Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/7126 K.2025/7385

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davacı ... (... Sendikası), birleşen davada davacı ... (...) ile birleşen dava davalılarından ... ve ... Sendikası vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Asıl davada davacı ... ...

Sendikası vekili dava dilekçesinde; davalı Bakanlık tarafından 05.03.2020 tarihli ve 31059 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2020/38 Karar numaralı işkolu tespitinde; ... sicil numaralı işyerinde Belediyenin sunduğu ambulans ve evde bakım hizmetlerinin İşkolları Yönetmeliği'nin 20 sıra numaralı genel işler işkolunda yer aldığının tespit edildiğini, Bakanlıkça yapılan bu tespitin 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'na (6356 sayılı Kanun) ve ...

Yönetmeliği'ne aykırı olduğunu, ... sicil numaralı işyerinde yapıldığı tespit edilen ambulans ve evde bakım hizmetlerinin ...

Yönetmeliği'nin 17 sıra No.lu sağlık ve sosyal hizmetler işkolunda yer aldığını, söz konusu işyerinde yapılan işlerin tamamının sağlık hizmeti veya bu hizmeti tamamlayan yardımcı sağlık hizmeti olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davalı Bakanlığın 05.03.2020 tarihli ve 31059 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2020/38 Karar numaralı işkolu tespitinin kısmen iptali ile ... sicil numaralı işyerinde yapılan işlerin İşkolları Yönetmeliği’nin 17 sıra No.lu sağlık ve sosyal hizmetler işkoluna girdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Birleşen davada davacı ... ... vekili dava dilekçesinde; başvuru üzerine davalı Bakanlık tarafından yapılan inceleme sonucu 05.03.2020 tarih ve ... sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2020/38 Karar numaralı işkolu tespitinde; davalı ..... ve ... sicil numaralı işyerlerinde yapılan işin özel güvenlik hizmeti olduğu, işyerinde yürütülen faaliyetlerin ...

Yönetmeliği'nin 19 sıra No.lu savunma ve güvenlik işkolunda yer aldığının tespit edildiğini, dava konusu tespitin 5393 sayılı Belediye Kanunu'na (5393 sayılı Kanun), 6356 sayılı Kanun'a, ... Yönetmeliği'ne ve Yargıtayın yerleşik içtihatlarına aykırı olduğunu, davalı ...

Şirketinin belediye hizmetlerini yürütmek üzere kurulduğunu, yönetim ve denetim yetkisinin dava dışı Belediyeye ait olduğunu, işyerinde yürütülen faaliyetlerin belediyelerin görev ve sorumlulukları altında olan belediye hizmetleri olduğunu, işyerinde yürütülen asıl ve yardımcı işlerin ...

Yönetmeliği'nin 20 sıra No.lu genel işler işkoluna girdiğini ileri sürerek davalı Bakanlığın işkolu tespiti kararının kısmen iptali ile işkolu tespiti konusu ... ve ... sicil numaralı işyerlerinde yürütülen işlerin genel işler işkoluna girdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

3. Birleşen davada davacı ... ... vekili dava dilekçesinde; davalı ... Bakanlığının 05.03.2020 tarihli ve 31059 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2020/38 Karar sayılı işkolu tespit kararında yer alan davalı ... Belediyesinin iştiraki olan davalı ... Şirketinin ... sicil numaralı işyerinde Belediyenin sunduğu ambulans ve evde bakım hizmetlerinin yerine getirildiği ve bu hizmetlerin ...

Yönetmeliği'nin 20 sıra No.lu genel işler işkoluna girdiğine karar verildiğini, tespite konu işyerinin 6356 sayılı Kanun ve ...

Yönetmeliği hükümlerine göre 17 sıra No.lu sağlık ve sosyal hizmetler işkoluna girdiğini, bu durumun daha önce açılmış davalarda verilen kararlarla sabit olduğunu belirterek davalı Bakanlığın 05.03.2020 tarih ve ... sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2020/38 Karar numaralı işkolu tespitinin kısmen iptali ile ... sicil numaralı işyerinde yapılan işlerin İşkolları Yönetmeliği’nin 17 sıra No.lu sağlık ve sosyal hizmetler işkoluna girdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili asıl ve birleşen davalara cevap dilekçelerinde; iş müfettişleri tarafından yapılan inceleme neticesinde düzenlenen işkolu inceleme raporunda davalı ...

Şirketine ait ... ve ... sicil numaralı işyerlerinde yapılan işin özel güvenlik hizmeti olduğu ve 19 sıra No.lu savunma ve güvenlik işkolunda yer aldığı, ... sicil numaralı işyerinde Belediyenin sunduğu ambulans ve evde bakım hizmetlerinin yerine getirildiği ve bu hizmetlerin İşkolları Yönetmeliği'nin 20 sıra No.lu genel işler işkoluna girdiği kanaatine varıldığını, inceleme raporunda yapılmış olan tespitin hukuka ve fiilî duruma uygun olduğunu,

Bakanlık tarafından tanzim edilen işkolu tespitinin her yönüyle hukuka ve yürürlükteki mevzuata uygun olarak düzenlendiğini belirterek ve dilekçelerinde yazılı diğer sebeplerle davaların reddini istemiştir.

2. Davalı ...

Şirketi vekili cevap dilekçesinde; yasal dayanaktan yoksun açılmış bulunan davayı kabul etmediklerini, müvekkilinin ...Belediyesinin iştiraki olduğunu, 5393 sayılı Kanun'un 70. maddesi uyarınca kurulduğunu, 5393 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, belediyelerin görev ve sorumluluklarını kendileri bizzat yerine getirebilecekleri gibi kuracakları şirketler vasıtasıyla da yaptırabileceklerini, özel yasal düzenlenmeye tâbi tutulmuş olan ve ayrı bir kanunu bulunan özel güvenlik hizmetinin, hukuki yapısı gereği diğer işlerden ayrı hukuki özelliklere sahip olduğunu, işyerinin faaliyet konusu olan özel güvenlik hizmeti görevinin,

5393 sayılı Kanun ve 5216 sayılı ... Belediyesi Kanunu'nda münhasıran belediyelerin görevleri arasında sayılmış olan görevlerden olmadığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

3. Davalı ... (...) Sendikası vekili cevap dilekçesinde: davalı Bakanlık tarafından yapılan tespit işleminin hukuken ve madden gerçek durumu yansıttığını, davanın reddi gerektiğini, müvekkili Sendikanın, ...

Yönetmeliği'nin 19 sıra No.lu savunma ve güvenlik işkolunda faaliyette bulunduğunu, dava konusu işkolu tespit kararının, mevzuata hâkim olan ilkelere ve bu kapsamda maddi gerçekliğe uygun olduğunu, davacı tarafından yapılan itirazın hukuken himaye edilmesinin mümkün olmadığını, söz konusu işkolu tespit kararına bakıldığında; ...

Şirketine ait .. ve ... sicil numaralı işyerlerinde belediyeye ait bina ve tesislerde özel güvenlik hizmetlerinin yürütüldüğü, bu nedenle yapılan işlerin ...

Yönetmeliği'nin 19 sıra No.lu savunma ve güvenlik işkolunda yer aldığı şeklinde karar verildiğini, bu kapsamda, anılan işyerinin girdiği işkolunun belirlenmesi açısından işbu davada irdelenmesi gereken hususun, işyerinin neden işverenlik tarafından bağımsız olarak/ayrı bir işyeri numarası verilerek tescil ettirildiği ve anılan bağımsız nitelikte işyerindeki nihai mal veya hizmet üretimini belirlemekten ibaret olduğunu, özel güvenlik görevlilerinin başka bir işte çalıştırılamamaları, grev ve lokavt yasağı kapsamında bulunmaları ve bu kapsamda uygulamada yaşanabilecek olası sorunların önüne geçebilmek adına,

özel güvenlik hizmetinin verildiği işyerlerinin bağımsız birer işyeri niteliğinde olduğunun kabulü gerektiğini, Bakanlığın dava konusu işyeri dâhil birçok tespit kararında yaptığının da tam olarak bu olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

4. Davalı ... (...) vekili cevap dilekçesinde; ikame edilen davada aleyhlerine olan iddiaları kabul etmediklerini savunarak davanın reddi ile yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini istemiştir.

5. Davalı ... ... cevap dilekçesinde; davalı ... Şirketinin bir belediye şirketi olduğunu, belediye tarafından kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuat gereği belirtilen usullere göre kurulduğunu, bu Şirketin sadece belediye hizmetini yerine getirdiğini, bu nedenle de belediye şirketinin ... Yönetmeliği'nin 20 sıra No.lu genel işler işkolu dışındaki işkolları ile irtibatlandırılmasının kanuna aykırı olduğunu, bir işyerindeki yardımcı işlerin de asıl işin girdiği iş kolundan sayıldığını belirterek işkolu tespitine itirazlarının kabulüne karar verilmesini istemiştir.

6. Davalı ... Belediyesi cevap dilekçesinde; davacı tarafından diğer davalılar ile birlikte müvekkili Belediye aleyhine ...Bakanlığının işkolu tespiti kararında yer alan müvekkili Belediyenin iştiraki olan davalı ... Şirketinin ... sicil numaralı işyerinde yürütülen ambulans ve evde bakım hizmetlerinin İşkolları Yönetmeliği’nin 20 sıra No.lu genel işler işkoluna girdiğine dair kararın iptali ile işyerinin ... Yönetmeliği’nin 17 sıra No.lu sağlık ve sosyal hizmetler işkoluna girdiğinin tespitine karar verilmesi talebinin haksız, yersiz ve yasal dayanaktan yoksun olduğunu, açılmış bulunan davayı kabul etmediklerini, davacının talebinin hukuka ve iyiniyete aykırı olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

7. Davalı ... (... Sendikası) cevap dilekçesinde; davalı ... Şirketinin ... ait bir belediye iktisadi teşekkülü olduğunu, ... hizmetlerini hizmet alım sözleşmesi yoluyla gerçekleştirdiğini, Belediyelerin personel çalıştırmasına dayalı hizmet alım işlerinin belediyelerce kurulacak belediye şirketleri aracılığıyla getirilmesi zorunlu hâle geldiğini, bu şirketlerin piyasaya hizmet vermediğini, İşkolları Yönetmeliği’nin ekindeki işkollarının kapsamını gösteren cetvelde belediye hizmetlerinin tümünün genel işler işkolunda kodsuz olarak yer aldığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

8. Diğer davalılar, davaya cevap dilekçesi vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; asıl dava ile ...

İş Mahkemesinin 2020/237 Esas sayılı birleşen dava dosyasının konusu olan ... sicil numaralı işyerinde; belediye hizmeti verildiği ve belediye hizmetlerine yönelik işler yapıldığı, işyerindeki faaliyetin İşkolları Yönetmeliği'nin 20 sıra No.lu genel işler işkoluna girdiği, ... sicil numaralı işyerinde ... sayılı Kanun'un 14. maddesi ile 5216 sayılı Kanun'un 7. maddesinde belirtilen belediye hizmetlerine yönelik işlerin yürütüldüğü, 5393 sayılı Kanun'un 14. maddesi gereğince belediyelerin sağlıkla ilgili tesisi açabileceği ve işletebileceğinin düzenlendiği gibi tüm belediyecilik hizmetlerinin genel işler işkolunda tanımlandığı,

bu nedenle asıl ve birleşen davalardan birinin konusu olan ... sicil numaralı işyerinde yürütülen faaliyetin ... Yönetmeliği’nin 17 sıra No.lu sağlık ve sosyal hizmetler işkoluna girdiğinin tespitine karar verilmesi talebinin reddine karar verildiği, ...

6. İş Mahkemesinin 2020/246 Esas sayılı birleşen dava dosyasının konusu olan ... ve ... sicil numaralı işyerlerinde belediyeye ait bina ve tesislerde özel güvenlik hizmetlerinin yürütüldüğü, söz konusu işyerlerinde davalı ... dışında kişi ve kuruluşlara güvenlik hizmeti verilmediği,

5393 sayılı Kanun'un 70. maddesi ile İşkolları Yönetmeliği'ne göre belediyelerin görev ve yetkileri kapsamında yer alan faaliyetlerin yürütülmesi durumunda gerek doğrudan belediyeye ait işyerleri gerekse belediye şirketlerine ait işyerlerinin genel işler işkolunda yer alacağı, ... ve ... sicil numaralı işyerlerinde yürütülen faaliyetlerin niteliği itibarıyla asıl işe yardımcı iş olarak değerlendirilmesi gerektiği gerekçesi ile asıl dava ile ...

İş Mahkemesinin 2020/237 Esas sayılı dava dosyası yönünden davanın reddine, ... İş Mahkemesinin 2020/246 Esas sayılı birleşen dava dosyası yönünden ise davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar, davalı Sendika ve davalı Şirket vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Asıl davada davacı ... ... Sendikası vekili temyiz dilekçesinde; davaya konu işyerinde ambulans ile evde bakım hizmetlerinin yürütüldüğünü ve söz konusu işlerin sağlık ve sosyal hizmete ilişkin ve hasta işlemlerine yönelik olduğu ve ... Yönetmeliği’nde 17 sıra No.lu sağlık ve sosyal hizmetler işkolunda tanımlandığını, Mahkemece keşif yapılmadığını belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Birleşen davada davacı ... ... Sendikası vekili temyiz dilekçesinde; tespite konu işyerlerinin 6356 sayılı Kanun ve ... Yönetmeliği hükümlerine göre 17 sıra No.lu sağlık ve sosyal hizmetler işkoluna girdiğini, dava konusu işyerlerinde yapılan işlerin sağlık ve sosyal hizmetler işkoluna girdiğinin daha önce açılmış olan davalarda verilen kararlarla sabit olduğunu, davalı Bakanlık tarafından yapılan işkolu tespit kararının hatalı olduğunu beyanla Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

3. Davalı ...-İş Sendikası vekili temyiz dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesince kabulüne karar verilen birleşen dava konusu işyerlerinde yürütülen özel güvenlik faaliyetinin asıl işe yardımcı iş olarak nitelenemeyeceğini, özel güvenlik faaliyetlerinin yürütüldüğü işe ilişkin olarak istihdam edilen işçilerin faaliyetinin belediye hizmetleri kapsamında olmadığını, 12.05.2023 tarihinde İşkolları Yönetmeliği’nde yapılan değişikliğin dikkate alınması gerektiğini beyanla Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

4. Davalı ... Şirketi temyiz dilekçesinde: eksik inceleme ile karar verildiğini, münhasıran belediye hizmetleri arasında sayılmayan özel güvenlik hizmetinin, belediye şirketi tarafından verilse de genel işler işkoluna dâhil edilemeyeceğini, kurulan hükmün dayandırıldığı hukuki sebep ve maddi olguların anlaşılamadığını beyanla Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 6356 sayılı Kanun'un 4 ve 5. maddeleri kapsamında işkolu tespitine itiraz istemine ilişkindir.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz eden davacılar vekilleri ile bir kısım davalı vekillerinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR