Derya Şener Başvurusu (B. No: 2014/12023)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, uzuv kaybıyla sonuçlanan bir olaya ilişkin olarak

sanık aleyhinde açılan ceza davası ile uğranılan zararların tazmini için açılan

hukuk davasının uzun süredir sonuçlanmaması nedeniyle adil yargılanma hakkını

ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 16/7/2014 tarihinde

yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş sunmamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu 15/3/2002 tarihinde Y.D.

tarafından fırlatılan şişenin gözüne isabet etmesi sonucu yaralanmıştır. Bunun

üzerine Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı 22/3/2002

tarihli iddianame ile Y.D. aleyhine kamu davası açmıştır. Başvurucu, anılan

olay sonucu bir gözünü kaybetmiş; diğer gözü de belli bir süre %50 işlev

kaybına uğramıştır.

9. Ankara 13. Asliye Ceza Mahkemesinin 2002/419 esasına kayden görülen davada başvurucunun uzuv kaybına uğradığının

raporlarla kesinleşmesi üzerine Mahkeme, görevsizlik kararı vermiştir. Karara

karşı Y.D.nin temyize gitmesi üzerine Yargıtay, 2005

yılında Ankara Ağır Ceza Mahkemesinin görevli ve yetkili olduğuna karar vermiştir.

10. Ankara 4. Ağır Ceza Mahkemesinde devam eden yargılamada 19/12/2006 ve 25/5/2010 tarihlerinde verilen kararlar

Yargıtay 3. Ceza Dairesi tarafından bozulmuştur. En son bozma kararından sonra

dosyayı yeniden inceleyen Ankara 4. Ağır Ceza Mahkemesi 18/9/2012

tarihinde Y.D.nin neticeten 2 yıl 1 ay hapis cezası

ile cezalandırılmasına karar vermiştir. Anılan karar 29/4/2014

tarihinde Yargıtay 3. Ceza Dairesi tarafından onanmıştır.

11. Öte yandan başvurucu uzuv kaybına ilişkin kesin nitelikli

raporun ceza dosyasına girmesiyle uğradığı cismani zarar nedeniyle 7/2/2003 tarihinde Y.D. aleyhineAnkara

18. Asliye Hukuk Mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açmıştır.

12. Anılan hukuk davası Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1/10/2015 tarihli kararı ile başvurucu lehine

sonuçlanmıştır. Kararda başvurucu lehine 15/3/2002

tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte 119.615,55 TL maddi ve

8.000 TL manevi tazminata hükmedilmiştir. Anılan karar, tarafların temyiz

etmemesi üzerine 25/11/2015 tarihinde kesinleşmiştir.

13. Başvurucu 16/7/2014 tarihinde

bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

14. Mahkemenin 22/3/2017 tarihinde

yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

15. Başvurucu; bir gözünü kaybettiği,

diğer gözünün de belli bir süre %50 işlev kaybına uğradığı olay sonucu sanık

hakkında 2002 yılında açılan ve yürütülen ceza yargılaması ile uğradığı

zararlar dolayısıyla 2003 yılında açtığı tazminat davasının henüz

sonuçlanmadığını belirterek Anayasa’nın 36. maddesinde tanımlanan makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve tazminat talebinde

bulunmuştur.

B. Değerlendirme

1. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

a. Ceza

Yargılaması Bağlamında Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine

İlişkin İddia

16. Başvurucu, kendisinin yaralanmasına neden olan kişi hakkında

başvuru tarihi itibarıyla yargılamanın devam ettiğini ve bu durumun makul

sürede yargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı

Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 45.

maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre bireysel başvurunun incelenebilmesi için

kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddia edilen hakkın Anayasa’da güvence

altına alınmış olmasının yanı sıra Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme)

ve Türkiye’nin taraf olduğu Sözleşme'ye ek

protokoller kapsamına da girmesi gerekir. Anayasa ve Sözleşme’nin ortak koruma

alanı dışında kalan hak ihlali iddiasını içeren başvurular bireysel başvuru

kapsamında değildir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).

18. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) 6.

maddesinde, adil yargılanmaya ilişkin güvencelerin medeni hak ve yükümlülükler

ile ilgili uyuşmazlıkların ve bir suç isnadının esasının karara bağlanması

esnasında geçerli olduğu belirtilerek hakkın kapsamı bu konularla

sınırlandırılmıştır. Dolayısıyla bahsedilen hâller dışında kalan adil

yargılanma hakkının ihlali iddiasına dayanan başvurular, Anayasa ve Sözleşme

kapsamı dışında kalacağından bireysel başvuruya konu olamaz. Bir ceza davasında

üçüncü kişilerin cezalandırılmasını talep eden mağdur, suçtan zarar gören,

şikâyetçi veya katılan sıfatını haiz kişiler Sözleşme’nin 6. maddesinin koruma

alanı dışında kalmaktadır (Onurhan Solmaz, §§ 23, 24).

19. Bu kuralın istisnaları, ceza davasında medeni hak talebine

imkân veren bir sistemin benimsenmiş olması veya ceza davası sonucunda verilen

kararın hukuk davası açısından etkili ya da bağlayıcı olması hâlleridir (Perez/Fransa, B. No: 47287/99,12/2/2004,

§ 70). 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza

Muhakemesi Kanunu’nun yürürlüğe girmesi ile ceza muhakemesinde şahsi hak

iddiasında bulunma imkânı ortadan kalkmıştır. Bu nedenle bir ceza davasında

mağdur, suçtan zarar gören, şikâyetçi veya katılan sıfatını haiz kişilerin

yargılamanın uzun sürmesine ilişkin ihlal iddialarının adil yargılanma hakkı

kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.

20. Somut olayda başvurunun adil yargılanma hakkı kapsamına

girmediği anlaşılmaktadır.

21. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin konu

bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

b. Hukuk

Yargılaması Bağlamında Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine

İlişkin İddia

22. Başvurucu, kendisini yaralayan kişi hakkında açtığı maddi ve

manevi tazminat davasının başvuru tarihi itibarıyla devam etmesinin makul

yargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

23. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

24. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).

25. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

26. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 12 yıl 9 aylık

yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

27. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

28. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

29. Başvurucu, maddi ve manevi tazminat talebinde

bulunmuşlardır.

30. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

31. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvurucuya net 25.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar

verilmesi gerekir.

32. Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesinin hükmettiği maddi

tazminat gözetilerek başvurucunun maddi tazminat talebinin reddine karar

verilmesi gerekir.

33. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuya

ödenmesine karar verilmesi gerekir.

A. 1. Ceza yargılaması bağlamında makul sürede yargılanma

hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın konu

bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Hukuk yargılaması bağlamında makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucuya net 25.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,

tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesine

GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 22/3/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh KALELİ

Hicabi DURSUN

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör : Murat ŞEN Başvurucu : Derya ŞENER Vekili : Av. Çağatay Ulaş PEKER