Yargıtay Ceza Genel Kurulu E.2021/217 K.2024/69

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Çevrenin kasten kirletilmesi suçundan sanığın, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 181/1, 62, 50/1-a ve 52/2. maddeleri uyarınca 3.000 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Gölbaşı (Kapatılan) Sulh Ceza Mahkemesince verilen 30.04.2014 tarihli ve 269-280 sayılı hükmün, sanık müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay (Kapatılan) 18. Ceza Dairesince 02.10.2017 tarih ve 38214-9981 sayı ile.

"Yargılamaya konu iddianame kapsamında belirtilen atıkların içeriği ve niteliği, çevre kirliliği oluşturup oluşturmayacağının tespiti açısından, temin edilen fotoğraflar da detaylı olarak incelenmek suretiyle, üniversitelerin ziraat fakültesi toprak bilimi ve bitki besleme, çevre ve kimya mühendisliği bölümlerinde çalışan öğretim üyesi bilirkişilerden oluşacak heyete dosya tevdi edilerek,

suç tarihi itibariyle yürürlükte olan ... yönetmelikler ve ekleri ile birebir ilişki kurmak suretiyle ve Yargıtay denetimine imkân sağlayacak nitelikte bilirkişi raporu alınması gerekirken, eksik kovuşturma ve yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak yazılı şekilde hüküm kurulması," isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya uyan Gölbaşı (Ankara) 2. Asliye Ceza Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda 28.06.2018 tarih ve 652-491 sayı ile; sanığın aynı suçtan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 223/2-e maddesi uyarınca beraatine karar verilmiş, bu hükmün de katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay (Kapatılan) 18. Ceza Dairesince 09.04.2019 tarih ve 8238-6901 sayı ile; "Bozma sonrası temin edilen bilirkişi raporunda; 8 farklı türde atıktan atık yağlar ve ömrünü tamamlamış hurda atıkların tehlikeli atık sınıfında yer aldığı, diğer atıkların ise tehlikeli atık sınıfında yer almasa bile toprağı kirletme riski taşıyan atıklar olduğu, suça konu tutanaktaki hususların toprağı kirletme riski olan faaliyetlerden olduğu belirtilmiştir.

Bozma öncesi yapılan keşifte beyanın başvurulan tanık Özge Sarpkaya ise ifadesinde, tutanak içeriğiyle uyumlu şekilde atık yağların toprağa döküldüğünü ifade etmiştir.

Bu suretle, bahse konu atıkların, alıcı ortam olan toprağa verilmesi ile 2872 Sayılı Çevre Kanunu'nun 8, 20/j, ek 1. maddesi ile anılan yönetmeliklere aykırı davranılarak alıcı ortam olan toprağın, dolayısıyla çevrenin kasten kirletildiği sonucuna ulaşıldığından yazılı şekilde hüküm kurulması," isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

Gölbaşı (Ankara) 2. Asliye Ceza Mahkemesince 27.12.2019 tarih ve 208-842 sayı ile; bozmaya direnilerek sanığın önceki hüküm gibi beraatine karar verilmiştir.

Direnme kararına konu hükmün de katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 29.10.2020 tarihli ve 34324 sayılı onama istekli tebliğnamesi ile Yargıtay Birinci Başkanlığına gelen dosya 6763 sayılı Kanun'un 38. maddesi ile 5320 sayılı Kanun'a eklenen geçici 10. maddesi uyarınca kararına direnilen daireye gönderilmiş, aynı madde uyarınca inceleme yapan Yargıtay 4. Ceza Dairesince 31.05.2021 tarih ve 29989-16838 sayı ile direnme kararının yerinde görülmemesi üzerine Yargıtay Birinci Başkanlığına iade edilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

II. UYUŞMAZLIK KONUSU VE ÖN SORUN

Yerel Mahkeme ile Özel Daire arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanığa atılı çevrenin kasten kirletilmesi suçunun sabit olup olmadığının belirlenmesine ilişkin ise de Yargıtay İç Yönetmeliği'nin 27. maddesi uyarınca öncelikle; dava zamanaşımının gerçekleşip gerçekleşmediğinin değerlendirilmesi gerekmektedir.

III. OLAY VE OLGULAR

İncelenen dosya kapsamından;

Gölbaşı Cumhuriyet Başsavcılığının 29.04.2013 tarihli ve 368-220 sayılı iddianamesi ile; sanığın işlediği iddia edilen çevrenin kasten kirletilmesi suçundan TCK'nın 181/1 ve 53. maddelerinin uygulanması istemiyle kamu davası açıldığı,

Gölbaşı (Kapatılan) Sulh Ceza Mahkemesince sanığın sorgusunun 28.11.2013 tarihinde yapıldığı; 30.04.2014 tarih ve 269-280 sayı ile de; TCK'nın 181/1, 62, 50/1-a ve 52/2. maddeleri uyarınca 3.000 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği,

Mahkûmiyet hükmünün sanık müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay (Kapatılan) 18. Ceza Dairesince 02.10.2017 tarih ve 38214-9981 sayı ile; eksik araştırma ile karar verilmesi isabetsizliğinden bozulmasına karar verildiği,

Bozmaya uyan Gölbaşı 2. Asliye Ceza Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda sanığın aynı suçtan CMK'nın 223/2-e maddesi uyarınca beraatine karar verildiği, bu hükmün de katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay (Kapatılan) 18. Ceza Dairesince 09.04.2019 tarih ve 8238-6901 sayı ile; sanığın mahkûmiyetine karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi isabetsizliğinden bozulmasına karar verildiği,

Anlaşılmaktadır.

IV. GEREKÇE

A. İlgili Mevzuat ve Ön Soruna İlişkin Açıklamalar

TCK'nın "Çevrenin kasten kirletilmesi" başlıklı 181. maddesi;

"(1) İlgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırı olarak ve çevreye zarar verecek şekilde, atık veya artıkları toprağa, suya veya havaya kasten veren kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Atık veya artıkları izinsiz olarak ülkeye sokan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(3) Atık veya artıkların toprakta, suda veya havada kalıcı özellik göstermesi halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza iki katı kadar artırılır.

(4) Bir ve ikinci fıkralarda tanımlanan fiillerin, insan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıkların ortaya çıkmasına, üreme yeteneğinin körelmesine, hayvanların veya bitkilerin doğal özelliklerini değiştirmeye neden olabilecek niteliklere sahip olan atık veya artıklarla ilgili olarak işlenmesi halinde, beş yıldan az olmamak üzere hapis cezasına ve bin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.

(5) Bu maddenin iki, üç ve dördüncü fıkrasındaki fiillerden dolayı tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.",

"Yürürlük" başlıklı 344. maddesi ise;

"a) 'İmar kirliliğine neden olma' başlıklı 184 üncü maddesi yayımı tarihinde,

b) 'Çevrenin kasten kirletilmesi' başlıklı 181 inci maddesinin birinci fıkrası ile 'Çevrenin taksirle kirletilmesi' başlıklı 182 nci maddesinin birinci fıkrası yayımı tarihinden itibaren iki yıl sonra,

c) Diğer hükümleri 1 Haziran 2005 tarihinde,

Yürürlüğe girer." şeklinde düzenlenmiştir.

TCK'nın 66. maddesinde; kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça kamu davasının maddede yazılı sürelerin geçmesiyle düşeceği düzenlenmiş, maddenin birinci fıkrasının (e) bendinde de beş yıldan fazla olmamak üzere hapis ya da adli para cezasını gerektiren suçlarda bu sürenin sekiz yıl olacağı hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanun'un 67. maddesinin 3 ve 4. fıkraları uyarınca kesen bir nedenin varlığı hâlinde zamanaşımı, kesilme gününden itibaren yeniden işlemeye başlayacak ve ilgili suça ilişkin olarak kanunda belirlenen sürenin en fazla yarısına kadar uzayacaktır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun süreklilik gösteren birçok kararında açıkça vurgulandığı üzere, yargılama yapılmasına engel olup davayı düşüren hâllerden biri olan dava zamanaşımının yargılama sırasında gerçekleşmesi hâlinde, yerel mahkeme ya da Yargıtay, resen zamanaşımı kuralını uygulayarak kamu davasının düşmesine karar verecektir.

B. Ön Soruna İlişkin Değerlendirme

Sanığa atılı çevrenin kasten kirletilmesi suçunun yaptırımı TCK'nın 181. maddesinin birinci fıkrasında altı aydan iki yıla kadar hapis cezası olarak öngörülmüş olup daha ağır cezayı gerektiren başka bir suçu oluşturma ihtimali bulunmayan ve 11.12.2012 tarihinde gerçekleştirildiği iddia edilen eylemle ilgili olarak, sanık hakkında dava zamanaşımını kesen son işlem, 30.04.2014 tarihli mahkûmiyet hükmü olup bu tarihten sonra dava zamanaşımını kesen veya durduran başkaca bir sebep bulunmadığı da gözetildiğinde, sekiz yıllık asli dava zamanaşımı süresi, Ceza Genel Kurulunun inceleme tarihinden önce 30.04.2022 tarihinde dolmuş bulunmaktadır.

Bu itibarla, Yerel Mahkemenin direnme kararına konu beraat hükmünün gerçekleşen dava zamanaşımı nedeniyle bozulmasına, ancak yeniden yargılama gerektirmeyen bu konuda, 1412 sayılı Ceza Muhakemesi Usulü Kanunu'nun, 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi gereğince uygulanması gereken 322. maddesi uyarınca karar verilmesi mümkün bulunduğundan, sanık hakkındaki kamu davasının zamanaşımı nedeniyle düşmesine karar verilmelidir.

Ulaşılan bu sonuç karşısında, asıl uyuşmazlık konusu değerlendirilmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan nedenlerle;

1- Gölbaşı 2. Asliye Ceza Mahkemesince verilen 27.12.2019 tarihli ve 208-842 sayılı sanık hakkında çevrenin kasten kirletilmesi suçundan kurulan hükmün gerçekleşen dava zamanaşımı nedeni ile BOZULMASINA,

Ancak yeniden yargılamayı gerektirmeyen bu konuda, CMUK'un, 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca karar tarihi itibarıyla uygulanması gereken 322. maddesine göre karar verilmesi mümkün bulunduğundan, TCK'nın 66/1-e ve CMK'nın 223/8. maddeleri uyarınca sanık hakkındaki çevrenin kasten kirletilmesi suçundan açılan kamu davasının dava zamanaşımı nedeniyle DÜŞMESİNE,