Çiçek Petrol Ürünleri İnşaat San. Tic. A.ş. Başvurusu (B. No: 2014/14938)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile başlatılan

takibin iptali talebiyle aleyhe açılan, tarafları ve konusu aynı olan davalarda

derece mahkemelerince farklı kararlar verilmesi ile yargılamaların uzun sürmesi

nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 5/9/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

A. İstanbul 7. İcra

Müdürlüğünün E.2006/9277 Sayılı Dosyasındaki İcra Takibine Yönelik Yargı Süreci

8. Başvurucunun da aralarında bulunduğu alacaklılar tarafından

borçlular hakkında İstanbul 7. İcra Müdürlüğünün E.2006/9277 sayılı icra takip

dosyasında kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlatılmıştır.

9. Borçlular, icra takibine konu çeklerin muvazaalı olduğu ve

yetkili imzalarının eksik olduğu iddiasıyla borca itiraz ederek takibin iptali

talebiyle 13/7/2006 tarihinde, İstanbul 2. İcra Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme)

icra takibine itiraz davası açmışlardır.

10. Mahkemece 15/11/2006 tarihli karar ile itirazın reddine

karar verilmiştir. Karar Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin (Daire) 12/4/2007

tarihli ilamı ile bozulmuştur.

11. Bozma üzerine Mahkemece 12/3/2008 tarihli karar ile önceki

kararda direnilmesine karar verilmiştir. Direnme kararı, Yargıtay Hukuk Genel

Kurulunun 17/9/2008 tarihli ilamı ile usul yönünden bozulmuştur.

12. Bozma üzerine Mahkemece 14/10/2009 tarihli karar ile bozmaya

uyularak itirazın kabulüne karar verilmiştir. Karar, Yargıtay Hukuk Genel

Kurulunun 2/6/2010 tarihli ilamı ile usul yönünden tekrar bozulmuştur.

13. Bozma üzerine Mahkemece 21/3/2012 tarihli karar ile bozmaya

uyularak itirazın kabulüne karar verilmiştir. Karar, Yargıtay Hukuk Genel

Kurulunun 9/10/2013 tarihli ilamı ile esas yönünden bozulmuştur.

14. Bozma üzerine Mahkemece 1/4/2014 tarihli karar ile itirazın

reddine karar verilmiş olup Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden

yapılan incelemede anılan karara ilişkin temyiz talebinde bulunulmadığı tespit

edilmiştir.

B. İstanbul 7. İcra

Müdürlüğünün E.2006/9278 Sayılı Dosyasındaki İcra Takibine Yönelik Yargı Süreci

15. Başvurucunun da aralarında bulunduğu alacaklılar tarafından,

borçlular hakkında İstanbul 7. İcra Müdürlüğünün E.2006/9278 sayılı icra takip

dosyasında kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlatılmıştır.

16. Borçlular, icra takibine konu çeklerin muvazaalı olduğu ve

yetkili imzalarının eksik olduğu iddiasıyla borca itiraz ederek takibin iptali

talebiyle 13/7/2006 tarihinde, icra takibine itiraz davası açmışlardır.

17. İstanbul 2. İcra Hukuk Mahkemesi 15/11/2006 tarihli kararı

ile itirazın reddine karar vermiştir. Karar, Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin

3/4/2007 tarihli ilamı ile onanmış; karar düzeltme talebi, aynı Dairenin

8/5/2008 tarihli ilamı ile kabul edilerek Mahkeme kararı bozulmuştur.

18. Bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada Mahkemece

14/10/2009 tarihli karar ile itirazın kabulüne karar verilmiştir. Karar,

Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 4/5/2010 tarihli ilamı ile bozulmuş; karar

düzeltme talebi, aynı Dairenin 5/5/2011 tarihli ilamı ile reddedilmiştir.

19. Bozma üzerine Mahkemece 21/3/2012 tarihli karar ile itirazın

kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karar, Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin

27/12/2012 tarihli ilamı ile bozulmuş; karar düzeltme talebi, aynı Dairenin

16/1/2014 tarihli ilamı ile reddedilmiştir.

20. Bozma üzerine Mahkemenin E.2014/105 sayılı dosyasına

kaydedilen davada Mahkemece 23/9/2014 tarihli karar ile "işlemden kaldırılan dava dosyasının davacılar

tarafından üç aylık yasal süre içinde yenilenmediği"

gerekçesiyle davanın 23/9/2014 tarihi itibarıyla açılmamış sayılmasına karar

verilmiş olup UYAP üzerinden yapılan incelemede anılan karara ilişkin temyiz

talebinde bulunulmadığı tespit edilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

21. Mahkemenin 23/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Makul Sürede

Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

22. Başvurucu İstanbul 2. İcra Hukuk Mahkemesinde 13/7/2006

tarihinde aleyhine açılan icra takibine itiraz davalarının uzun sürdüğünü belirterek

makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

1. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

23. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir nedeninin de bulunmadığı anlaşılan

makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul

edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

24. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,

2/7/2013, §§ 50, 52).

25. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

26. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda 13/7/2006 tarihinde açılan

icra takibine itiraz davalarında yaklaşık 8 yıl 2 ay ve 7 yıl 9 aylık yargılama

sürelerinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

27. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

B. Diğer İhlal İddiaları

28. Başvurucu; İstanbul 7. İcra Müdürlüğünün E.2006/9277 ve

E.2006/9278 sayılı dosyalarında kambiyoya dayalı icra takibi başlattığını,

anılan takibin muhatapları tarafından İstanbul 2. İcra Hukuk Mahkemesinde icra

takibine itiraz davaları açıldığını belirtmiştir. Başvurucu, tarafları ve

konusu aynı olan bu iki davada derece mahkemeleri tarafından farklı kararlar

verildiğini belirterek eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucular tarafından yapılan hukuki

nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi

takdir eder (Tahir Canan, B. No:

2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun anılan şikâyeti adil yargılanma hakkı

kapsamında değerlendirilmiştir.

29. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “Bireysel başvuru hakkına sahip olanlar” kenar başlıklı 46.

maddesinde kimlerin bireysel başvuru yapabileceği sayılmıştır. Anılan maddenin

(1) numaralı fıkrasına göre, bir kişinin, Anayasa Mahkemesine bireysel

başvuruda bulunabilmesi için üç temel ön koşulun birlikte bulunması

gerekmektedir. Bu ön koşullar; başvurucunun, kamu gücünün eylem veya işleminden

ya da ihmalinden dolayı "güncel bir

hakkının ihlal edildiği" iddiasında bulunması, iddia edilen

ihlalden kişinin "kişisel olarak ve

doğrudan" etkilenmiş olması ve bunların sonucunda başvurucunun "mağdur" olduğunu iddia

etmesidir (Fetih Ahmet Özer, B.

No: 2013/6179, 20/3/2014, § 24).

30. Bir başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilebilmesi

için başvurucunun mağdur olduğunu ileri sürmesi yeterli olmayıp iddia edilen

ihlalden doğrudan etkilendiğini, bir başka ifadeyle mağduriyetini kanıtlaması

gerekir. Bu itibarla mağdur olduğu zannı veya şüphesi mağdurluk statüsünün

kabulü için yeterli değildir (Ayşe Hülya

Potur, B. No: 2013/8479, 6/6/2014, § 24).

31. Başvuru konusu olayda, başvurucunun da aralarında bulunduğu

alacaklılar tarafından borçlular hakkında, İstanbul 7. İcra Müdürlüğünün

E.2006/9277 ve E.2006/9278 sayılı icra takip dosyalarında kambiyo senetlerine

mahsus haciz yolu ile takip başlatılmıştır. Borçlular, icra takibine konu

çeklerin muvazaalı olduğu ve yetkili imzalarının eksik olduğu iddiasıyla borca

itiraz ederek takibin iptali talebiyle 13/7/2006 tarihinde, İstanbul 2. İcra

Hukuk Mahkemesinde icra takibine itiraz davaları açmışlardır. Mahkemece

1/4/2014 tarihli karar ile E.2006/9277 sayılı icra takip dosyasında başlatılan

icra takibine itirazın reddine karar verilmiş olup UYAP üzerinden yapılan

incelemede temyiz talebinde bulunulmadığı tespit edilmiştir. Mahkemece

23/9/2014 tarihli karar ile "işlemden

kaldırılan dava dosyasının davacılar tarafından üç aylık yasal süre içinde

yenilenmediği" gerekçesiyle, E.2006/9278 sayılı icra takip

dosyasında başlatılan icra takibine itiraz davasının 23/9/2014 tarihi

itibarıyla açılmamış sayılmasına karar verilmiş olup UYAP üzerinden yapılan

incelemede temyiz talebinde bulunulmadığı tespit edilmiştir.

32. Mahkemece 1/4/2014 tarihli karar ile İstanbul 7. İcra

Müdürlüğünün E.2006/9277 sayılı icra takip dosyası yönünden icra takibine

itirazın reddine karar verildiği ve anılan karara ilişkin temyiz talebinde

bulunulmadığı, 23/9/2014 tarihli karar ile İcra Müdürlüğünün E.2006/9278 sayılı

icra takip dosyası yönünden ise davacıların davayı takip etmemesi nedeniyle

davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği ve anılan karara ilişkin temyiz

talebinde bulunulmadığı, dolayısıyla her iki davanın da başvurucu lehine sonuç

doğuracak şekilde sonlandığı anlaşılmaktadır.

33. Somut olayda olduğu gibi başvurucu aleyhine açılan icra

takibine itiraz davasının, başvurucu lehine sonuç doğuracak şekilde sonlanması

hâlinde -makul sürede yargılanma hakkına ilişkin iddialara halel gelmemek

şartıyla- bu kişilerin adil yargılanma hakkının ihlali nedeniyle mağdur olduklarının

kabulü mümkün değildir.

34. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

35. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

36. Başvurucu; eşitlik ilkesinin ihlali nedeniyle maddi ve

manevi tazminat talebinde bulunmuş, makul sürede yargılanma hakkının ihlali

nedeniyle tazminat talebinde bulunmamıştır.

37. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

38. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuya

ödenmesine karar verilmesi gerekir.

D. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

E. Kararın birer örneğinin İstanbul 2. İcra Hukuk Mahkemesine

(E.2014/84, K.2014/323; E.2014/105, K.2014/666) GÖNDERİLMESİNE,

F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

23/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Recai AKYEL

Raportör Yrd.

:

Derya ATAKUL

Başvurucu

:

Çiçek Petrol

Ürünleri İnşaat San. Tic. A.Ş.

Vekili

:

Av. Murat

DİKAN