KÜNYE
Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Adnan Gökalp Ve Diğerleri Başvurusu
- Karar tarihi
- 11 Mayıs 2017
- Başvuru Numarası
- 2014/13500
Karar Metni
1.611 kelime·8 dk okuma·71 bölüm
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 19/8/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön
incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm
tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve
esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına
gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili
olaylar özetle şöyledir:
8. Bir kısım başvurucular murisi Ömer Gökalp'in 1967 yılında
Derik Kadastro Mahkemesinde açtığı kadastro tespitine itiraz davası Yargıtayca merci tayini yoluyla Kızıltepe Kadastro
Mahkemesine gönderilmiş, anılan Mahkemece verilen kararın temyizi üzerine karar
bozularak dosya tekrar Kızıltepe Kadastro Mahkemesine gönderilmiş ve anılan
Mahkemenin kapatılmasıyla Mardin Kadastro Mahkemesine devredilen dava yerel
Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 11/5/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda
başvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının
ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul Edilebilirlik
Yönünden
1. Başvurucular Bessi Gökalp, Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer Yönünden
11. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün
(İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine
varılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği
Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve
sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı
hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.
12. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarının
makul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradeleriniAnayasa
Mahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurunun
incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine
varılabilir (Abdurrahman Miişoğlu ve diğerleri, B.
No: 2014/7674, 23/3/2017, §§18-21). Somut olayda başvuruculardan Bessi Gökalp, Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer başvuru tarihinden sonra sırasıyla 9/4/2016,
1/2/2016 ve 26/2/2016tarihlerinde ölmüş ancak mirasçıları makul bir süre içinde
başvuruya devam etme yönünde iradelerini bildirmemişlerdir. Anılan başvurucular
yönünden başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen
nedenlerden biri de bulunmamaktadır.
13. Açıklanan nedenlerle başvuruculardan Bessi
Gökalp, Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüer
yönünden başvurunun düşmesine karar
verilmesi gerekir.
2. Başvurucular Necat
Gökalp, Zehra Akkoyun, Cemile Tutar, Hatice Şenbayram,
Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi, Mehmet Başakçi, Müzeyyen Çamçi, Saadet Çamçi, Sara Urat, Turan Gökalp,
Zehra Dizdaroğlu, Nihat Gökalp, Mehmet Gökalp, Abdulkadir Gökalp, Aytan Demir, Hamdiye Gökalp,Handan Tacar, Hasan Gökalp, Mülkiye Tacar,
Nezahet Gökalp, Ömer Gökalp, Özlem Temel, Bessi
Gökalp, Nebahat Gökalp, Perihan Kırmızı, Süer Çetik,
Turan Gökalp, Meliha Esen, Methiye Özçelik, Haluk Gökalp, Burhan Gökalp,
Nezihe Çoksüer,
Birgül Kaya ve Deniz Gökalp Yönünden
14. 30/3/2011 tarihli 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3),48. maddesinin (1)
ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda,kamu
gücünün neden olduğu iddia edilen ihlale dair olayların tarih sırasına göre
özeti yapılmalı, bireysel başvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlal
edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (Veli Özdemir,
B. No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20).
15. Somut olaydasöz konusu
başvurucular bireysel başvuru formlarında şikâyet konusu davaya mirasçı
sıfatıyla devam ettiklerini ileri sürmüşler fakat murislerinin kim olduğuna
dair herhangi bir bilgiye yer vermemişlerdir. Başvuruya dayanak olarak sunulan
belgelerden de söz konusu başvurucuların murisinin kim olduğu bilgisine
ulaşılamadığı ayrıca anılan başvurucuların şikâyet konusu davaya herhangi bir
şekilde taraf olup olmadıklarının teyit edilemediği görülmüştür. Dolayısıyla
ihlal iddiasına ilişkin delillerini sunma, temel hak ve özgürlüğünün ihlal
edildiğine ilişkin açıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülüklerini yerine
getirmeyen başvurucular tarafından ileri sürülen iddiaların kanıtlanamadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
16. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Necat Gökalp,
Zehra Akkoyun, Cemile Tutar, Hatice Şenbayram,
Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi, Mehmet Başakçi, Müzeyyen Çamçi, Saadet Çamçi, Sara Urat, Turan Gökalp,
Zehra Dizdaroğlu, Nihat Gökalp, Mehmet Gökalp, Abdulkadir Gökalp, Aytan Demir, Hamdiye Gökalp,Handan Tacar, Hasan Gökalp, Mülkiye Tacar,
Nezahet Gökalp, Ömer Gökalp, Özlem Temel, Bessi
Gökalp, Nebahat Gökalp, Perihan Kırmızı, Süer Çetik,
Turan Gökalp, Meliha Esen, Methiye Özçelik, Haluk Gökalp, Burhan Gökalp, Nezihe
Çoksüer, Birgül Kaya ve Deniz Gökalp yönünden diğer
kabul edilebilirlik koşulları bakımından incelenmeksizin açıkça dayanaktan
yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
3. Diğer Başvurucular Yönünden
17. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksun
olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden
de bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine
ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın
ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra
aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam
eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul süre şikâyetiyle ilgili
kararını verdiği tarih esas alınır (Güher
Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).
19. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalle
takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre
değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının
yargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye
esas alınan sürenin başlangıç anıdır (Gülseren
Gürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin
yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın
karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama
sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki
menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
21. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda
verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 50 yıllık yargılama
süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
22. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence
altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi
gerekir.
23. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesinde
tanımlanan mülkiyet haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de
başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde
yukarıda yer verilen tespitler ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği
yönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un
50. Maddesi Yönünden
24. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası
şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının
ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi
hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere
hükmedilir…”
25. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
26. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği
sonucuna varılmıştır.
27. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları
karşılığında başvuruculara, başvurucuların murislerinin mirasçı sayısı ile söz
konusu davaya taraf olan murisin doğrudan mirasçısı ya da mirasçısının
mirasçısı olma durumları da dikkate alındığında karara ekli tabloda gösterilen
miktarlarda manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
28. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800
TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin lehine
manevi tazminata hükmedilen başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi
gerekir.
B. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesinde
güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda
manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam
2.006,10 TL yargılama giderinin lehine manevi tazminata hükmedilen
BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede
gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar
geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/77)
GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE
11/5/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki
HAKYEMEZ
Raportör Yrd.
:
Ceren Sedef
EREN
Başvurucular
:
1. Adnan
GÖKALP
2. Harbiye
GÖKALP
3. Mehmet
GÖKALP
4. Hayrettin
YILMAZ
5. Meliha
ESEN
6. Necat
GÖKALP
7. Nezahet
GÖKALP
8. Gürgin YILMAZ
9. Aysel
DEMİRALP
10. Hamdiye GÖKALP
11. Handan
TACAR
12. Mehmet
Hatip YILMAZ
13. Nihat
GÖKALP
14. Ömer
GÖKALP
15. Özlem
TEMEL
16. Sertip YILMAZ
17. Seyithan
GÖKALP
18. Sinan
YILMAZ
19. Şirvan
KARACADAĞ
20. Vildan
GÖKALP
21. Yüksel
SUBATAN
22. Zehra
AKKOYUN
23.
Abdulkadir GÖKALP
24. Handan
YILMAZ
25. Bessi GÖKALP
26. Birgül
KAYA
27. Burhan
GÖKALP
28. Deniz
GÖKALP
29. Eylem
GÖKALP
30. Gökben
GÖKALP
31. Gökhan
GÖKALP
32. Gürkan
GÖKALP
33. Haluk
GÖKALP
34. Aytan
DEMİR
35. Bessi GÖKALP
36. Canan
YILMAZ
37. Cemile
TUTAR
38. Fidan
PİRİNÇÇİOĞLU
39. Hatice
ŞENBAYRAM
40. Havla
ÖNEN
41. Hürriyet
GETİREN
42. Hüsniye
BAŞAKÇİ
43. Mehmet
BAŞAKÇİ
44. Methiye
ÖZÇELİK
45. Mülkiye
TACAR
46. Müzeyyen
ÇAMÇİ
47. Nebahat
GÖKALP
48. Nezihe
ÇOKSÜER
49. Perihan
KIRMIZI
50. Remziye
Gül GÖKALP
51. Saadet
ÇAMÇİ
52. Sara
URAT
53. Süer
ÇETİK
54. Şeyhmus YILMAZ
55. Turan
GÖKALP
56. YükselGÖKALP ÇOKSÜER
57. Zehra
DİZDAROĞLU
58. Zübeyir
ÇOKSÜER
59. Hasan
GÖKALP
60. Turan
GÖKALP
Vekili
:
Av. Ali
AYDEMİR
BAŞVURUCULAR
TAZMİNAT MİKTARI
1- Adnan GÖKALP
2- Havla ÖNEN
3- Yüksel SUBATAN
4- Aysel Demiralp
AYRI AYRI NET 1.100 TL
5- Canan YILMAZ
6- Fidan PİRİNÇÇİOĞLU
7- Gürgin YILMAZ
8- Handan YILMAZ
9- Hayrettin YILMAZ
10- Mehmet Hatip YILMAZ
11- Sertip YILMAZ
12- Sinan YILMAZ
13- Şeyhmus YILMAZ
14- Şirvan KARACADAĞ
AYRI AYRI NET 675 TL
15- Eylem GÖKALP
16- Gökben GÖKALP
17- Gökhan GÖKALP
18- Gürkan GÖKALP
19- Remziye Gül GÖKALP
20- Seyithan GÖKALP
21- Vildan GÖKALP
AYRI AYRI NET 950 TL
22. Zübeyir ÇOKSÜER
NET 2. 250 TL
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, E. 2014/13500, 11 Mayıs 2017 tarihli karar · Kaynak: AYM Kararlar Bilgi Bankası