Bedreddin Aka Başvurusu (B. No: 2014/13157)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, "resmi

belgede sahtecilik" suçunu işlediği iddiasıyla yargılandığı

davada makul sürede yargılama yapılmadığını belirterek, adil yargılanma

hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 12/8/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudan

yapılmıştır. İdari yönden yapılan ön incelemede başvurunun Komisyona

sunulmasına engel bir durumun bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca 23/10/2014 tarihinde,

kabul edilebilirlik incelemesi Bölüm tarafından yapılmak üzere, dosyanın Bölüme

gönderilmesine karar verilmiştir.

4. Bölüm Başkanı tarafından 21/11/2014 tarihinde, kabul

edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvuru konusu olay ve olgular ile başvurunun bir örneği,

görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir. Adalet Bakanlığının 23/12/2014

tarihli yazısında, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda

sunulan görüşlerine atfen, başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve

UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle

şöyledir:

7. Nusaybin Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma

kapsamında 30/5/2005 tarihinde başvurucunun ifadesi alınmıştır.

8. Başvurucu hakkında, Nusaybin Cumhuriyet Başsavcılığının

15/11/2005 tarih ve E.2005/340 sayılı iddianamesi ile "resmi belgede sahtecilik"

suçunu işlediği iddiasıyla kamu davası açılmıştır.

9. Nusaybin Asliye Ceza Mahkemesince yapılan yargılama

sonunda, 3/4/2007 tarih ve E.2005/509, K.2007/97 sayılı kararla başvurucunun 26/9/2004

tarih ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 204. maddesinin (1) numaralı fıkrası

uyarınca 1 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve cezanın

ertelenmesine karar verilmiştir.

10. Başvurucunun temyizi üzerine Yargıtay 11. Ceza Dairesi,

16/7/2010 tarih ve E.2009/20026, K.2010/9192 sayılı ilâmı ile hükmün

açıklanmasının geri bırakılmasına dair hükümlerin değerlendirilmesi yönünden

hükmün bozulmasına karar vermiştir.

11. Mahkemece bozma ilâmına uyularak yapılan yargılama

sonunda, 25/11/2010 tarih ve E.2010/542, K.2010/914 sayılı kararla

başvurucunun, 1/3/1926 tarih ve 765 sayılı mülga Türk Ceza Kanunu'nun 342.

maddesinin birinci fıkrası uyarınca 1 yıl 8 ay hapis cezası ile

cezalandırılmasına ve cezanın ertelenmesine karar verilmiştir.

12. Başvurucunun temyizi üzerine Yargıtay 11. Ceza Dairesi,

30/4/2014 tarih ve E.2012/24945, K.2014/8436 sayılı ilâmı ile başvurucunun

fiilinin "özel belgede sahtecilik"

suçunu oluşturacağı gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir.

13. Nusaybin ilçesinde 2. Asliye Ceza Mahkemesinin

kurulmasından sonra yargılamaya devam eden Nusaybin 1. Asliye Ceza Mahkemesi,

4/9/2014 tarih ve E.2014/221, K.2014/501 sayılı kararla 765 sayılı mülga

Kanun’un 102. maddesinin birinci fıkrasının (4) numaralı bendi ve 104.

maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen zamanaşımı süresinin dolması nedeniyle

kamu davasının düşürülmesine karar vermiştir.

14. Başvurucu, 12/8/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

15. Gerekçeli karar, 3/11/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ

edilmiş olup temyiz talebinde bulunulmamıştır.

16. Karar Mahkemece, 10/11/2014 tarihinde

kesinleştirilmiştir.

B. İlgili

Hukuk

17. 765 sayılı mülga Kanun'un 342. maddesinin birinci fıkrası

ile 102. maddesinin birinci fıkrasının (4) numaralı bendi ve 104. maddesinin

ikinci fıkrası.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

18. Mahkemenin 10/3/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,

başvurucunun12/8/2014 tarih ve 2014/13157 numaralı bireysel başvurusu incelenip

gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

19. Başvurucu, Nusaybin Cumhuriyet Başsavcılığınca "resmi belgede sahtecilik"

suçundan yürütülen soruşturma kapsamında 30/5/2005 tarihinde ifadesinin

alındığını, Başsavcılıkça 15/11/2005 tarihinde hakkında açılan kamu davasının

makul sürede sonuçlanmadığını belirterek, adil yargılanma hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden

20. Başvuru formu ile eklerinin incelenmesi sonucunda, açıkça

dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini

gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul

edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

21. Başvurucu, Nusaybin Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen

soruşturma kapsamında 30/5/2005 tarihinde ifadesinin alınmasıyla başlayan

yargılama sürecinin makul sürede sonuçlanmadığını belirterek, adil yargılanma

hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

22. Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme)

ortak koruma alanı dışında kalan bir hak ihlali iddiasını içeren başvurunun

kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi mümkün olmayıp (B. No: 2012/1049,

26/3/2013, § 18), Sözleşme metni ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)

kararlarından ortaya çıkan ve adil yargılanma hakkının somut görünümleri olan

alt ilke ve haklar, Anayasa’nın 36. maddesinde yer verilen adil yargılanma

hakkının da unsurlarıdır. Anayasa Mahkemesi de Anayasa’nın 36. maddesi uyarınca

inceleme yaptığı birçok kararında, ilgili hükmü Sözleşme’nin 6. maddesi ve AİHM

içtihadı ışığında yorumlamak suretiyle, Sözleşme’nin lafzi içeriğinde yer alan

ve AİHM içtihadıyla adil yargılanma hakkının kapsamına dâhil edilen ilke ve

haklara, Anayasa’nın 36. maddesi kapsamında yer vermektedir. Somut başvurunun

dayanağını oluşturan makul sürede yargılanma hakkı da yukarıda belirtilen

ilkeler uyarınca adil yargılanma hakkının kapsamına dâhil olup, ayrıca

davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılmasının yargının

görevi olduğunu belirten Anayasa’nın 141. maddesinin de Anayasa’nın

bütünselliği ilkesi gereği, makul sürede yargılanma hakkının

değerlendirilmesinde göz önünde bulundurulması gerektiği açıktır (B. No:

2012/13, 2/7/2013, §§ 38–39).

23. Davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceli olduğu,

tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun

davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar, bir

davanın süresinin makul olup olmadığının tespitinde göz önünde bulundurulması

gereken kriterlerdir (B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§41–45).

24. Anayasa’nın 36. ve Sözleşme’nin 6. maddesi uyarınca

kişilere, cezai alanda yöneltilen suçlamaların da (suç isnadı) makul sürede

karara bağlanmasını isteme hakkı tanınmıştır. İsnat olunan fiil, ceza

kanunlarında suç olarak nitelendirilmiş ve yargılama aşamasında ceza hukukunun

kuralları uygulanmış ise ayrıca bir uygulanabilirlik incelemesi yapılmaksızın

kendiliğinden adil yargılanma hakkının kapsamına girer (B. No: 2013/625,

9/1/2014, § 31).Başvuru konusu olayda, başvurucu hakkında, "resmi belgede sahtecilik" suçunu

işlediği iddiasıyla soruşturma başlatılmıştır. Başvurucu hakkında isnat olunan

suç 5237 sayılı Kanun'un 204. maddesinin (1) numaralı fıkrasında hapis cezasını

gerektirir şekilde tanımlanmıştır. Bu çerçevede başvurucu hakkındaki suç

isnadına dayalı yargılamanın Anayasa’nın 36. maddesinin güvence kapsamına

girdiği konusunda kuşku bulunmamaktadır (B. No: 2012/625, 9/1/2014, § 32).

25. Ceza muhakemesinde yargılama süresinin makul olup

olmadığı değerlendirilirken sürenin başlangıcı, bir kişiye suç işlediği

iddiasının yetkili makamlar tarafından bildirilmesi veya isnattan ilk olarak

etkilendiği arama ve gözaltı gibi bir takım tedbirlerin uygulanması anıdır. Somut

başvuru açısından bu tarih, başvurucunun ifadesininalındığı30/5/2005 tarihidir.Ceza yargılamasında sürenin sona erdiği tarih ise

suç isnadının nihai olarak karara bağlandığı tarih olup, somut başvuru

açısından bu tarih, Nusaybin 1. Asliye Ceza Mahkemesince zamanaşımı süresinin

dolması nedeniyle başvurucu hakkında açılan kamu davasının düşürülmesine karar

verildiği 4/9/2014 tarihidir(B. No: 2013/695, 9/1/2014, § 35).

26. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesinde,

Nusaybin Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında 30/5/2005

tarihinde ifadesi alınan başvurucu hakkında, Başsavcılığın 15/11/2005 tarihli

iddianamesi ile "resmi belgede

sahtecilik" suçunu işlediği iddiasıyla kamu davası açıldığı,

Nusaybin Asliye Ceza Mahkemesince yapılan yargılama sonunda, 3/4/2007 tarihli

karar ile başvurucunun 5237 sayılı Kanun'un 204. maddesinin (1) numaralı

fıkrası uyarınca mahkûmiyetine karar verildiği, başvurucunun temyizi üzerine,

Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 16/7/2010 tarihli ilâmı ile hükmün bozulmasına

karar verildiği tespit edilmiştir. Mahkemece bozma ilâmına uyularak yapılan

yargılama sonunda, 25/11/2010 tarihli karar ile başvurucunun, 765 sayılı mülga

Kanun'un 342. maddesinin birinci fıkrası uyarınca mahkûmiyetine karar

verildiği, başvurucunun temyizi üzerine, Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 30/4/2014

tarihli ilâmı ile başvurucunun fiilinin "özel

belgede sahtecilik" suçunu oluşturacağı gerekçesiyle hükmün

bozulduğu belirlenmiştir. Nusaybin ilçesinde 2. Asliye Ceza Mahkemesinin

kurulmasından sonra yargılamaya devam eden Nusaybin 1. Asliye Ceza

Mahkemesinin, 4/9/2014 tarihli kararı ile zamanaşımı süresinin dolması

nedeniyle başvurucu hakkında açılan kamu davasının düşürülmesine karar verdiği,

gerekçeli kararın, 3/11/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ edildiği ve başvurucu

tarafından temyiz edilmeksizin Mahkemece 10/11/2014 tarihinde kesinleştirildiği

anlaşılmıştır.

27. 4/12/2004 tarih ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun

öngördüğü yargılama usullerine tabi mahkemeler nezdindeki yargılamaların makul

sürede tamamlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu

yapılmış ve Anayasa Mahkemesi tarafından makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiği yönünde kararlar verilmiştir (B. No: 2012/625, 9/1/2014, §§ 23-41; B.

No: 2013/695, 9/1/2014, §§ 24-40).

28. Başvurunun değerlendirilmesi neticesinde, başvuruya konu

ceza davası; hukuki meselenin çözümündeki güçlük, maddi olayların karmaşıklığı,

delillerin toplanmasında karşılaşılan engeller, taraf sayısı gibi kriterler

dikkate alındığında karmaşık olmaktan uzaktır. Başvurucunun tutum ve

davranışlarıyla ve usuli haklarını kullanırken

özensiz davranmasıyla yargılamanın uzamasına önemli ölçüde sebep olduğu da

söylenemez. Anılan davaya bütün olarak bakıldığında, somut başvuru açısından

farklı bir karar verilmesini gerektirecek bir yön bulunmadığı ve söz konusu

dokuz yıl üç ay dört günlük yargılama sürecinde makul olmayan bir gecikmenin

olduğu sonucuna varılmıştır.

29. Açıklanan nedenlerle, başvurucunun Anayasa’nın 36.

maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun’un 50. Maddesi Yönünden

30. Başvurucu, makul sürede yargılama yapılmadığı için

20.000,00 TL maddi, 20.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesini talep

etmiştir.

31. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama

Usulleri Hakkında Kanun'un “Kararlar”

kenar başlıklı 50. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“Tespit edilen ihlal

bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak

için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden

yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine

tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu

gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa

Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan

kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.”

32. Başvurucunun tarafı olduğu uyuşmazlığa ilişkin dokuz yıl

üç ay dört günlük yargılama süresi nazara alındığında, yargılama faaliyetinin

uzunluğu sebebiyle, yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi

zararları karşılığında başvurucuya net 6.650,00TLmanevi tazminat ödenmesine

karar verilmesi gerekir.

33. Başvurucu tarafından maddi

tazminat talebinde bulunulmuş olmakla beraber, tespit edilen ihlal ile iddia

edilen maddi zarar arasında illiyet bağı bulunmadığı anlaşıldığından,

başvurucunun maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

34. Başvurucu tarafından yapılan ve dosyadaki belgeler

uyarınca tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.500,00 TL vekâlet ücretinden oluşan

toplam 1.706,10 TL yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi

gerekir.

A. Başvurucunun

1. Makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği yönündeki iddiasının KABUL EDİLEBİLİR

OLDUĞUNA,

2. Anayasa’nın

36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL

EDİLDİĞİNE,

B. Başvurucuya net 6.650,00 TL manevi TAZMİNAT ÖDENMESİNE, başvurucunun tazminata ilişkin diğer

taleplerinin REDDİNE,

C. Başvurucu tarafından yapılan 206,10 TL harç ve 1.500,00 TL

vekâlet ücretinden oluşan toplam 1.706,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA

ÖDENMESİNE,

D. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına; ödemede

gecikme olması halinde, bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal faiz uygulanmasına,

10/3/2015

tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar

verildi.

Başkan

:

Serruh

KALELİ

Üyeler

:

Burhan ÜSTÜN

Nuri NECİPOĞLU

Hicabi

DURSUN

Hasan Tahsin GÖKCAN Raportör Yrd. : Derya ATAKUL Başvurucu : Bedreddin AKA Vekili : Av. Cüneyt ALKANDEMİR