Adnan İzgi Başvurusu (B. No: 2014/12920)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, ceza davasında esaslı talep ve görüşlerin

değerlendirilmemesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına

ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 23/7/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, başvuru hakkında görüş bildirmeyeceğini

ifade etmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. 1969 doğumlu olan başvurucu, olay tarihinde Adana'da ikamet

etmektedir.

9. Başvurucu, pek çok ülkede faaliyet gösteren Hizb-ut Tahrir isimli örgütün üyesi olduğu gerekçesiyle

Adana 7. Ağır Ceza Mahkemesinin 24/12/2012 tarihli kararıyla 2 yıl 2 ay hapis

ve 3.666 TL adli para cezası ile cezalandırılmıştır. Karar gerekçesinin ilgili

kısımları şöyledir:

"...Hizb üt

Tahrir örgütünün amacının; teokratik esaslara dayalı bir din devleti ve sonuçta

bir hilafet devleti kurarak tüm İslam toplumlarını bir hilafet devleti çatısı

altında toplamak amacında olduğu;Tüm İslamülkelerinde islamı

benimseyen toplumlarda bu örgütün yasa dışı faaliyetlerde bulunduğu, örgütün

Türkiye sorumlusunun ... olduğu ve bunun yakalandığı, örgütün henüz silahlı bir

eyleminin bulunmamasına rağmen Türkiye içerisinde şiddeti ve terörü teşvik

ederek örgüte eleman kazandırma,propaganda

faaliyetlerinde bulunma, örgüt mensuplarından bağış toplama, aidat toplama, bildiri

dağıtma ve sonuçta hilafet devleti kurulduktan sonra Müslüman olmayan diğer

toplumların kurulu bulunan devletlerini cihat yolu ile hilafet devletine dahil

etme gayesi ile silahlı mücadelenin başlayacağını dair görüşleri Emniyet Genel

Müdürlüğünce tespit edilmiş, ayrıca Yargıtay 9. Ceza Dairesinin istikrar

kazanmış görüşlerinde de bu örgütün 3713 S. Y.’nın 1.

maddesinde tarif edilen ve şiddeti özendiren ve teşvik eden bir terör örgütü

olduğu vurgulanmıştır.

Hizb-üt Tahrir örgütü henüz silahlı mücadele safhasına geçmemiştir, ancak gerekli

güce eriştikten sonra amaçlanan teokratik devleti kurmak demokratik yollarla

sağlanmayacağından ve bu amaca ancak terör yöntemleri ile ulaşılabileceğinden

örgüt 3713 sayalı yasa kapsamında terör örgütü olarak değerlendirilmektedir.

Sanığın savunması, olay esnasında kaydedilen

görüntü ve fotoğraflarla, ele geçen bildiri örgütsel içerikli kitap ve

dergilerle ayrıca sabıkasına yansıyan Hizb-ut Tahrir

terör örgütü üyeliği suçundan almış olduğu mahkumiyet ve sonrasında Hizb-ut Tahrir terör örgütü ile bağlantısını kopartmayarak

yukarıda anlatılan örgütün eylemine katılarak, örgütle ilişkisini kesmediği

02/09/2005 İstanbul Fatih Camii önünde düzenlenen Hizb-ut

Tahrir örgütünün en önemli faaliyetlerinde olan " Hilafetin Kaldırılış

Yıldönümü" mitingine katılarak burada yasa dışı slogan attığı bununla

ilgili fotoğrafının dosya içerisinde olduğu, ayrıca örgüte taban oluşturmak

için tebliğ çalışmaları yaptığı, sanığın evinde 15/11/2005 tarihinde yapılan

aramada 02/09/2005 tarihindeki eylemede okunan bildiri metnini, ayrıca örgütü

tanımlayan bilgi notunun evinde ele geçirildiği bu olay ile ilgili olarak

13/12/2005 tarihinde örgüt üyeliği suçundan kamu davası açıldığı, tutuklu

yargılanır iken tahliye olması üzerine Konya iline gittiği, burada yakalandığı

04/02/2006 tarihine kadar faaliyetlerini sürdürdüğü Konya'daki eylemleri nedeni

ile 15/03/2006 tarihinde Adana Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2006/51 esas sayılı

iddianamesi ile "Hizb-ut Tahrir terör örgütü

üyesi olmak suçundan" yeniden kamu davası açıldığı, sanığın bu iddianamede

belirtildiği üzere örgütle arasındaki hiyerarşik bağı sürdürdürerek

örgüte üye kazandırmak maksadı ile tebliğ faaliyetleri yürüttüğü

04/02/2006tarihinde evinde yapılan aramada Hizb-ut

Tahrir örgütüne adam kazandırmak maksadı ile propaganda içerikli çok sayıda CD,

dergi, kitap ve dokümanların ele geçirildiği, ele geçirilen dokümanlarla ilgili

incelememe tutanaklarının yapıldığı, sanığın savunmalarında örgütün

faaliyetlerini legal kabul ederek bir siyasi parti olarak değerlendirdiği, bu

şekilde Hizb-ut Tahrir adına faaliyet yürüttüğünü

zımnen ikrar ettiği, ancak mahkeme aşamasında vermiş olduğu savunmasında

suçlamaları kabul etmemişse de; tüm dosya kapsamı ve soruşturma aşamasındaki

beyanı birlikte değerlendirildiğinde, Hizb-ut Tahrir

terör örgütü üyesi olduğu kanaatine varılmıştır..."

10. Anılan karar, Yargıtay 9. Ceza Dairesince 17/5/2014

tarihinde onanmıştır. Başvurucu onama kararından 25/6/2014 tarihinde haberdar

olduğunu belirtmiştir.

11. Başvurucu 23/7/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

12. Emniyet Genel Müdürlüğünün Hizb-ut

Tahrir örgütüne ilişkin raporu ve bu örgütle ilgili mahkeme kararları için Yılmaz Çelik [GK] (B. No: 2014/13117,

19/7/2018, §§ 23-29) kararına bakılabilir.

IV. İLGİLİ HUKUK

13. İlgili hukuk kaynakları için Yılmaz Çelik (aynı kararda bkz. §§ 30, 31) kararına

bakılabilir.

V. İNCELEME VE GEREKÇE

14. Mahkemenin 11/12/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

15. Başvurucu;

i. Hizb-ut Tahrir Örgütünün mevzuattaki

terör tanımına hiçbir şekilde uymadığını, sadece düşüncelerini ortaya koyan,

hiçbir fiziksel şiddete, baskıya yönelik eylemi bulunmayan bu örgütün

mitinginde yer aldığı gerekçesiyle cezalandırılmasının eşitlik ilkesine aykırı

olduğunu,

ii. İşlemiş olduğu belirtilen suçu ilk derece mahkemesi ve Yargıtayın silahlı terör örgütüne üye olma ve terör

örgütüne üye olma şeklinde farklı ifade ettiklerini, isnad

edilen suçun tanımında bile bir belirsizlik söz konusu iken mahkûm edilmesinin

adil yargılanma hakkına aykırı olduğunu,

iii. Aynı dosyada birlikte yargılandığı başka bir şahsın

duruşmada hazır edilemediğinden dosyasının ayrıldığını, dosyası ayrılan sanığın

Adana 6. Ağır Ceza Mahkemesi kararıyla beraat ettiğini, aynı soruşturma

kapsamında aynı suçla yargılanan bu kişi beraat ederken kendisinin mahkûm

olmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğunu,

iv. Düşünce hürriyeti kapsamındaki faaliyetler nedeniyle

cezalandırılmasının ifade özgürlüğüne aykırı olduğunu

ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

16. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun şikâyetlerinin bir bütün olarak

adil yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir (Yılmaz Çelik, § 36).

17. Anayasa’nın "Hak

arama hürriyeti" kenar başlıklı 36. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak

suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile

adil yargılanma hakkına sahiptir.”

1. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

18. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan adil yargılanma

hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar

verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

19. Anayasa Mahkemesi, aynı mahiyetteki şikâyetleri Yılmaz Çelik (aynı kararda bkz. §§ 45-62)

kararında incelemiştir. Mahkeme esas olarak derece mahkemelerinin kararlarında Hizb-ut Tahrir'in bir terör örgütü olarak kabul edilmesine

ilişkin olarak yeterli bir değerlendirme yapılmadığını ve derece mahkemelerinin

bazı şablon cümlelerin tekrarı görünümünde olan kararlarını hangi temele dayandırdıklarını

yeterince açık olarak belirtmediklerini tespit etmiştir. Anayasa Mahkemesi

ilave olarak derece mahkemelerinin ve Yargıtayın Hizb-ut Tahrir örgütünün bir terör örgütü olup olmadığına

yönelik hiç değilse bir kere değerlendirmede bulunması, gerekçelerini

başvurucunun temel iddiaları ile mahkemelerin resen tespit edecekleri ve

yargılamanın doğasının gerektirdiği sorulara cevap verebilecek nitelikte

hazırlaması gerekirken bunu yapmadıkları sonucuna ulaşmıştır. Mahkeme bu

gerekçeyle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma

hakkı kapsamında gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.

20. İlk derece mahkemesinin, başvurucunun mahkûmiyetine ilişkin

kararının gerekçesi ile Yargıtay ilamı incelendiğinde Hizb-ut

Tahrir'in bir terör örgütü olarak kabul edilmesine ilişkin olarak yeterli bir

değerlendirme yapılmadığı, gerekçelerin başvurucunun temel iddialarını

karşılamadığı, mevcut başvuruda da anılan Yılmaz

Çelik kararından ayrılmayı gerektiren bir yön bulunmadığı sonucuna

ulaşılmıştır. Bu nedenle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına

alınan adil yargılanma hakkı kapsamında gerekçeli karar hakkının ihlal

edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) ve (2)

numaralı fıkraları şöyledir:

“(1)

Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da

edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve

sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir…

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından

kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama

yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında

hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya

genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama

yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı

ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar

verir.”

22. Başvurucu, yargılamanın yenilenmesine karar verilmesi

talebinde bulunmuştur.

23. Başvurucunun Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen adil

yargılanma hakkı kapsamında gerekçeli karar

hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla somut

başvuruda ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

24. Bu durumda Yılmaz Çelik

kararında da belirtildiği üzere (aynı kararda bkz. § 69) gerekçeli karar

hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama

yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Buna göre yapılacak yeniden yargılama

ise 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fıkrasına göre ihlalin ve

sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda derece

mahkemelerince yapılması gereken iş, öncelikle ihlale yol açan mahkeme

kararının ortadan kaldırılmasından ve ihlal sonucuna uygun yeni bir karar

verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama

yapılmak üzere Adana 7. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi

gerekir.

25. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harçtan ve

1.980 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.186,10 TL yargılama giderinin

başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

A. Gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın

KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil

yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Kararın bir örneğinin gerekçeli karar hakkı ihlalinin

sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Adana

7. Ağır Ceza Mahkemesine (E.2012/285, K.2012/276) GÖNDERİLMESİNE,

D. 206,10 TL harçtan ve 1.980 TL vekâlet ücretinden oluşan

toplam 2.186,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,

E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve

Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına,

ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine

kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

11/12/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör Yrd.

:

Zehra

GAYRETLİ

Başvurucu

:

Adnan İZGİ

Vekili

:

Av. Fatma

ESEN