KÜNYE
Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Ahmet Uçak Ve Diğerleri Başvurusu
- Karar tarihi
- 28 Ocak 2026
- Başvuru Numarası
- 2023/46721
Özgün Analiz
Olay Özeti
Olay Özeti: Başvurucular, Kocaeli'deki bir asliye hukuk mahkemesinde görülen kamulaştırma davasında belirlenen kamulaştırma bedelinin enflasyon karşısında değer kaybına uğradığını ve bu nedenle mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurunun süresinde yapıldığı belirtilmiş, kabul edilebilirlik incelemesi Bölüm tarafından yapılmıştır. Başvurucular ihlal tespitiyle birlikte tazminat talebinde bulunmuştur.
Hukuki İlke
Hukuki İlke: Kamulaştırma bedelinin enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılması veya bu şekilde ödenmesi, malike şahsen aşırı ve olağan dışı bir külfet yükler ve Anayasa'nın 35. maddesindeki mülkiyet hakkını ihlal eder. Bu ihlal türünde yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunur; Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleri ile 6216 sayılı Kanun'un 50. ve 66. maddeleri uyarınca derece mahkemesi yeniden yargılamayı başlatıp ihlal gerekçelerine uygun yeni karar vermelidir.
Uygulama Sonucu
Uygulama Sonucu: Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmiş, yeniden yargılama için dosya ilk derece mahkemesine gönderilmiş, yeniden yargılama yeterli giderim sayıldığından tazminat talepleri reddedilmiştir.
Dava Strateji Notu
Dava Strateji Notu: Kamulaştırma bedelinin değer kaybı şikâyetinde Anayasa Mahkemesi tazminat yerine yeniden yargılamayı giderim olarak görmektedir. Bu nedenle ihlal kararından sonra derece mahkemesine yeniden yargılama talebiyle başvurulmalı ve bedelin değer kaybını telafi edecek güncelleme yeniden yargılamada istenmelidir. Bireysel başvuruda yalnızca tazminata odaklanmak yerine yeniden yargılama sürecinin takibi planlanmalıdır.
Karar Metni
510 kelime·3 dk okuma·3 bölüm
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, kamulaştırma bedelinin enflasyon karşısında değer kaybına uğraması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Başvuru, süresi içinde yapılmıştır. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
II. DEĞERLENDİRME
2. Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Ali Şimşek ve diğerleri ([1. B.], B. No: 2014/2073, 6/7/2017). Mehmet Akdoğan ve diğerleri ([1. B.], B. No: 2013/817, 19/12/2013). Kadir Çakar ([1. B.], B. No: 2015/18908, 21/3/2018). Hanım Çeyiz ve Mehmet Gündüz ([1. B.], B. No: 2015/19289, 17/7/2018). Türkan Poyraz ([1. B.], B. No: 2015/15388, 13/9/2018) ve Emine Dilek Onaran ve diğerleri ([1. B.], B.
No: 2017/19987, 12/2/2020) kararlarında kamulaştırma bedellerinin ve kamulaştırmasız el atma tazminatlarının enflasyon karşısında değer kaybına uğratılmasına veya uğratılarak ödenmesine ilişkin şikâyetleri inceleyerek uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir.
Bu çerçevede kamulaştırma bedellerinin ve kamulaştırmasız el atma tazminatlarının enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılmasının veya uğratılarak ödenmesinin başvuruculara şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediğini belirterek mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır. Somut başvuruda da anılan kararlarda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
3. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
III. GİDERİM
4. Başvurucular, tazminat talebinde bulunmuştur.
5. Kamulaştırma bedelinin değer kaybetmesi nedeniyle tespit edilen mülkiyet hakkı ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır.
Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleri ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal kararının gönderildiği yargı mercilerinin yapması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda bkz. Mehmet Doğan [GK], B.
No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60. Aligül Alkaya ve diğerleri (2) [1. B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100). Öte yandan ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Yılmaz AKÇİL Raportör : İsmail Emrah PERDECİOĞLU Başvurucular : 1. Ahmet UÇAK 2 Muzaffer UÇAK 3. Suat UÇAK Vekili : Av. Yasin ERDİL
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, E. 2023/46721, 28 Ocak 2026 tarihli karar · Kaynak: AYM Kararlar Bilgi Bankası