Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/6004 K.2025/10230

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacı ve katılma yoluyla davalı ... İnş. San. ve Tic. AŞ (... Şirketi) vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildi. Davalılar vekillerince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmiş ise de 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369/2 hükmü gereğince duruşma isteğinin miktardan reddine ve incelemenin dosya üzerinden yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 19.02.2012-24.01.2014 tarihleri arasında davalı işverenlere ait Umman'da bulunan işyerinde greyder operatörü olarak çalıştığını, ücretinin 2.000,00 USD olduğunu, normal vardiya saatlerinin 07.00-19.00, 19.00-07.00 saatleri arası olmasına rağmen davacının gündüz vardiyasında saat 21.00-22.00'ye kadar, gece vardiyasında 08.00-09.00'a kadar çalıştığını, vardiyaların 15 günde bir değiştiğini, davacının iki haftada bir hafta tatili kullandığını, dinî bayramların ilk günü dışında kalan ulusal bayram ve genel tatil günlerinde de çalıştığını,

iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız olarak feshedildiğini belirterek kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ...

Şirketi vekili cevap dilekçesinde; uyuşmazlığa Umman Sultanlığı kanunlarının uygulanması gerektiğini, yetkili mahkemenin de Umman mahkemeleri olduğunu, davacının iş sözleşmesinin 19.02.2014 tarihinde sona erecek olması nedeniyle 19.01.2014 tarihinde davacıya sözleşme süresinin uzatılmayacağının bildirildiğini, davacının da bunu kabul etmesi üzerine iş sözleşmesinin karşılıklı olarak sonlandırıldığını, davacının Umman kanunları uyarınca tüm haklarını aldığını, davacının 21.01.2014 tarihinde ibraname imzaladığını, davacının sözleşmesinin 2 yıllık olması nedeniyle kıdem ve ihbar tazminatının bulunmayacağını,

davacının iş teklif formunda günlük çalışma süresinin 10 saat olduğunu kabul ettiğini, davacının ücretinin brüt 2.000,00 USD olduğunu, bu ücretin 1.437,00 USD'sinin asli ücret, 563.00,00 USD'sinin cumartesi gününden çarşamba gününe günde 1 saat ve perşembe günü için ayrıca 10 saat olmak üzere sabit fazla çalışma ücreti olduğunu, sabit fazla çalışması dışında çalışması hâlinde fazla çalışma ücretinin ayrıca tahakkuk edilerek ödendiğini, davacının tatillerde izinlerini kullandığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... ... vekili cevap dilekçesinde; husumet itirazı ve zamanaşımı def'inde bulunduklarını, davacının işçilik alacaklarından sorumlulukları olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 02.07.2024 tarihli kararı ile; davalıların cevap dilekçesinde yabancı hukukun uygulanmasını talep ettiği, taraflar arasında İŞKUR nezdinde imzalanan yurt dışı iş sözleşmesi içeriği ve tüm dosya kapsamından, taraflar arasındaki uyuşmazlığa Umman Sultanlığı hukukunun uygulanması gerektiği, Umman Sultanlığı İş Kanunu’nun 7. maddesinde.

“Çalışanın işbu kanunda öngörülen haklardan herhangi birine ilişkin talepte bulunma hakkı, söz konusu hakkı kazandığı tarihten itibaren bir sene sonra zaman aşımına uğrayacaktır.

İşbu kanunun uygulanmasından önce ortaya çıkan diğer hak talepleri ile ilgili olarak, bu bir yıllık süre işbu Kanunun hükümlerinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren hesaplanacaktır.” hükmüne yer verildiği, somut olayda, davacının iş sözleşmesinin 19.01.2014 tarihinde feshedildiği, davanın 31.08.2016 tarihinde açıldığı, buna göre taraflar arasındaki uyuşmazlığa uygulanması gereken Umman Sultanlığı İş Kanunu’nun 7. maddesinde belirtilen bir yıllık zamanaşımı süresi geçtikten sonra eldeki davanın açıldığı, talep edilen alacakların tamamının dava tarihi itibarıyla zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 02.07.2024 tarihli kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... ... vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 17.09.2024 tarihli kararı ile uyuşmazlığa Umman hukukunun uygulanmasında isabetsizlik bulunmadığı, Umman Sultanlığı İş Kanunu'nun 7. maddesine göre 1 yıllık zamanaşımı süresi geçtikten sonra dava açıldığı, bu nedenle davanın zamanaşımı nedeniyle reddinin ve ret gerekçesine göre de davalılar lehine vekâlet ücretine ve yargılama giderine hükmedilmemesinin yerinde olduğu gerekçesiyle istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 17.09.2024 tarihli kararının süresi içinde davacı ve davalı ... ... vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairece; davalı ... ... vekilinin tüm, davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi ile dava tarihi itibarıyla zamanaşımı süresinin dolduğu ve davalılardan ... vekili tarafından cevap dilekçesi ıslah edilerek usulüne uygun şekilde zamanaşımı def'inde bulunulduğu, bu nedenle, anılan davalı yönünden davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, diğer davalı ...

Şirketi vekilinin zamanaşımı def'inde bulunmadığı, buna göre anılan davalı yönünden davaya karşı yapılan zamanaşımı def'i dikkate alınarak hüküm kurulmasının hatalı olduğu gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma ilâmı doğrultusunda alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davalı ... ... yönünden davanın zamanaşımı nedeniyle reddine, diğer davalı yönünden fazla çalışma ve hafta tatili ücreti alacak taleplerinin reddine karar verilmek suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

a. Somut uyuşmazlığa Türk hukuku uygulanarak davacının ücretinin net 2.000,00 USD olarak kabul edilmesi gerektiğini,

b. Hafta tatili alacağının reddinin hatalı olduğunu,

c. Ulusal bayram ve genel tatil alacağının hatalı hesaplandığını,

d. Davalı Şirket lehine vekâlet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı ... Şirketi vekili temyiz dilekçesinde;

a. Davanın zamanaşımından reddine karar verilmesi gerektiğini, aksi düşünülse de ıslah ile artırılan kısmi talepler yönünden zamanaşımının gözetilmesi gerektiğini, davacının kısmi dava olarak ileri sürdüğü kıdem ve ihbar tazminatları yönünden yaptığı ıslah talebine karşı zamanaşımı def'inde bulunduklarını ancak dikkate alınmadığını,

b. Davacının kıdem ve ihbar tazminatı alacağının bulunmadığını, kıdem tazminatı hesaplamasında 1 yıl için kıdem tazminatı 15 günlük ücretten 718,50 USD olarak hesaplanmış olmasına rağmen, 11 ay çalışma süresine tekabül eden kıdem tazminatının 15 günlük ücretten hesaplanması gerekirken tam ücret üzerinden hesaplanmasının hatalı olduğunu,

c. Ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağının bulunmadığını, işverene karşı davası bulunan tanık beyanlarına itibar edilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; iş sözleşmesine hangi ülke hukukunun uygulanması ve buna göre alacakların nasıl hesaplanması gerektiği, zamanaşımı ve vekâlet ücreti noktasında toplanmaktadır.

1. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı ve davalı ... Şirketi vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dava konusu kıdem ve ihbar tazminatları yönünden dava, kısmi dava şeklinde açılmıştır. Davacı vekili ıslah dilekçesi ile söz konusu taleplerini ıslah etmiş; davalı ... Şirketi vekili ise yasal süresi içerisinde ıslaha karşı zamanaşımı def'inde bulunmuştur. Buna göre, kıdem ve ihbar tazminatları yönünden dava tarihi itibarıyla zamanaşımı süresi dolmamış ise de ıslah tarihi itibarıyla bir yıllık zamanaşımı süresinin geçtiği anlaşılmaktadır. Şu hâlde davalı ... Şirketinin ıslaha karşı zamanaşımı def'ine değer verilerek ıslah dilekçesi ile artırılan alacak miktarlarının zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekli iken Mahkemece kıdem ve ihbar tazminatı bakımından yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.

3. Umman Sultanlığı İş Kanunu'nun 39. maddesi şöyledir:

"Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerinden yararlanmayan işçilerin iş ilişkilerinin sona erdirilmesinde işverenin hizmetine göre işçiye, ilk üç yıllık hizmetin her bir yılı için on beş günlük, takip eden yıllarda her bir yıl için aylık ücret tutarında ikramiye ödemesi gerekir. İşçi senenin küsuratı için hizmeti oranında ikramiyeyi hak eder. İşçiye verilecek ikramiyenin hesaplanmasında son temel ücret esas alınır. Bu Kanun yürürlüğe girmeden önce başlayan ve halen devam eden hizmet süresi de ikramiye kapsamında hesap edilir. Bir yıldan daha az hizmeti olan bu ikramiyeyi hak edemez."

Davacının hizmet süresinin 1 yıl 11 ay olduğu sabittir. Kıdem tazminatının yukarıda belirtilen düzenlemeye göre, ilk üç yıllık hizmetin her bir yılı için 15 günlük ücret tutarına göre hesaplanması gerekirken, hizmet süresinin 1 yılı için 15 günlük ücret dikkate alınırken 11 aylık süre bakımından aylık ücret dikkate alınarak hesaplama yapılması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

4. Umman Sultanlığı İş Kanunu'nun 71. maddesi şöyledir:

"İşveren aralıksız 5 gün çalışan işçiye takip eden en az iki gün haftalık tatil verir. Bakanın kararı ile belirlenen yerlerde ve işlerde işveren ve işçinin yazılı olarak anlaşması halinde, işçinin hak ettiği haftalık tatiller 8 haftayı aşmayacak şekilde birleştirilebilir. Her durumda haftalık tatillerin ücreti ödenecektir."

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda; davacının çalıştığı Cuma günü hafta tatili günlerindeki saatlerin puantaj cetveline yazıldığı ve fazla çalışma olarak hafta tatili çalışmaları karşılığı bordrolarda ücret tahakkuk ettirildiği, yine Perşembe 10 saat fazla çalışmasının sözleşmede kararlaştırıldığı şekilde ödendiği, buna göre hafta tatili alacağı bulunmadığı belirtilmiştir. Aynı bilirkişi raporunda davacının haftalık 15 saat fazla çalışma yaptığı ve sözleşmede kararlaştırıldığı şekilde ödenmiş olduğu da yazılıdır.

Taraflarca imzalı iş sözleşmesinin "Ücretler" başlıklı 2. maddesinde davacının ücreti; 1.330,00 USD temel ücret, 520,00 USD sabit fazla çalışma olarak ve toplamda 1.850,00 USD olarak belirlenmiş, sabit fazla çalışma ücretinin, hafta içi her bir gün için (cumartesi, pazar, pazartesi, salı, ve çarşamba günleri) birer saat ve perşembe günleri için 10 saat fillî çalışmış personele uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Bilirkişi tarafından perşembe günü için 10 saatlik ücret ödemesinin hem fazla çalışma alacağı hem de hafta tatili alacağı hesabında dikkate alınması ve hafta tatili alacağının bulunmadığı yönündeki tespit hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VII. KARAR