Adem Çakır Başvurusu (B. No: 2014/18598)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, kat irtifakının sona erdirilmesine ilişkin davada

gerekçesiz karar verilmesi ile yargılamanın makul sürede tamamlanmaması nedenleriyle

adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 24/11/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

8. Sivas'ın Eskikale Mahallesi'nde bulunan

228 ada 56 parsel sayılı taşınmaz üzerinde 25/6/1970 tarihinde kat irtifakı

tesis edilmiştir. Kat irtifakının kurulması sırasında tapu müdürlüğüne verilen

onaylı mimari projeye göre bodrum, zemin ve yedi normal kattan oluşan bir bina

yapılması ve kırk dokuz adet bağımsız bölüm inşa edilmesi öngörülmüştür. Buna

karşın binanın bodrum, zemin ve ilk üç normal katı yapılabilmiş olup taşınmazda

fiilen yirmi dokuz adet bağımsız bölüm mevcuttur. Başvurucunun bu taşınmazda

kat irtifakı arsa payı bulunmaktadır.

9. Anılan taşınmazda arsa payları bulunan T.K. ve Ö.Ş.T.,

başvurucunun da aralarında olduğu diğer kat irtifak hakkı sahiplerine karşı kat

irtifakının sona erdirilmesi istemiyle 1/10/1998 tarihinde Sivas 1. Sulh Hukuk

Mahkemesinde dava açmıştır.

10. Sivas 1. Sulh Hukuk Mahkemesi 7/2/2001 tarihli kararıyla

davanın reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde dava konusu taşınmaz

üzerinde projeye göre tamamlanmamış da olsa kat irtifakı kurulmuş bir yapının

bulunduğu, bu nedenle kat irtifakının 23/6/1935 tarihli ve 634 sayılı Kat

Mülkiyeti Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca sona erdirilmesinin söz konusu

olmayacağı belirtilmiştir.

11. Anılan karar, Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin 19/3/2002

tarihli kararı ile bozulmuştur. Kararın gerekçesinde ana yapının kanunda öngörülen

beş yıllık süre içinde tamamlanmadığı ve otuz yılı aşkın süredir yapım tekniği

açısından herhangi bir kısıtlama olmamasına rağmen kat irtifak hakkı

sahiplerince bu yükümlülüğün yerine getirilmediği Mahkemece belirtilen konuda

araştırma yapılarak yeniden karar verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

12. Bozma sonrası Sivas 1. Sulh Hukuk Mahkemesi 9/9/2004 tarihli

karar ile kat irtifakının sona ermesine karar vermiştir.

13. Temyiz üzerine Yargıtay 18. Hukuk Dairesi 23/3/2006 tarihli

karar ile davalı kat irtifak hakkı sahiplerinden ölenlerin olduğunu bu durumun

mahkemece dikkate alınmadığını belirterek incelenmeksizin kararın bozulmasına

karar vermiştir.

14. Sivas 1. Sulh Hukuk Mahkemesi 6/4/2011 tarihli karar ile

bozma gerekçesindeki hususları da dikkate alarak kat irtifakının sona ermesine

karar vermiştir. Karar gerekçesinde davalı taraflara, ayrı ayrı dava konusu

edilen taşınmazda eksik kalan katların tamamlanmasında herhangi bir harcama

yapmalarının mümkün olup olmadığı ve eksik kalan kısımlarını tamamlayıp tamamlayamacakları hususlarının sorulduğu belirtilmiş ve

tarafların imzalı beyanları ile dava konusu taşınmazda eksik kalan katların

tamamlanmasında harcama yapmalarının mümkün olmadığı ve bir araya gelip eksik

kalan kısımlarını tamamlamalarının da olanaklı bulunmadığının beyan edildiği

ifade edilmiştir. Mahkemece projeye uygun olarak tamamlanma ihtimali kalmayan

binada kat irtifakının sona ermesine karar verilmiştir.

15. Belirtilen karar, Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin 18/6/2013

tarihli kararıyla onanmış ve karar düzeltme istemi aynı Dairenin 23/6/2014

tarihli kararıyla reddedilmiştir.

16. Başvurucu24/11/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

17. 634 sayılı Kanun’un 1. maddesi şöyledir:

“Tamamlanmış bir yapının kat, daire, iş bürosu,

dükkan, mağaza, mahzen, depo gibi bölümlerinden ayrı ayrı ve başlı başına

kullanılmaya elverişli olanları üzerinde, o gayrimenkulün maliki veya ortak

malikleri tarafından, bu Kanun hükümlerine göre, bağımsız mülkiyet hakları

kurulabilir.

Yapılmakta veya ileride yapılacak olan bir

yapının, birinci fıkrada yazılı nitelikteki bölümleri üzerinde, yapı

tamamlandıktan sonra geçilecek kat mülkiyetine esas olmak üzere, arsa maliki

veya arsanın ortak malikleri tarafından, bu Kanun hükümlerine göre irtifak

hakları kurulabilir.”

18. 634 sayılı Kanun'un 49. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:

"...

(Değişik fıkralar: 13/4/1983 - 2814/14 md.) Kat irtifakına konu olan arsa üzerinde, bu irtifakın

kurulması sırasında verilen plana göre beş yıl içinde yapı yapılmazsa

maliklerden birinin istemi üzerine, sulh hakimi, gerektiğinde ilgilileri de

dinleyerek, duruma göre kat irtifakının sona ermesine veya belli bir süre için

uzatılmasına karar verir. Süre istem üzerine yeniden uzatılabilir.

..."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

19. Mahkemenin 5/4/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Gerekçeli Karar

Hakkının İhlal Edildiği İddiası

20. Başvurucu; davacıların binayı yapan, projelendiren, projeyi

onaylayan kat irtifakını kuran ve kat irtifakına dayalı olarak arsa üzerindeki

dükkânları kendisine satan kişilerin olduğunu, kat mülkiyetine geçileceği

iddiası ile sahte belge düzenleyerek satış yapıldığını, davacıların binanın üç

katını kullanmakta ve gelir elde etmekte olduğunu, binanın yapılmayan

kısımlarının tamamlanması için davalıların katkıda bulunmasının beklenmesinin

kötü niyetli olduğunu, bu hususların mahkeme gerekçesinde açıklanmadığını

belirterek gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.

21. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fıkrasında herkesin adil

yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiş ancak gerekçeli karar hakkından

açıkça söz edilmemiştir. Bununla birlikte Anayasa'nın 36. maddesine "adil

yargılanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu

uluslararası sözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargılama hakkının

madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Nitekim Avrupa İnsan Hakları

Sözleşmesi'nin 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasındaki hakkaniyete uygun

yargılanma hakkının kapsamına gerekçeli karar hakkının da dâhil olduğu Avrupa

İnsan Hakları Mahkemesinin birçok kararında vurgulanmıştır. Dolayısıyla

Anayasa’nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının gerekçeli karar

hakkı güvencesini de kapsadığının kabul edilmesi gerekir (Abdullah Topçu, B. No: 2014/8868,

19/4/2017, § 75).

22. Anayasa'nın 141. maddesinin üçüncü fıkrasında da “Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli

olarak yazılır.” denilerek mahkemelere kararlarını gerekçeli yazma

yükümlülüğü yüklenmiştir. Anayasa’nın bütünlüğü ilkesi gereği anılan Anayasa

kuralı da gerekçeli karar hakkının değerlendirilmesinde gözönünde

bulundurulmalıdır (Abdullah Topçu,

§ 76).

23. Gerekçeli karar hakkı, yargılamada ileri sürülen tüm iddialara

ayrıntılı şekilde yanıt verilmesi gerektiği şeklinde anlaşılamaz. Bu nedenle

gerekçe gösterme zorunluluğunun kapsamı kararın niteliğine göre değişebilir (Mehmet Yavuz, B. No: 2013/2995, 20/2/2014,

§ 51). Ancak ileri sürülen iddialardan biri kabul edildiğinde davanın sonucuna

etkili olması hâlinde mahkeme bu hususa belirli ve açık bir yanıt vermek

zorunda olabilir (Yasemin Ekşi,

B. No: 2013/5486, 4/12/2013, § 56).

24. Somut olayda, yapılan açık yargılama sonunda tarafların

davanın sonucuna etkili olabilecek tüm iddia ve savunmalarının tartışılarak

verilen kararda hükme ulaşılması için yeterli gerekçe bulunduğu görülmektedir

(bkz. § 14). Kanun yolu incelemesi sonucunda verilen kararda, değerlendirme

konusu hüküm ve gerekçesinin uygun bulunduğu dikkate alındığında gerekçeli

karar hakkına yönelik bir ihlal olmadığının açık olduğu anlaşılmaktadır.

25. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Makul Sürede

Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

26. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden

27. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

28. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

idari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak

davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198,

7/11/2013, §§ 45, 47).

29. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

idari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Selahattin Akyıl, § 41).

30. Anılan ilkeler, Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar ve somut başvuruya konu yargılama sürecinin niteliği dikkate

alındığında 15 yıl 7 aylık yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak

gerekir.

31. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

32. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı

fıkrası şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

33. Başvurucu, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

34. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

35. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında şikâyet konusu davadaki taraf sayısı da dikkate alınarak

başvurucuya net 20.775 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

36. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harçtan oluşan

yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

D. 206,10 TL harçtan oluşan yargılama giderinin BAŞVURUCUYA

ÖDENMESİNE,

E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Sivas 1. Sulh Hukuk Mahkemesine

(E.2006/471, K.2011/514) GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

5/4/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh KALELİ

Nuri

NECİPOĞLU

Hicabi DURSUN

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Raportör Yrd. : Tuğba YILDIZ Başvurucu : Adem ÇAKIR