Aydın Selçuk Başvurusu (B. No: 2014/3194)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, hakkında

yürütülen soruşturma ve kovuşturma işlemlerinin makul süre içinde

sonuçlanmaması nedeniyle Anayasa’nın 36. maddesinde belirtilen adil yargılanma

hakkının ihlal edildiğini ileri sürerek, ihlalin tespiti ile uğradığı manevi

zararın tazminine karar verilmesini talep etmiştir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 10/3/2014 tarihinde

Mersin 1. Ağır Ceza Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin

idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde Komisyona sunulmasına engel bir

eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm Üçüncü

Komisyonunca 14/7/2014 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

4. Bölüm Başkanı tarafından

11/9/2014 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin

birlikte yapılmasına ve bir örneğinin görüş için Adalet Bakanlığına

gönderilmesine karar verilmiştir.

5. Adalet Bakanlığının

10/10/2014 tarihli yazısında, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu

kapsamda sunulan görüşlerine atfen, başvuru hakkında görüş sunulmayacağı

bildirilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

6. Başvuru dilekçesi ve

eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:

7. Mersin Cumhuriyet

Başsavcılığının 30/1/2004 tarih 2004/485-40 sayılı ana ve 17/3/2004 tarih ve

2004/485-40 sayılı ek iddianameleri ile başvurucu hakkında "kaçakçılık suçunu işlemek amacıyla teşekkül

oluşturma, kaçakçılık" suçlarını işlediği iddiasıyla kamu

davası açılmıştır.

8. Mersin 1. Ağır Ceza

Mahkemesinin 25/10/2011 tarih ve E.2004/50, K.2011/432 sayılı kararı ile

başvurucunun "kaçakçılık suçunu işlemek

amacıyla teşekkül oluşturma" suçundan beraatine,

"kaçakçılık" suçundan

ise zamanaşımı nedeniyle davanın düşmesine karar verilmiştir.

9. Anılan kararın temyizi

üzerine Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 4/3/2013 tarih ve E.2012/9621, K.2013/5192

sayılı ilamıyla; başvurucu hakkında açılan kamu davalarının, 1/3/1926 tarih ve

765 sayılı mülga Türk Ceza Kanunu'nun 102/4. ve 104/2. maddeleri uyarınca

gerçekleşen dava zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırılmalarına karar vermiştir.

10. Taşıma işi yapan davacılar,

olayda kullanıldığı iddia olunan kamyonlarının soruşturma makamlarınca

kendilerine teslim edildiği tarihe kadar kazanç kaybına uğradıkları

gerekçesiyle başvurucunun da aralarında bulunduğu davalılar aleyhine, Mersin 2.

Asliye Hukuk Mahkemesinin 2005/30 esasına kayden

yürütülen tazminat davası açmışlardır.

11. Başvurucunun davalısı olduğu

ve halen derdest olarak Mersin 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2005/30 esasına kayden yürütülen tazminat davası kapsamında dosya

bilirkişiye tevdi edilerek rapor alınmıştır.

12. Başvurucu vekili, hukuk

davasına konu olayın ceza davası boyutunun Yargıtay 7. Ceza Dairesinin 4/3/2013

tarih ve E.2012/9621, K.2013/5192 sayılı ilamıyla nihayete erdiğini belirten

bilirkişi raporuna 14/10/2013 tarihinde itiraz etmiştir.

13. Başvurucu vekili, 10/3/2014

tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

B. İlgili

Hukuk

14. 10/7/2003 tarih ve 4926

sayılı mülga Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrası,

4/12/2004 tarih ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 190. maddesinin (1)

numaralı fıkrası.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

15. Mahkemenin 20/11/2014

tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 10/3/2014 tarih ve 2014/3194

numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

16. Başvurucu, derece

mahkemeleri önündeki ceza yargılamasının makul olmayan bir sürede

tamamlandığını, davanın sürüncemede kalması nedeniyle masumiyetinin ispatında

gecikme olduğunu ve bu belirsizliğin etkisi ile ticari itibarının

zedelendiğini, manevi zarar gördüğünü, bu nedenle Anayasa’nın 36. maddesinde

belirtilen adil yargılanma hakkının bir unsuru olan makul sürede yargılanma

hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve manevi tazminat talebinde

bulunmuştur.

B. Değerlendirme

17. 30/3/2011 tarih ve 6216

sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru usulü” kenar başlıklı 47.

maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

“Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği

tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren

otuz gün içinde yapılması gerekir. ...”

18. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün

“Başvuru süresi ve mazeret” kenar

başlıklı 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

“Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği

tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren

otuz gün içinde yapılması gerekir.”

19. Bireysel başvurunun kabul

edilebilirlik koşullarından olan başvuru süresine riayet edilmesi şartı,

bireysel başvuru incelemesinin her aşamasında resen nazara alınması gereken bir

başvuru koşuludur (B. No: 2013/1582, 7/11/2013, § 19).

20. Yukarıda belirtilen hükümler

uyarınca bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği, başvuru yolu

öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması

gerekmektedir. Bu yönüyle başvuru yollarının tüketilmesi ve başvuru süresine

ilişkin koşullar arasında yakın bir bağlantı bulunmaktadır. Ancak belirtilen

hükümlerde yer verilen olağan başvuru yolları ibaresinin, başvurucunun

şikâyetleri açısından makul bir başarı şansı sunabilecek ve bir çözüm

sağlayabilecek nitelikte, kullanılabilir ve etkili başvuru yolları olarak

anlaşılması gerekir. Olağan başvuru yollarının tamamının tüketilmesi ibaresinin

katı bir şekilde yorumlanması, birtakım başvurular açısından bireysel

başvurunun amacıyla bağdaşmayan neticelere yol açabilecektir. Bu nedenle,

olayın özel şartları içinde etkisiz ve yetersiz olan bir kanun yolunun

tüketilmesi şartı aranmaksızın, her bir başvuru yolunun somut başvurular

açısından etkili olup olmadığının münferiden denetlenmesi gerekmektedir (B. No:

2013/1582, 7/11/2013, § 20).

21. Bireysel başvurunun, başvuru

yolu öngörülmeyen durumlarda, ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün

içinde yapılması gerekmekle birlikte, başvuru süresinin başlangıç tarihinin

belirlenmesi noktasında, başvurucunun ihlal oluşturan işlem, eylem veya kararla

ilgili yeterince bilgi sahibi olması aranacaktır. Bu kapsamda, ilgili nihai

kararın tebliğinin öngörüldüğü hallerde tebliğ tarihinin, tebliğ öngörülmeyen

hallerde ise başvurucunun kararın içeriğini kesin olarak öğrenebildiği tarihin

esas alınması gerekir (B. No: 2013/1582, 7/11/2013, § 21).

22. Somut başvuru, ceza

yargılamasının makul sürede sonuçlandırılmadığı, masumiyetinin ispatında

gecikme olduğu ve bu belirsizliğin etkisi ile ticari itibarının zedelendiği ve

bu nedenlerle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına

dayanmaktadır.

23. Bireysel başvuru süresi

bakımından tebligat, öğrenme şekillerinden sadece biri olup, yegâne öğrenme

şekli değildir. Pek tabii, tebliğ edilmesi gereken kararlarla ilgili

başvurularda öncelikle tebligat yapılıp yapılmadığına bakılacaktır (B. No:

2013/5504, 28/5/2014, § 27). Mevzuatta, ‘ortadan

kaldırma’ niteliğindeki Yargıtay ilamlarının taraflara tebliğini

zorunlu kılan bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu bakımdan, başvurucunun anılan

nihai kararın içeriğini kesin olarak öğrendiği (karardan haberdar olduğu)

tarihten itibaren başvuru süresinin başlaması gerekir.

24. Somut olayda başvuru yolları

4/3/2013 tarihinde Yargıtay 7. Ceza Dairesinin

‘ortadan kaldırma’ kararı ile tüketilmiştir. Başvurucunun davalısı olduğu

Mersin 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2005/30 esasına kayden

yürütülen tazminat davası kapsamında dosya bilirkişiye tevdi edilerek rapor

alınmıştır. Hukuk davasına konu olayın ceza davası boyutunun Yargıtay 7. Ceza

Dairesinin 4/3/2013 tarih ve E.2012/9621, K.2013/5192 sayılı ilâmıyla nihayete

erdiğini belirten 17/9/2013 tarihli bu bilirkişi raporuna itiraz eden başvurucu

vekilinin en geç itiraz tarihi olan 14/10/2013 tarihinde nihai kararı

öğrendiğinin kabul edilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla nihai kararın öğrenme

tarihinin 14/10/2013, bireysel başvuru tarihinin de 10/3/2014 olduğu

gözetildiğinde bireysel başvuru için öngörülen otuz günlük sürenin geçtiği

anlaşılmaktadır.

25. Açıklanan nedenlerle, iddia

edilen ihlâlin başvurucu tarafından öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün

geçtikten sonra yapılan başvurunun, diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden

incelenmeksizin “süre aşımı”

nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

M. Emin KUZ

Raportör : Akif YILDIRIM Başvurucu : Aydın SELÇUK Vekili : Av. Kadir ARIKAN