Ali Rıza Baran Başvurusu (B. No: 2013/1779)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, kasten yaralama, hakaret

ve tehdit suçlarının mağduru olduğunu, Mahkemece yapılan yargılamada delillerin

eksik ve hatalı değerlendirilerek suçun faili hakkında eksik ceza tayin

edildiğini, makul sürede yargılama yapılmadığını belirterek, yaşam hakkının,

kötü muamele yasağının, eşitlik ilkesinin, özel ve aile hayatına saygı hakkı

ile adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş, tazminat talebinde

bulunmuştur.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 1/3/2013 tarihinde

Mersin 1. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. İdari yönden yapılan

ön incelemede başvurunun Komisyona sunulmasına engel bir durumun bulunmadığı

tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca 31/12/2014

tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesi Bölüm tarafından yapılmak üzere,

dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve

UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle

şöyledir:

5. Başvurucu, vekili olduğu Karataş İcra Müdürlüğünün

2006/118 Talimat sayılı dosyası kapsamında, tahliye işlemleri için gittiği iş

yerinde, iş yeri sahibi L.A. tarafından silahla yaralandığını, tehdit

edildiğini ve hakarete maruz kaldığını ileri sürerek, Karataş Cumhuriyet

Başsavcılığına suç duyurusunda bulunmuştur.

6. Karataş Cumhuriyet Başsavcılığı, 18/7/2006

tarih ve E.2006/216 sayılı iddianamesi ile L.A. hakkında “silahla kasten yaralama, 6136 sayılı Kanun’a

muhalefet ve tehdit” suçlarını işlediği iddiasıyla kamu davası

açmıştır.

7. Karataş Asliye Ceza Mahkemesi, 26/3/2007

tarih ve E.2006/213, K.2007/63 sayılı kararıyla L.A.’nın

“silahla kasten yaralama”

suçundan 1 yıl 18 ay hapis ve “6136 sayılı

Kanun’a muhalefet” suçundan 6.375,00 TL adli para cezası ile

cezalandırılmasına, “tehdit”

suçundan ise beraatine karar vermiştir.

8. Kararın başvurucu ve sanık tarafından temyizi üzerine,

Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 19/11/2012 tarih ve

E.2011/6454, K.2012/38569 sayılı ilâmıyla başvurucunun “6136 sayılı Kanun'a muhalefet” suçundan

açılan kamu davasına katılma ve hükmü temyize hak ve yetkisi bulunmadığından bu

konudaki temyiz isteminin reddine karar verilmiş, L.A. hakkında “tehdit” suçundan verilen hüküm onanmış, “silahla kasten yaralama, 6136 sayılı Kanun’a

muhalefet” suçlarından verilen hüküm bozulmuştur.

9. Başvurucu anılan kararı 25/2/2013

tarihinde öğrendiğini bildirmiştir.

10. Başvurucu, 1/3/2013 tarihinde

bireysel başvuruda bulunmuştur.

11. Bozma ilâmına uyularak yapılan yargılamada Mahkemece, 6/5/2013 tarih ve E.2013/36, K.2013/113 sayılı karar ile

L.A.’nın “kamu

görevlisine karşı silahla kasten

yaralama” suçundan 1 yıl 8 ay 13 gün hapis, “6136 sayılı Kanun'a muhalefet” suçundan

6.375,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının

geri bırakılmasına karar verilmiştir.

12. Karar, 10/7/2013 tarihinde

başvurucuya tebliğ edilmiştir.

13. İtiraz edilmeyen karar, Mahkemece, 12/7/2013

tarihinde kesinleştirilmiştir.

B. İlgili

Hukuk

14. 26/9/2004 tarih ve 5237 sayılı Türk Ceza

Kanunu’nun 86. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 87. maddesinin (3) numaralı

fıkrası; 10/7/1953 tarih ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer

Aletler Hakkında Kanun’un 13. maddesinin birinci fıkrası; 4/12/2004 tarih ve

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinin (5), (6) ve (12)

numaralı bentleri.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

15. Mahkemenin 10/03/2015 tarihinde

yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 1/3/2013 tarih ve 2013/1779 numaralı

bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

16. Başvurucu, vekili olduğu Karataş İcra Müdürlüğünün

2006/118 Talimat sayılı dosyası kapsamında, tahliye işlemleri için gittiği iş

yerinde, iş yeri sahibi L.A. tarafından sol ayağından silahla yaralandığını,

tehdit edildiğini ve hakarete maruz kaldığını, Karataş Cumhuriyet

Başsavcılığına yaptığı suç duyurusu üzerine 18/7/2006

tarihinde açılan kamu davasında, Karataş Asliye Ceza Mahkemesince L.A.’nın “silahla kasten

yaralama ve 6136 sayılı Kanun’a muhalefet” suçlarından

mahkûmiyetine, “tehdit” suçundan

ise beraatine karar verildiğini, temyiz üzerine “tehdit” suçundan verilen hükmün

onandığını, “silahla kasten yaralama ve 6136

sayılı Kanun’a muhalefet” suçlarından verilen hükmün bozulduğunu,

Karataş Asliye Ceza Mahkemesince delillerin eksik ve hatalı

değerlendirildiğini, görevi esnasında kendisine karşı hakaret ve tehdit suçları

işlendiğini, böylece insanlık dışı muameleye maruz kalmasına rağmen ve tanık

beyanı dikkate alınmadan sanık hakkında beraat kararı verildiğini, Mahkemenin,

Avukatlık Kanunu’nun, görevi esnasında avukata karşı işlenen suçlar hakkında,

bu suçların hâkimlere karşı işlenmesine ilişkin hükümlerin uygulanacağına

yönelik 57. maddesini dikkate almadan karar verdiğini, sanığa hükmedilen cezanın daha fazla olması gerektiğini, makul

sürede yargılama yapılmadığını belirterek, yaşam hakkının, kötü muamele yasağının,

eşitlik ilkesinin, özel ve aile hayatına saygı hakkı ile adil yargılanma

hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

17. Başvuru dilekçesinde başvurucu, yaşam hakkının, kötü

muamele yasağının, eşitlik ilkesinin, özel ve aile hayatına saygı hakkı ile

adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Anayasa Mahkemesi,

başvurucuların ihlal iddialarına ilişkin nitelendirmeleri ile bağlı olmayıp

hukuki nitelendirmeyi bizzat yapar. Başvurucunun iddiaları, adil yargılanma

hakkı ile kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığının korunması hakkının

ihlali iddiaları çerçevesinde değerlendirilmiştir.

1. Adil Yargılanma Hakkının İhlali İddiası

18. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:

“Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve

özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin

kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine

başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş

olması şarttır.”

19. 30/11/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa

Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “Bireysel başvuru hakkı” kenar başlıklı

45. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

“Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve

özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf

olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal

edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir.”

20. 6216 sayılı Kanun’un “Bireysel

başvuru hakkına sahip olanlar” kenar başlıklı 46. maddesinin (1)

numaralı fıkrası şöyledir:

“Bireysel başvuru ancak ihlale yol açtığı ileri sürülen

işlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve kişisel bir hakkı doğrudan

etkilenenler tarafından yapılabilir.”

21. Anılan Anayasa ve Kanun hükümlerine göre, Anayasa

Mahkemesine yapılan bir bireysel başvurunun esasının incelenebilmesi için, kamu

gücü tarafından müdahale edildiği iddia edilen hakkın Anayasa’da güvence altına

alınmış olmasının yanı sıra Sözleşme ve Türkiye’nin taraf olduğu ek

protokollerinin kapsamına da girmesi gerekir. Bir başka ifadeyle, Anayasa ve

Sözleşme’nin ortak koruma alanı dışında kalan bir hak ihlali iddiasını içeren

başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi mümkün değildir (B. No:

2012/917, 16/4/2013, § 16; B. No: 2012/1049,

26/3/2013, § 18).

22. Anayasa’nın “Hak arama

hürriyeti” kenar başlıklı 36. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak

suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile

adil yargılanma hakkına sahiptir.”

23. Sözleşme’nin “Adil

yargılanma hakkı” kenar başlıklı 6. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Herkes medeni hak ve yükümlülükleri ile ilgili uyuşmazlıklar ya da

cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan,

kanunla kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının makul

bir süre içinde, hakkaniyete uygun ve açık olarak görülmesini istemek hakkına

sahiptir. …”

24. Anayasa’nın 36. maddesinin birinci fıkrasında herkesin

meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı

veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu

belirtilmiştir. Maddede geçen “adil

yargılanma” ifadesi, 3/10/2001 tarih ve

4709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi

Hakkında Kanun ile Anayasa’ya eklenmiştir. Anayasa’da adil yargılanma hakkının

kapsamı düzenlenmediğinden bu hakkın kapsam ve içeriğinin, Sözleşme’nin “Adil yargılanma hakkı” kenar başlıklı 6.

maddesi çerçevesinde belirlenmesi gerekir (B. No: 2012/917,

16/4/2013, § 20; B. No: 2012/1049,

26/3/2013, § 22).

25. Sözleşme’nin adil yargılanma hakkını düzenleyen 6. maddesinde

adil yargılanmaya ilişkin hak ve ilkelerin “medeni

hak ve yükümlülükler ile ilgili uyuşmazlıkların” ve bir “suç isnadının” esasının karara bağlanması

esnasında geçerli olduğu belirtilerek hakkın kapsamı bu konularla

sınırlandırılmıştır. Bu ifadeden, hak arama hürriyetinin ihlal edildiği

gerekçesiyle bireysel başvuruda bulunabilmek için, başvurucunun ya medeni hak

ve yükümlülükleriyle ilgili bir uyuşmazlığın tarafı olması ya da başvurucuya

yönelik bir suç isnadı hakkında karar verilmiş olması gerektiği

anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bahsedilen hâller dışında kalan adil yargılanma

hakkının ihlali iddiasına dayanan başvurular Anayasa ve Sözleşme kapsamı

dışında kalacağından, bireysel başvuruya konu olamaz (B. No: 2012/917, 16/4/2013, §

21; B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 23).

26. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatlarına göre,

bir ceza davasında üçüncü kişilerin suçlanması veya cezalandırılmasını talep

eden mağdur, suçtan zarar gören, şikâyetçi veya katılan sıfatını haiz kişiler,

kendilerine bir “suç isnadı”

yapılmamış olduğundan, Sözleşme’nin 6. maddesinin koruma alanı dışında

kalmaktadır. Bu kuralın istisnaları, ceza davasında medeni hak talebine imkân

veren bir sistemin benimsenmiş veya ceza davası sonucunda verilen kararın hukuk

davası açısından etkili ya da bağlayıcı olması hâlleridir (Perez/Fransa, 47287/99, 12/2/2004, § 70;

B. No: 2012/917, 16/4/2013, § 22; B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 24).

27. 5271 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesi ile ceza

muhakemesinde şahsi hak iddiasında bulunma imkânı ortadan kalkmıştır.

Dolayısıyla başvurucunun ceza muhakemesi sürecinde medeni haklarını ileri sürme

imkânı bulunmamaktadır. Ayrıca somut olayda verilen kararın etkileri ceza

muhakemesi süreci ile sınırlı olup, hukuk mahkemeleri açısından bağlayıcı bir

etkisi bulunmamaktadır (B. No: 2012/1049,

26/3/2013, § 25).

28. Sonuç itibarıyla başvurucunun, adil yargılama yapılmaması

nedeniyle Anayasa’nın 36. maddesine dayanan ihlal iddialarının konusu,

Anayasa’da güvence altına alınmış ve Sözleşme kapsamında olan temel hak ve

özgürlüklerin koruma alanı dışında kalmaktadır.

29. Açıklanan nedenlerle, başvuru konusu ihlal iddialarının

Anayasa ve Sözleşme’nin ortak koruma alanı dışında kaldığı anlaşıldığından

başvurunun bu kısmının, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden

incelenmeksizin “konu bakımından

yetkisizlik” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

2. Kişinin Dokunulmazlığı, Maddi ve Manevi

Varlığının Korunması Hakkının İhlali İddiaları

30. Anayasa’nın 148. maddesinin

üçüncü fıkrası şöyledir:

“…Başvuruda

bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.”

31. 6216 sayılı Kanun’un 45.

maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal

için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının bireysel

başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekir.”

32. Anılan Anayasa ve Kanun hükümleri uyarınca Anayasa

Mahkemesine bireysel başvuru, “ikincil

nitelikte bir kanun yolu” olup bu yola başvurulmadan önce kural

olarak olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.

33. Temel hak ve özgürlüklere saygı, devletin tüm

organlarının uyması gereken bir ilke olup bu ilkeye uygun davranılmadığı

takdirde, ortaya çıkan ihlale karşı öncelikle yetkili idari mercilere ve derece

mahkemelerine başvurulmalıdır.

34. Bireysel başvurunun ikincil

niteliği gereği, başvurucunun, temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği

iddialarını öncelikle yetkili idari mercilere ve derece mahkemelerine usulüne

uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve kanıtları zamanında bu

mercilere sunması, aynı zamanda bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için

gerekli özeni göstermiş olması gerekir. Bu şekilde olağan denetim

mekanizmaları önünde ileri sürülüp takip edilmeyen temel hak ve özgürlüklerin

ihlaline ilişkin iddialar, Anayasa Mahkemesi önünde bireysel başvuru konusu

yapılamaz (B. No: 2012/946, 26/3/2013, § 19).

35. Bireysel başvurunun ikincil niteliğinin bir sonucu olarak

olağan kanun yollarında ve genel mahkemeler önünde dayanılmayan iddialar

Anayasa Mahkemesi önünde şikâyet konusu edilemeyeceği gibi genel mahkemelere

sunulmayan yeni bilgi ve belgeler de Anayasa Mahkemesine sunulamaz (B. No:

2012/946, 26/3/2013, § 20).

36. Başvuru konusu olayda, başvurucu, vekili olduğu Karataş

İcra Müdürlüğünün 2006/118 Talimat sayılı dosyası kapsamında, tahliye işlemleri

için gittiği iş yerinde, iş yeri sahibi L.A. tarafından sol ayağından silahla

yaralandığını, tehdit edildiğini ve hakarete maruz kaldığını, Karataş

Cumhuriyet Başsavcılığına yaptığı suç duyurusu üzerine 18/7/2006

tarihinde açılan kamu davasında, Karataş Asliye Ceza Mahkemesince L.A.’nın “silahla kasten

yaralama ve 6136 sayılı Kanun’a muhalefet” suçlarından

mahkûmiyetine, “tehdit” suçundan

ise beraatine karar verildiğini, temyiz üzerine “tehdit” suçundan verilen hükmün

onandığını, “silahla kasten yaralama ve 6136

sayılı Kanun’a muhalefet” suçlarından verilen hükmün bozulduğunu,

Karataş Asliye Ceza Mahkemesince delillerin eksik ve hatalı

değerlendirildiğini, görevi esnasında kendisine karşı hakaret ve tehdit suçları

işlendiğini, böylece insanlık dışı muameleye maruz kalmasına rağmen ve tanık

beyanı dikkate alınmadan sanık hakkında beraat kararı verildiğini, Mahkemenin,

Avukatlık Kanunu’nun, görevi esnasında avukata karşı işlenen suçlar hakkında,

bu suçların hâkimlere karşı işlenmesine ilişkin hükümlerin uygulanacağına

yönelik 57. maddesini dikkate almadan karar verdiğini, sanığa hükmedilen cezanın

daha fazla olması gerektiğini belirterek, kişinin dokunulmazlığı, maddi ve

manevi varlığının korunması hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

37. Başvurucunun şikâyeti üzerine Karataş Cumhuriyet

Başsavcılığınca başlatılan soruşturma sonunda sanık hakkında açılan kamu

davasında Karataş Asliye Ceza Mahkemesince yapılan yargılama sonunda 6/5/2013 tarihinde, başvurucuya karşı “silahla kasten yaralama” suçunun

işlendiği gerekçesiyle sanığın cezalandırılmasına, başvurucunun kamu görevlisi

olması nedeniyle sanığa verilen cezanın artırılmasına ve hükmün açıklanmasının

geri bırakılmasına karar verildiği, kararın başvurucuya 10/7/2013 tarihinde

tebliğ edildiği, başvurucunun anılan karara itiraz etmediği ve Mahkemece

12/7/2013 tarihi itibarıyla kararın kesinleştirildiği anlaşılmıştır.

38. Bu şekilde başvurucunun, Karataş Asliye Ceza Mahkemesinin

6/5/2013 tarihli kararına karşı itiraz yoluna

başvurmadığı, dolayısıyla hukuk sisteminde düzenlenen başvuru yollarını

usulünce tüketmeden bireysel başvuruda bulunduğu belirlenmiştir.

39. Açıklanan nedenlerle, başvurucu tarafından, hukuk

sisteminde düzenlenen başvuru yolları usulüne uygun olarak tüketilmeden temel

hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddiasının bireysel başvuru konusu

yapıldığı anlaşıldığından, başvurunun bu kısmının, diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin “başvuru

yollarının tüketilmemiş olması” nedeniyle kabul edilemez olduğuna

karar verilmesi gerekir.

ÜSTÜN

Nuri

NECİPOĞLU

Hicabi DURSUN

Hasan

Tahsin GÖKCAN

Raportör Yrd.

:

Derya

ATAKUL

Başvurucu : Ali Rıza BARAN