Engin Yalazan Başvurusu (B. No: 2014/6910)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, başvurucunun yargılandığı ceza davasına benzer

nitelikteki yargılamalarda sanıkların tutuksuz yargılanmasına karşın kendisinin

tutuklu yargılanması nedeniyle eşitlik ilkesinin; eksik araştırmaya dayanılarak

karar verilmesi, tanık dinletme imkanı sunulmaması ve

yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmaması nedenleriyle adil yargılanma

hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 30/4/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca, başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar

verilmiştir.

5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

9. Başvurucu, nitelikli cinsel saldırı ve kişiyi hürriyetinden

yoksun kılma suçlarını işlediği ididasıyla 13/11/2007

tarihinde tutuklanmış; 18/1/2008 tarihinde tahliye edilmiştir. Başvurucu

hakkında yüklenen suçlardan Denizli Cumhuriyet Başsavcılığının 15/11/2007

tarihli iddianamesi ilekamu davası açılmıştır.

10. Denizli 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 25/11/2008 tarihli kararı

ile başvurucunun hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiştir. Temyiz

üzerine hüküm, Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 4/4/2011 tarih kararıyla

bozulmuştur.

11. Bozmaya uyularak yürütülen yargılamada Mahkemenin 20/3/2012

tarihli kararı ile başvurucunun iki tanığı dinlenmiş, savunması alınmış; iddia,

savunma, tanık anlatımları, mağdura ait raporlar ve tüm dosya kapsamından

başvurucunun mağdur ile arkadaşlığının uzun süre devam ettiği ve mağdurdaki zekâgeriliğini bilebilecek durumda olduğu, mağduru zaman

zaman arkadaşlarının ya da kendilerinin evine cami ve okul tuvaletlerine

götürerek cinsel saldırıda bulunduğu, ayrıca ruh ve beden bakımından fiile

mukavemete muktedir olmayan mağduru evleneceğim, diye kandırarak cinsel amaçlı

olarak zincirleme şekilde alıkoyduğu anlaşıldığı, inkâra yönelik savunmalara

itibar edilmediği belirtilerek başvurucunun hapis cezasıyla cezalandırılmasına

karar verilmiştir.

12. Temyiz üzerine hüküm, Yargıtay 5. Ceza Dairesi 20/2/2014

tarihli kararıyla onamıştır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

13. Mahkemenin 16/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Kanun Önünde Eşitlik

İlkesinin İhlal Edildiğine İlişkin İddia Yönünden

14. Anayasa'nın 10. maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi ve

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 14. maddesinde düzenlenen

ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine yönelik iddiaların soyut olarak

değerlendirilmesi mümkün olmayıp mutlaka Anayasa ve Sözleşme kapsamında yer

alan diğer temel hak ve özgürlüklerle bağlantılı olarak ele alınması gerekir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, §

33).

15. Ayrımcılık iddiasının incelenebilmesi için başvurucunun

kendisiyle benzer durumdaki kişilere yönelik farklı uygulamaların meşru bir

temeli olmaksızın ırk, renk, cinsiyet, din, dil vb. ayrımcı bir nedene

dayandığını makul delillerle ortaya koyması gerekir. Somut olayda başvurucu,

kendisine hangi nedenle ayrımcılık yapıldığına ilişkin herhangi bir beyanda

bulunmamıştır (Adnan Oktar (3),

B. No: 2013/1123, 2/10/2013, § 50). Bu kapsamda başvurucu tarafından ileri

sürülen ihlal iddiaları kanıtlanamamıştır.

16. Açıklanan gerekçeyle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Adil Yargılanma

Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia Yönünden

1. Yargılamanın Sonucu

İtibarıyla Adil Olmadığına ve Savunma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin

İddialar

17. Başvurucu; eksik inceleme yapıldığını, mağdurun beden ve ruh

sağlığı durumunun tespiti için yeni bir rapor alınması gerektiğini ve masum

olduğunu belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.

18. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması

bireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvuru

kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya

açık keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda

değildir (Ahmet Sağlam, B. No:

2013/3351, 18/9/2013, § 42).

19. Başvurucu tarafından ileri sürülen ihlal iddialarının

yukarıda belirtilen içtihat kapsamında kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu

anlaşılmaktadır.

20. Başvurucu, ayrıca Mahkemeye bildirdiği tanıklardan sadece

ikisinin dinlendiğini, bir tanığının dinlenmediğini, söz istediği hâlde

duruşmalarda konuşmasına imkân sağlanmadığını belirterek savunma hakkının

kısıtlandığını ileri sürmüştür.

21. Savunma hakkı, Anayasa’nın 36. maddesinde düzenlenmiş olup

ceza yargılamasında savunma hakkının güvence altına alınması demokratik

toplumun temel bir ilkesidir. Bu sebeple hakkaniyete uygun bir yargılamanın

gerçekleştirilebilmesi için, savunma hakkının tam ve etkili bir biçimde

kullanılmasının sağlanması gerekir (Erol Aydeğer, B. No: 2013/4784, 7/3/2014, § 32).

22. Ceza yargılamasının temel koşulu, şüpheli veya sanığa

suçlamanın niteliği ve sebebinin ayrıntılı bir biçimde bildirilmesidir. Ceza

kovuşturmasında iddianamenin tebliğ edilmesiyle sanığın suçlamalardan haberdar

olduğu kabul edilmektedir. Ayrıca sanığa ve müdafiine

savunma için gerekli hazırlıkları yapabilecekleri sürenin verilmesi

gerekmektedir (Erol Aydeğer,

§§ 35-38).

23. Somut olayda başvurucunun hakkındaki suçlamanın nedenleri ve

niteliği hakkında bilgilendirildiği, duruşmada hazır bulunmasının sağlandığı,

savunmasını hazırlaması için gerekli süre ve imkânlardan faydalandırıldığı,

gösterdiği tanıklardan ikisinin Mahkemece dinlendiği tespit edildiğinden

savunma hakkına yönelik bir ihlal olmadığının açık olduğu anlaşılmaktadır.

24. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Makul Sürede

Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

25. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

a. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

26. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yönünden

27. Ceza yargılamasının süresi tespit edilirken sürenin başlangıç

tarihi olarak bir kişiye suç işlediği iddiasının yetkili makamlar tarafından

bildirildiği veya isnattan ilk olarak etkilendiği arama ve gözaltı gibi

birtakım tedbirlerin uygulandığı tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak ise

suç isnadına ilişkin nihai kararın verildiği, yargılaması devam eden davalar

yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul süre şikâyetiyle ilgili kararını

verdiği tarih esas alınır (B.E.,

B. No: 2012/625, 9/1/2014, § 34).

28. Ceza yargılamasının süresinin makul olup olmadığı

değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların

ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın

süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate

alınır (B.E., § 29).

29. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 6 yıl 3 aylık

yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

30. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

31. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu

ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

32. Başvurucu, manevi tazminat talebinde bulunmamıştır.

33. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

D. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

16/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh KALELİ

Hicabi DURSUN

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Kadir ÖZKAYA

Raportör Yrd.

:

Gökçe

GÜLTEKİN

Başvurucu

:

Engin

YALAZAN