Bilal Açıkgöz Başvurusu (B. No: 2017/37790)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarına gönderilmek

üzere ceza infaz kurumuna verilen dilekçelerin fotokopileri ve evrak kayıt

numaralarının verilmemesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 13/11/2017 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir.

7. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda

bulunmuştur.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:

9. Türkiye 15 Temmuz 2016 gecesi silahlı bir darbe teşebbüsüyle

karşı karşıya kalmış ve Bakanlar Kurulu tarafından ülke genelinde 21/7/2016

tarihinden itibaren doksan gün süreyle olağanüstü hâl (OHAL) ilan edilmesine

karar verilmiştir. OHAL üçer aylık sürelerle uzatılarak 18/7/2018 tarihine

kadar devam etmiştir. Darbe teşebbüsüne ilişkin süreç, OHAL ilanı, OHAL döneminin

gerektirdiği tedbirlere ilişkin detaylı açıklamalar Anayasa Mahkemesinin Aydın Yavuz ve diğerleri ([GK], B. No:

2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-20, 47-66) kararında yer almaktadır.

10. Darbe teşebbüsü öncesinde Cumhuriyet savcısı olan başvurucu,

darbe teşebbüsü sonrasında silahlı terör örgütüne [Fetullahçı Terör

Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY)] üye olma ve anayasal düzeni

ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçları kapsamında yürütülen soruşturma

sürecinde Yalvaç Sulh Ceza Hâkimliğinin 17/7/2016 tarihli kararıyla tutuklanmış

ve sonrasında İzmir 3 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna (Ceza İnfaz

Kurumu) konulmuştur.

11. Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulunun (Kurul)

11/8/2017 tarihli kararıyla bir kısım hükümlü/tutuklunun çeşitli kurum ve

kuruluşlara gönderdikleri dilekçe ve yazışmaların fotokopisinin çekilmesi ve

dilekçe çıkış numaralarının kendilerine verilmesi taleplerinin reddine karar

verilmiştir. Karar gerekçesinde; Ceza İnfaz Kurumunda barındırılan

hükümlü/tutuklularca günlük 500-600 talep ve şikâyet dilekçesi yazıldığı,

günlük 300-350 dilekçenin ilgili makamlara gönderildiği ve hâlen

hükümlü/tutuklu mevcudunun 1.400 civarında olduğu belirtilmiştir. Gerekçede;

Kurum kapasitesi ile iş yoğunluğunun fazlalığına (kapalı-açık görüş, avukat,

noter görüşü, duruşma, hastane sevk işlemi, sağlık işlemleri, telefon görüşü

gibi) vurgu yapılmıştır. Bu iş yoğunluğu içinde işlem gören ve çıkışı yapılan

dilekçelerin tekrar çıkış numarası verilerek fotokopisinin çekilmesinin ve

tekrar hükümlü/tutuklu odalarına dağıtılmasının mevcut iş yükünü daha da

artırmakta olduğu ifade edilmiştir. Diğer yandan mahkemelere ve çeşitli kurum

ve kuruluşlara aynı gün gönderilmesi gereken süreli dilekçelerin

gönderilmesinde aksaklıklar yaşandığı, çıkış numarası ve evrak fotokopisi

işlemlerinin hükümlü tutukluların avukatları, vasileri, yasal temsilcileri

tarafından ilgili kurum ve kuruluşlardan takibinin yapılabileceği dile

getirilmiştir.

12. Başvurucu 14/8/2017 tarihli dilekçesinde, Kurul kararının

hukuka aykırı olduğunu ve bilgi edinme hakkı çerçevesinde kanunla verilmiş bir

hakkın idarenin kararı ile kısıtlanamayacağını belirterek Karşıyaka İnfaz

Hâkimliğine (İnfaz Hâkimliği) şikâyet başvurusunda bulunmuştur. Başvurucu,

şikâyetinde somut olarak hangi amaçla ve hangi makama göndermek istediği

dilekçenin fotokopisi ve kayıt numarasının verilmediğine ilişkin bir açıklamada

bulunmamıştır.

13. Başvurucunun Kurul kararının kaldırılması talebiyle yaptığı

şikâyet başvurusu İnfaz Hâkimliğinin 15/9/2017 tarihli kararı ile reddedilmiştir.

Karar gerekçesinde, Kurul kararında herhangi bir isabetsizlik bulunmayıp hukuka

uygun olduğu ve takdir hakkının kötüye kullanıldığına dair bir delilin de

bulunmadığı açıklanmıştır.

14. Başvurucunun anılan karara itirazı Karşıyaka 2. Ağır Ceza

Mahkemesinin (Ağır Ceza Mahkemesi) 25/10/2017 tarihli kararı ile

reddedilmiştir. Kararda, İnfaz Hâkimliği kararının usul ve yasaya uygun

olduğuna ilişkin değerlendirmeye yer verilmiştir.

15. Nihai karar 8/11/2017 tarihinde başvurucuya tebliğ

edilmiştir.

16. Başvurucu 13/11/2017 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

17. UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerden Antalya

Cumhuriyet Başsavcılığının 28/6/2017 tarihli iddianamesi ile başvurucu hakkında

kamu davasının açıldığı, Antalya 10. Ağır Ceza Mahkemesinde görülen davada

1/2/2018 tarihli karar ile FETÖ/PDY'ye üye olma suçundan başvurucunun

mahkûmiyetine ve hükmen tutukluluk hâlinin devamına karar verildiği

anlaşılmaktadır. Anılan karara karşı başvurucunun istinaf başvurusu Antalya

Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin 24/5/2018 tarihli kararı ile esastan

reddedilmiş ve başvurucunun temyiz istemi de Yargıtay 16. Ceza Dairesinin

10/6/2019 tarihli kararı ile esastan reddedilerek hüküm onanmıştır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

18. Mahkemenin 8/9/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Adli Yardım Talebi Yönünden

19. Başvurucu, bireysel başvuru harç ve giderlerini ödeme

gücünden yoksun olduğunu belirterek adli yardım talebinde bulunmuştur.

20. Anayasa Mahkemesinin Mehmet

Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler

dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama

giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça

dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi

gerekir.

B. Adil Yargılanma

Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü

21. Başvurucu, çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarına gönderilmek

üzere Ceza İnfaz Kurumuna verdiği ve başka yerlere yapılacak başvurularda da

kullanılacağını belirttiği dilekçe ve belgelerin fotokopi ve evrak kayıt

numaralarının tarafına verilmemesi nedeniyle adil yargılanma hakkı kapsamındaki

hak arama hürriyeti ile dilekçe ve bilgi edinme hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

22. Bakanlık görüşünde; Kurul kararının yaşanan yoğunluk ve

Kurum içindeki idari işlerin aksamaması nedenleriyle alındığı vurgulanarak bu

durumun ceza infaz kurumunda güvenliğin ve disiplinin sağlanması amacının doğal

bir sonucu olduğu belirtilmiştir. Ayrıca Kurul kararı ile İnfaz Hâkimliği ve

Ağır Ceza Mahkemesi kararlarının ilgili ve yeterli gerekçeler içerdiği ifade

edilerek hak ve özgürlükleri ihlal eder nitelikte olmadığı, adaleti ve

sağduyuyu hiçe sayan tarzda açık bir keyfîlik içermediği belirtilmiştir.

23. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı verdiği cevapta önceki

iddialarını tekrar etmiştir.

2. Değerlendirme

24. Anayasa’nın "Hak

arama hürriyeti" kenar başlıklı 36. maddesinin birinci fıkrası

şöyledir:

"Herkes, meşru vasıta ve

yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı

olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir."

25. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16).

26. Başvurucu, dilekçe ve bilgi edinme hakkının ihlal edildiğine

ilişkin iddiasını Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortak koruma

alanında bulunan bir temel hak ve hürriyet ile bağlantılı olarak ileri

sürmemiştir. Diğer yandan başvurucunun çeşitli kurum ve kuruluşlara göndermek

istediği dilekçe ve belgelerin gönderilmediğine ilişkin herhangi bir iddiası da

bulunmamaktadır. Bu durumda başvurucunun yalnızca adil yargılanma hakkının

ihlali iddiası kapsamındaki şikâyetinin incelenmesi gerektiği

değerlendirilmiştir.

27. Anayasa Mahkemesine başvuru konusu olaylarla ilgili

delilleri sunmak suretiyle olaylar hakkındaki iddialarını kanıtlamak ve dayanılan

Anayasa hükmünün kendilerine göre ihlal edildiğine dair açıklamalarda bulunarak

hukuki iddialarını ortaya koymak başvurucuya düşer. Başvurucunun kamu gücünün

işlem, eylem ya da ihmali nedeniyle ihlal edildiğini ileri sürdüğü hak ve

özgürlük ile dayanılan Anayasa hükümlerini, ihlal gerekçelerini, dayanılan

deliller ile ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya kararların neler

olduğunu başvuru dilekçesinde belirtmesi şarttır. Başvuru dilekçesinde kamu

gücünün ihlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da ihmaline dair

olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı; bireysel başvuru kapsamındaki

hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildiği, buna ilişkin

gerekçe ve deliller açıklanmalıdır (Veli

Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20).

28. Başvurucunun şikâyeti, çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarına

gönderilmek üzere Ceza İnfaz Kurumuna verilen dilekçe ve belgenin fotokopi ve

evrak kayıt numaralarının kendisine verilmemesi ve bunun sonucunda söz konusu

dilekçe ve belgelerin başka başvurularda kullanılamaması iddiasına

dayanmaktadır. Başvurucu, hangi makama gönderilmek üzere Ceza İnfaz Kurumuna

dilekçe ya da belge verdiğini ve bunun hangi temel hak ve hürriyetle ilgili

olduğunu somut olarak açıklamamış; bu konuda herhangi bir bilgi vermemiştir.

Öte yandan bu dilekçe ve belgelerin fotokopi ve evrak kayıt numaralarının

verilmemesi nedeniyle hangi makamlara başvuru yapamadığına ilişkin bir

açıklamada da bulunmamıştır. Başka bir deyişle başvurucunun adaleti bulma,

hakkı olanı elde etme ve haksızlığı giderme yollarından biri olarak hak arama

özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasını soyut ve genel ifadelerle dile getirdiği

anlaşılmaktadır.

29. Somut olayda başvurucu, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence

altına alınan hak arama özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasına ilişkin

delillerini sunma ve açıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülüğünü yerine

getirmemiştir. Dolayısıyla başvurucu tarafından ileri sürülen iddiaların

temellendirilemediği sonucuna ulaşılmıştır.

30. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri

Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi

mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun

yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 8/9/2020 tarihinde

OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPAL Selahaddin MENTEŞ Raportör : Volkan SEVTEKİN Başvurucu : Bilal AÇIKGÖZ