Yıldız Bayraktar Başvurusu (B. No: 2016/65273)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, kapatılmasına karar verilmeden önce vakıf

üniversitesi aleyhine açılan işçilik alacaklarının tahsili istemli davanın dava

şartı yokluğundan kesin olarak reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının

ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 28/11/2016 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

6. 15 Temmuz 2016 gecesi Türk Silahlı Kuvvetleri içinde

örgütlenmiş bir grup tarafından darbe girişiminde bulunulmuştur.

7. Devletin yetkili organları tarafından tehdit değerlendirmesi

yapılarak başta Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel

Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) olmak üzere demokratik anayasal düzene,

bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, millî güvenliğe yönelik tehdit

oluşturan tüm terör örgütlerine ve illegal yapılanmalara karşı tedbirler

alınması kararlaştırılmıştır.

8. Anılan tedbirler kapsamında olağanüstü hal

ilan edilmiş ve birçok olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi (KHK)

çıkarılmıştır.

9. Bu kapsamda Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar

Kurulunca 22/7/2016 tarihinde kararlaştırılan 667 sayılı Olağanüstü Hal

Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname 23/7/2016 tarihli

ve 29779 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak

yürürlüğe girmiştir. Anılan KHK ile millî güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit

edilen FETÖ/PDY aidiyeti, iltisakı veya irtibatı

belirlenen özel sağlık kurum ve kuruluşları ile vakıf yükseköğretim kurumları

da kapatılmıştır.

10. Başvurucunun çalışmış olduğu İzmir Şifa Üniversitesi Bornova

Sağlık Uygulama Araştırma Merkezi ile bu merkezin bağlı olduğu Şifa

Üniversitesi de 667 sayılı KHK ile kapatılmıştır.

11. Başvurucu, 22/5/2006-5/1/2016 tarihleri arasında "Çocuk

YB Ünitesi hemşiresi" olarak çalıştığını ancak zorlayıcı sebeplerin

varlığı ileri sürülerek bir kısım alacakları ödenmeden iş akdine son

verildiğini belirterek davalı Şifa Üniversitesi (işveren) aleyhine kapatılma

tarihinden önce 19/7/2016 tarihinde İzmir 3. İş Mahkemesinde (Mahkeme) işçilik

alacakları istemiyle dava açmıştır.

12. Dava tarihi sonrasında Cumhurbaşkanı'nın başkanlığında

toplanan Bakanlar Kurulunca; 15/8/2016 tarihinde kararlaştırılan 670 sayılı

Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde

Kararname 17/8/2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmî Gazete'de,

3/10/2016 tarihinde kararlaştırılan 675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı

Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname de 29/10/2016 tarihli ve

29872 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe

girmiştir.

13. Diğer yandan başvurucu 670 sayılı KHK'nın 5. maddesi

kapsamında İzmir Defterdarlık Olağanüstü Hal Bürosuna işçilik alacaklarının

tahsili amacıyla daha önceden birbaşvuruda bulunmuşsa

da tarafına herhangi bir ödemede bulunulmadığını iddia etmektedir.

14. Anılan 675 sayılı KHK'nın 16. maddesi kapsamında "...kapatılan kurum, kuruluş, ... ile bunların

sahibi gerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016 tarihinden önce açılan

davalar ile bu kapsamda Hazine ile Vakıflar Genel Müdürlüğüne husumet

yöneltilen davalarda mahkemelerce, 15/8/2016 tarihli ve 670 sayılı KHK'nın 5.

maddesi uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle ret kararı..."

verileceği belirtilmiştir. Bu kararlarda davacının 670 sayılı KHK'da belirtilen

usule uygun olarak ilgili idari makama tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük

hak düşürücü süre içinde başvurabileceği, idari başvuru üzerine idari merci

tarafından verilecek karar aleyhine idari yargıda dava açılabileceği, idari

yargının verdiği kararın kesin olduğu ve uyuşmazlığın adli yargıda hiçbir

şekilde dava konusu yapılamayacağı ifade edilmiştir.

15. Mahkeme 1/11/2016 tarihli kararı ile söz konusu KHK'lar

doğrultusunda Hazineye yönlendirilen davada dosya üzerinde yapılan inceleme

sonucu davanın dava şartı yokluğu nedeniyle kesin olmak üzere reddine karar

vermiştir. Kararda 675 sayılı KHK'nın 16. maddesinin (4) numaralı fıkrası

gereğince davacının 670 sayılı KHK'nın 5. maddesinde belirtilen usule uygun

olarak idari makama tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük hak düşürücü süre

içerisinde başvuruda bulunabileceği açıklanmıştır.

16. Nihai karardan 28/11/2016 tarihinde haberdar olduğunu

bildiren başvurucu, aynı tarihte süresi içinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

17. 18/10/2016 tarihli ve 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında

Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul

Edilmesine Dair Kanun'un29/10/2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi sonucu kanunlaşan

667 sayılı KHK'nın "Kapatılan kurum ve

kuruluşlara ilişkin tedbirler" kenar başlıklı 2. maddesinin (1)

numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:

"(1) Milli güvenliğe

tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör

Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı

belirlenen;

a) Ekli (I) sayılı listede yer alan özel

sağlık kurum ve kuruluşları,

...

ç) Ekli (IV) sayılı listede yer alan vakıf yükseköğretim kurumları,

...

kapatılmıştır."

18. 8/2/2018 tarihli ve 7091 sayılı Kanun'un 8/3/2018 tarihli ve

30354 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak

yürürlüğe girmesi sonucu kanunlaşan 670 sayılı KHK'nın "Devir işlemlerine ilişkin tedbirler" kenar

başlıklı 5. maddesinin (1) ve (4) numaralı fıkraları şöyledir:

"(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064

sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal

kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve

Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo

ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü

taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının

(devralınan varlık);her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye,

idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka

ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya,

devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle

tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan

varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten

doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne

aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle

gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların

değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye,

kapatılan kurum ve kuruluşların taahhüt ve garanti ettiği ancak vermediği mal

ve hizmet bedellerinin ödemesini durdurmaya veya ödemeye, tahsili mümkün

olmadığı anlaşılan veya tahsilinde ve takibinde yarar bulunmayan hak ve

alacaklar ile taahhüt ve garantilerin tahsilinden vazgeçmeye, her türlü sulh

işlemini yapmaya, devralınan varlıklarla ilişkili kredi veya gerçek bir mal

veya hizmet ilişkisine dayanan borçlar nedeniyle konulmuş ve daha önce

kaldırılmış takyidatları kredinin veya borcun ödenebilmesini

sağlamak amacıyla kaldırıldığı andaki koşullarla tekrar koydurmaya ve ihyaya,

menkul rehinleri dikkate almaya, devralınan varlıklara konulan takyidatların sınırlarını belirlemeye ve kaldırmaya,

finansal kiralama dahil sözleşmelerin feshine veya devamına karar vermeye,

devralınan varlıkların idaresi, değerlendirilmesi, elden çıkarılması için

gerekli her türlü tedbiri almaya,gerektiğinde

devralınan varlıkların tasfiyesi veya satışı amacıyla uygun görülen kamu kurum

ve kuruluşlarına devretmeye, devir kapsamında olmadığı belirlenen varlıkları

iadeye, kapatılanların gerçek kişiye ait olması halinde devralınacak

varlıkların kapsamını belirlemeye, tereddütleri gidermeye, uygulamaları

yönlendirmeye, bütün bu işlemleri yapmak amacıyla usul ve esasları belirlemeye,

vakıflar yönünden Vakıflar Genel Müdürlüğü, diğerleri yönünden Maliye Bakanlığı

yetkilidir.

...

(4) Birinci fıkra kapsamında tespite konu

edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca

bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre

içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle

müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma

işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar..."

19. 6/2/2018 tarihli ve 7082 sayılı Kanun'un 8/3/2018 tarihli ve

30354 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak

yürürlüğe girmesi sonucu kanunlaşan 675 sayılı KHK'nın "Dava ve takip usulü" kenar

başlıklı 16. maddesinin (1) ve (4) numaralı fıkraları şöyledir:

"(1) 20/7/2016 tarihli

ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen

olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler

gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi,

yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler

aleyhine 17/8/2016 tarihinden önce açılan davalar ile bu kapsamda Hazine ile

Vakıflar Genel Müdürlüğüne husumet yöneltilen davalarda mahkemelerce, 15/8/2016

tarihli ve 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler

Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca dava şartı yokluğu

nedeniyle red kararı verilir. Bu kararlar duruşma

günü beklenmeksizin dosya üzerinden kesin olarak verilir ve davacılara resen

tebliğ edilir. Tarafların yaptığı yargılama giderleri kendi üzerlerinde

bırakılır.

...

(4) Birinci ve ikinci fıkralar uyarınca

verilen kararlarda davacı veya alacaklının 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin

5 inci maddesinde belirtilen usule uygun olarak ilgili idari makama, tebliğ

tarihinden itibaren otuz günlük hak düşürücü süre içinde başvurabileceği

belirtilir. İdari başvuru üzerine idari merci tarafından verilecek karar

aleyhine idari yargıda dava açılabilir. İdari yargının verdiği karar kesin

olup, uyuşmazlık adli yargıda hiçbir şekilde dava konusu yapılamaz."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

20. Mahkemenin 5/4/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

21. Başvurucu, 667 sayılı KHK uyarınca kapatılan işyeri aleyhine

kapatılma tarihinden önce açılmış olan işçilik alacaklarının tahsiline karar

verilmesi talepli davanın Hazineye husumet yöneltilerek dava şartı yokluğundan

kesin olarak reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

22. Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fıkrasının son cümlesi

şöyledir:

"Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş

olması şarttır."

23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45.

maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

"İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için

kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının bireysel

başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekir."

24. Anılan Anayasa ve Kanun hükümlerine göre bireysel başvuru

yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurabilmek için olağan kanun yollarının

tüketilmiş olması gerekir. Temel hak ve özgürlüklere saygı, devletin tüm

organlarının anayasal ödevi olup bu ödevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya

çıkan hak ihlallerinin düzeltilmesi idari ve yargısal makamların görevidir. Bu

nedenle temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiğine ilişkin iddiaların

öncelikle derece mahkemeleri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar tarafından

değerlendirilmesi ve bir çözüme kavuşturulması esastır (Ayşe Zıraman ve Cennet

Yeşilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, § 16).

25. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, iddia edilen hak

ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecek

ikincil nitelikte bir başvuru yoludur. Bireysel başvuru yolunun ikincil

niteliği gereği Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için

öncelikle olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur. Bu ilke uyarınca

başvurucunun şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal

mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve

kanıtlarını zamanında bu makamlara sunması, aynı zamanda bu süreçte dava ve

başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması gerekir (Ayşe Zıraman ve Cennet

Yeşilyurt, § 17).

26. Başvuru yollarının tüketilip tüketilmediği, ilke olarak

Anayasa Mahkemesine başvurunun yapıldığı tarihteki duruma bakılarak

değerlendirilir. Bireysel başvurunun ikincillik ilkesi, sonradan oluşturulmuş

bir yol söz konusu dahi olsa o konudaki temel hak ve özgürlüklerin ihlali

iddialarının -bu yol vasıtasıyla- öncelikle idari ve yargısal makamlarca

değerlendirilmesine imkân tanınmasını gerekli kılabilir. Her hâlükârda bir

başvuru yolunun tüketilmesinin gerekli olması için ulaşılabilir olması, ihlal

iddiaları yönünden makul bir başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama

kapasitesine sahip olması gerekir (Ramazan

Korkmaz, B. No: 2016/36550, 19/7/2017, §§ 32,33).

27. 675 sayılı KHK'nın 16. maddesinin (1) ve (4) numaralı

fıkraları uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle verilen ret kararında

başvurucunun 670 sayılı KHK'nın 5. maddesinde belirtilen usule uygun olarak

ilgili idari makama, tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük hak düşürücü süre

içinde başvurabileceği düzenlemesi getirilmiştir. İdari başvuru üzerine idari

merci tarafından verilecek karar aleyhine de idari yargıda dava açılabileceği,

uyuşmazlığın adli yargıda dava konusu yapılamayacağına ilişkin bu düzenlemenin

yargı yoluna ilişkin olduğu açıktır.

28. Somut olayda yapılan değişikliğin işçilik alacaklarıyla

ilgili davanın esasını etkileyen ve hukuki başvuru yollarını kaldıran nitelikte

olmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla etkili bir hukuk yolu olan idari yargının

görevli kılındığı başvuru açısından, kapsamında idari ve yargısal süreci

barındıran bu yolun ulaşılabilir olmadığı, ihlal iddiaları yönünden makul bir

başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama kapasitesine sahip bulunmadığı

söylenemez.

29. Sonuç olarak başvurucunun, başvurunun yapıldığı tarihteki

duruma bakılarak hukuk sisteminde mevcut idari ve yargısal yolları

tüketmeksizin bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır.

30. Açıklanan gerekçelerle başvurunun başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabul

edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Başvurunun başvuru

yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

5/4/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh KALELİ

Nuri

NECİPOĞLU

Hicabi DURSUN

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Raportör

:

Volkan

SEVTEKİN

Başvurucu

:

Yıldız

BAYRAKTAR

Vekili

:

Av. Müge

ORBAY SAĞLAM