleme yetkisi verilerek, davacının toplu iş sözleşmelerinin 98/V hükmü anlamında yüksek gerilimde fiilen çalışma yapıp yapmadığı hususunda tespit yapılması için rapor aldırılarak sonucuna göre karar verilmesidir. Eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR