Vecide Ayyıldız Başvurusu (B. No: 2014/5841)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, resmî evlenme akdi olmayan başvurucunun dul aylığından

yararlandırılmaması nedeniyle sosyal güvenlik hakkının; bu sürece ilişkin

yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 29/4/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve

bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağını

bildirmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu 1937 Siirt doğumlu olup Diyarbakır'ın Kayapınar ilçesinde ikamet etmektedir. Başvurucu, H.G. ile

-başvuru formu ve eklerinde belirtilmeyen bir tarihte- resmî bir evlenme akdi

olmaksızın dinî nikâh yapmıştır. Başvurucu ile H.G.nin

ortak çocukları E.A. 28/4/1975 tarihinde doğmuştur.

9. H.G., Türk Silahlı Kuvvetleri Kara Kuvvetleri Komutanlığında

Topçu Yarbay olarak görev yapmakta iken 22/8/1960 tarihinde emekliye

ayrılmıştır. Bu tarihten sonra emekli aylığı almakta olan H.G. 22/4/1992

tarihinde vefat etmiştir.

10. Başvurucu 11/9/2007 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK)

başvurarak emekli aylığı alan H.G.nin ölümü nedeniyle

kendisine dul aylığı bağlanmasını talep etmiştir. Başvurucunun bu talebine SGK

tarafından bir cevap verilmemiştir. Başvurucu, bunun üzerine zımni ret

kararının iptali istemiyle SGK aleyhine 9/1/2008 tarihinde Diyarbakır 1. İdare

Mahkemesinde dava açmıştır. Bu davada 29/1/2008 tarihinde yetkisizlik kararı

verilmesi üzerine yargılamaya Ankara 6. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) devam

edilmiştir.

11. Mahkeme 5/2/2010 tarihinde davanın reddine karar vermiştir.

Kararın gerekçesinde 17/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti

Emekli Sandığı Kanunu'nun mülga 67. maddesine değinilmiştir. Mahkemeye göre bu

maddede yer alan "eş" kavramından resmî nikâh ile evlenen kişilerin

anlaşılması gerekir. Mahkeme, Medeni Kanun'un kabulünden sonra bu Kanun

hükümlerine aykırı şekilde teşkil olunan birlikteliğin evlilik olarak kabulünün

hukuken mümkün olmadığını vurgulamıştır. Mahkeme, bu sebeple başvurucunun H.G.nin ölümü nedeniyle dul aylığına hak kazanmadığı

gerekçesiyle tesis olunan dava konusu işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı

sonucuna varmıştır.

12. Başvurucunun temyiz ettiği karar, Danıştay Onbirinci Dairesinin 27/12/2013 tarihli ilamıyla

onanmıştır.

13. Nihai karar, başvurucu vekiline 7/4/2014 tarihinde tebliğ

edilmiştir.

14. Başvurucu 29/4/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

15. Mahkemenin 5/4/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

16. Başvurucu, dinî nikâha dayalı olarak birlikte yaşadığı

sigortalının ölümü sonrası dul aylığından yararlandırılması talebinin

reddedilmesi nedeniyle sosyal güvenlik hakkının ve ayrıca makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

17. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80. maddesinin (1)

numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini

haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine varılması hâlinde başvurunun

düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün

80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği Anayasa'nın uygulanması ve

yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da

insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde başvurunun incelenmesine

devam edilebileceği öngörülmüştür.

18. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarının

makul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradelerini Anayasa

Mahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurunun

incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine

varılabilir (İskender Kaya ve diğerleri,

B. No: 2014/7674, 23/3/2017, §§ 18-21). Somut olayda başvurucu, başvuru

tarihinden sonra 12/11/2017 tarihinde vefat etmiş ancak mirasçıları makul bir

süre içinde başvuruya devam etme yönünde iradelerini bildirmemişlerdir. Anılan

başvurucu yönünden başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen

nedenlerden biri de bulunmamaktadır.

19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

5/4/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh KALELİ

Nuri

NECİPOĞLU

Hicabi DURSUN

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Raportör

:

Özgür DUMAN

Başvurucu

:

Vecide AYYILDIZ

Vekili

:

Av. Faruk

YILDIRIM