G.y. Başvurusu (B. No: 2014/16026)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvuru, bazı İnternet siteleri ile bir sosyal medya

hesabında belediye üst düzey çalışanı hakkında yapılan haber ve yorumlara

erişimin engellenmesi talebinin Mahkemece kabul edilmemesi ve bu haber ile

yorumların İnternet ortamında yer almaya devam etmesi nedenleriyle şeref ve

itibarın korunması hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru 1/10/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul

edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet

Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş sunmamıştır.

III. OLAY VE

OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu 1/10/2014 tarihli bireysel başvuru formunda

2008 yılında İzmir Büyükşehir Belediyesi işletmesi Grand Plazada işe

başladığını, aynı yıl Belediyenin halkla ilişkiler birimine geçtiğini

belirtmiştir. Başvuru formunda başvurucunun İzmir Büyükşehir Belediyesinin

tanıtım, iletişim, halkla ilişkiler işlerini yürüten İz Enerji ve Ünibel

Şirketlerinde çalıştığı; İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı'nın sosyal medya hesaplarının

kullanılmasında görev aldığı belirtilmiştir. Formda başvurucunun 2010 yılında

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Buca ilçe başkan yardımcısı seçildiği, daha sonra

da Konak belediye başkan adayının seçim çalışmalarında aktif görev üstlendiği

bilgilerine yer verilmiştir.

9. Gazeteci S.G., kendisine ait blogspot İnternet

sitesinde 28/6/2010 tarihinde Dede Zora Giriyor başlıklı bir yazı

paylaşmıştır. Anılan yazının başvurucu ile ilgili kısmı şöyledir:

"NOT

2: Grand Plaza eski Genel Müdürü, şimdilerin İzbelkom Genel Müdürü M. D.'nin

örgütlenmesi de dikkatimizi çekiyor. Öncelikle arkeolog oğlu büyükşehirde işe

başlamış. Kayınbiraderi V. S. ile kayınbiraderinin eşi G. Seyhan da Grand

Plaza’da. Arkadaşının kızı S. N. ile S. N.'nin eşi E. N. de Grand Plaza’da.

Yakın arkadaşı Personel Müdürü H. G.… H. G.'nin eşi A. G. ise Grand Plaza’da

halkla ilişkiler şefi… Ekmek fabrikası açılmadan üç ay önce işe alınan yine

arkadaşının oğlu L. Bey de Ekmek Fabrikası Personel Müdürlüğü’ne getirilmiş. M.

D.’nin oğlunun yakın arkadaşları da Grand Plaza’da iş bulmuş, çalışıyorlar.

Tabii bu ilişkileri en iyi anlatacak olan isim İşletmelerden Sorumlu Genel

Müdür Yardımcısı H. B.. H. B.'nin oğlu da büyükşehir çalışanı… Belediye değil,

aile şirketi gibi…"

10. www.gaze-temiz.com isimli İnternet haber

sitesinde Gazeteci S.G. tarafından kaleme alınan; 20/5/2013 tarihinde "Büyük

Şehrin Yeni Yıldızı", 24/5/2013 tarihinde G. Hanım Dava Açabilir,

25/5/2013 tarihinde Sabuktay G.'yi Savunuyor ve 26/5/2013 tarihinde Kocaoğlu

Yemeklere Şap Koydursun başlıklı haberler yayımlanmıştır. Anılan

haberlerden ikisinin başvurucu ile ilgili kısımları şöyledir:

"Büyük

Şehrin Yeni Yıldızı"

"Hikayenin

başında bu kez G.Y. var.Bu isim yabancı geldi mi size...

Aslında

M. D.'nin kayınbiraderinin eski eşi. V. S.'nin... Grand Plaza'da garson iken

tanışıp evlenmiş V. S., G.Y. ile... O evlilikte halkla ilişkiler birimine

geçmiş.

Bir

ay sonra da çift ayrılma kararı almış.

Genç

hanım bu kez İZENERJİ eski Genel Müdürü A. S. S.'nin asistanı olarak karşımıza

çıkıyor. A. S. S.'nin Ünibel Genel Müdürü olması ile birlikte lise mezunu bu

kızımız başarılarından ötürü Ünibel'in medya ve internet müdürü olur."

"Kocaoğlu

Yemeklere Şap Koydursun"

"Çok

merak ediyordum, son operasyonlar ile Aziz Kocaoğlu'nun çok güvendiği genel

sekreter yardımcısı S. B. neden İZSU'ya yine Aziz Kocaoğlu'nun Manisa'dan büyük

ümitlerle transfer ettiği Kültür ve Sosyal İşler Dairesi Başkanı M. Ö. neden

APİKAM'a gitti diye.

Büyükşehir

üst düzeyinin yaptığı Avrupa seyahatleri geldi önüme.

Demek

ki Kocaoğlu, S. B. ile M. Ö.'nün aynı çatı altında olmalarını istememiş.

İşte

tam burada yukarıdaki başlığı okuyun.

Kültür

müdürü V. Ç. ... Tabii ki her müdürün bir sekreteri vardır. O da G. A. ...

Başlığa

dönünüz...

Sonra

Ünibel'in önemli şahsiyeti G.Y.i tanıdık.

Yine

başlığa dönünüz...

Kendini

genel sekreter olarak tanıtan ancak göreve yeniden dönerken üçlü kararname

gereği İçişleri Bakanlığı'ndan imza almaya gerek görmeyen P.Ş.G. olanlardan

haberdar mı? ..."

11. Gazeteci S.G. 14/2/2014 tarihinde Facebook hesabında "Bak

şimdi bu haber neden geldi aklıma?" şeklinde bir not yazmış ve yazının

altına, yukarıda yer verilen "Büyük Şehrin Yeni Yıldızı"

başlıklı haber linkini eklemiştir. Yine anılan gazeteci Facebook hesabında

başvurucu ile ilgili olarak "Durum vahim... G.y. konak adayı sema

hanımın danışmanı olmuş." şeklinde bir not paylaşmıştır.

12. Başvurucu; söz konusu haber ve yazıların gerçeği

yansıtmadığını, iftira ve hakaret içeren sözler nedeniyle kişilik haklarına

saldırı niteliği taşıdığını, bu nedenle şeref ve itibarının zedelendiğini ileri

sürerek İnternet içeriklerine erişimin engellenmesi talebinde bulunmuştur.

İzmir 2. Sulh Ceza Hâkimliği 20/8/2014 tarihli kararı ile erişimin engellenmesi

talebinin reddine karar vermiştir. Hâkimlik, gerekçeli kararında bir yazının

haber niteliğinin bulunması için taşıması gereken unsurları (gerçeklik,

güncellik, kamu yararı, biçim ile konu arasında fikri bağ) sıralamış, dava

konusu yazıların bu unsurları taşıdığını, yazılar arasında konu bütünlüğünün

olduğunu ve yayımlanmalarında kamu yararı bulunduğunu belirtmiştir.

13. Başvurucunun anılan karara itirazı İzmir 3. Sulh Ceza

Hâkimliğinin 27/8/2014 tarihli kararı ile reddedilmiştir.

14. Karar başvurucuya 1/9/2014 tarihinde tebliğ

edilmiştir. Başvurucu 1/10/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

15. Anayasa Mahkemesinin 3/3/2016 tarihli ve 2013/5653

numaralı N.B.B. Kararı.

V. İNCELEME VE

GEREKÇE

16. Mahkemenin 5/10/2017 tarihinde yapmış olduğu

toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

17. Başvurucu, bir gazeteci tarafından kendisi hakkında www.gaze-temiz.com

isimli İnternet haber sitesinde yayımlanan haberler ile bu gazetecinin blogspot

İnternet sitesinde ve Facebook hesabında paylaştığı yazıların gerçeği

yansıtmadığını, iftira ve hakaret içeren sözler nedeniyle kişilik haklarına

saldırı niteliği taşıdığını iddia etmiştir. Başvurucu, İnternet içeriklerine

erişimin engellenmesi talebinin mahkemece reddedilmesi ile bu haber ve

yazıların İnternet ortamında yer almaya devam etmesi nedeniyle özel hayatın

gizliliği, şeref ve itibarın korunması ile adil yargılanma haklarının ihlal

edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

18. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından

yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki

tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,

§ 16). Başvurucu, hakkında yayımlanan haber ve yazıların İnternet ortamında yer

almaya devam etmesi nedeniyle kişilik haklarının zedelendiğinden şikâyet

etmektedir. Başvurucunun bu şikâyeti şeref ve itibarın korunması hakkı

kapsamında incelenmiştir.

19. Bireyin kişisel şeref ve itibarı, Anayasa’nın 17.

maddesinde yer alan “manevi varlık” kapsamında yer almaktadır. Devletin,

bireyin manevi varlığının bir parçası olan kişisel şeref ve itibara keyfî

olarak müdahale etmemek şeklinde negatif yükümlülüğü ve üçüncü kişilerin

saldırılarını önlemek şeklinde pozitif yükümlülüğü bulunmaktadır (Adnan

Oktar (3), B. No: 2013/1123, 2/10/2013, § 33). Şeref ve itibarı etkileyen

saldırılar veya basın ve yayın yolu ile yapılan yayınlara karşı bireyin

korunmaması hâlinde Anayasa’nın 17. maddesinin birinci fıkrası ihlal edilmiş

olabilir (Kadir Sağdıç [GK], B. No: 2013/6617, 8/4/2015, § 36; İlhan

Cihaner (2), B. No: 2013/5574, 30/6/2014, § 42).

20. Anayasa’nın “Düşünceyi açıklama ve yayma

hürriyeti” kenar başlıklı 26. maddesine göre herkes düşünce ve kanaatlerini

söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve

yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet resmî makamların müdahalesi olmaksızın

haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar. Anılan maddede

ifade özgürlüğünün kullanımında başvurulabilecek araçlar “söz, yazı, resim veya

başka yollar” olarak ifade edilmiş ve “başka yollar” ifadesiyle her türlü ifade

aracının anayasal koruma altında olduğu gösterilmiştir (Emin Aydın, B.

No: 2013/2602, 23/1/2014, § 43).

21. Haber ve fikirlerin iletilmesinde ve alınmasında

önemli bir işlev gören İnternet, Anayasa'nın 26. maddesinde düzenlenen ifade

özgürlüğünün güvencesi altındadır. Nitekim Anayasa Mahkemesi İnternet erişimine

yönelik bir müdahalenin ifade özgürlüğü kapsamında incelenmesi gerektiğini

kabul etmiştir (Yaman Akdeniz ve diğerleri, B. No: 2014/3986, 2/4/2014; Youtube

LLC Corporation Service Company ve diğerleri [GK], B. No: 2014/4705,

29/5/2014). Bu itibarla bir blogspot İnternet sitesinde ve Facebook gibi sosyal

medya hesaplarında paylaşılan fikirlerin de ifade özgürlüğü kapsamında

değerlendirileceği açıktır.

22. Anayasa Mahkemesi birçok kararında ifade özgürlüğünün

sadece düşünce ve fikirleri yayma özgürlüğünü değil haber ve fikirlere ulaşma

özgürlüğünü de kapsadığını vurgulamıştır (Emin Aydın, § 40; Kamuran

Reşit Bekir [GK], B. No: 2013/3614, 8/4/2015, § 34). İnternet üzerinde

arşiv oluşturma, aktüalitenin ve haberlerin saklanmasına ve erişilebilirliğine

büyük ölçüde hizmet etmektedir. Bu nitelikteki arşivler özellikle doğrudan

halkın erişimine açık ve genelde ücretsiz olmaları nedeniyle tarih eğitimi ve

araştırma faaliyetleri için kaynak sunmaktadır. Öte yandan demokratik bir

toplumda basının ilk işlevi olan "gözetleyici" rolünün bir sonucu da

arşivlerin halkın erişimine sunulmasıdır. Bu nedenle İnternet'te tutulan

arşivlerin, ifade ve basın özgürlükleri kapsamında olduğu açıktır. Dolayısıyla

İnternet'te yayımlanan ve gazetecilik faaliyeti kapsamında kabul edilen bir

haber arşivinin yayından kaldırılması basın özgürlüğüne yönelik bir müdahale

teşkil edebilir (N.B.B., B. No: 2013/5653, 3/3/2016, § 61).

23. Başvuru konusu olayda başvurucu hakkında yapılan

haberler www.gaze-temiz.com isimli İnternet sitesinde yayımlanmıştır. Bahsi

geçen İnternet sitesi ağırlıklı olarak İzmir ili ve bağlı ilçelerine ilişkin

siyasi, ekonomik ve güncel konularda haber yapan bir sitedir. Bu bağlamda

geleneksel gazeteciliğe yakınlığı ile "gözetleyicilik" görevini

yerine getirdiği değerlendirilebilir. Dolayısıyla anılan haber arşivi sitesinin

basın özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi mümkündür.

24. İfade özgürlüğü ile onu tamamlayan ve ifade

özgürlüğünün kullanılmasını sağlayan basın özgürlüğü, Anayasa'da yer alan temel

hak ve özgürlükleri sınırlama rejimine tabidir. Anayasa'nın 26., 27. ve

28. maddelerinde sayılan sınırlandırmalardan biri, "başkalarının

şöhret veya haklarının, özel veya aile hayatlarının" korunmasıdır (Kadir

Sağdıç, § 55; İlhan Cihaner (2), § 62). Öte yandan "başkalarının

şöhret veya haklarının, özel veya aile hayatlarının" korunması bağlamında

şeref ve itibarın korunması hakkının etki alanını genişletmenin ifade ve basın

özgürlüklerinin ihlali sonucunu doğurabileceği hatırda tutulmalıdır.

25. Bu sebeple Anayasa'nın 17. maddesinin birinci

fıkrasında koruma altına alınan şeref ve itibarın korunmasını isteme hakkı ile

başvuruya konu blogspot İnternet sitesi ve sosyal medya hesabının Anayasa'nın

26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğü ile İnternet haber

arşivinin Anayasa'nın 28. maddesinde güvence altına alınan basın özgürlüğü ve

bu özgürlükle bağlantılı olarak Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altına

alınan ifade özgürlüğü arasında Anayasa Mahkemesi içtihadında ortaya konulan

kriterlere uygun şekilde bir denge kurulması gerekmektedir. İnternet ortamının

sağladığı ulaşılabilirlik, yaygınlık, haber ve fikirlerin depolanmasındaki ve

muhafazasındaki kolaylık dikkate alındığında yayımlandığı tarihte belirli

ağırlık eşiğini aşmayan veya kişinin kendi eylemlerinden kaynaklanan haber ve

yazıların İnternet ortamında uzun süre erişilebilir kalması kişilerin şeref ve

itibarını zedeleyebilir (N.B.B., § 37).

26. Anayasa Mahkemesi, 3/3/2016 tarihli ve 2013/5653

numaralı N.B.B. başvurusunda İnternet'in etkin olarak kullanmasıyla beraber

ifade ve basın özgürlükleri ile şeref ve itibarın korunması arasındaki dengenin

ilki lehine bozulduğunu, bu dengenin tekrar kurulabilmesinin şeref ve itibar

yönünden bireylerin unutulma hakkının kabul edilmesi ile mümkün olabileceğini

belirtmiştir (N.B.B., § 46).

27. Anayasa Mahkemesi, bahsi geçen başvuruda unutulma

hakkının Anayasal dayanaklarına yer vererek devletin bireye geçmişte

yaşadıklarının başkaları tarafından öğrenilmesi engellenerek “yeni bir sayfa

açma” olanağı verme hususunda bir sorumluluğu olduğunu, dolayısıyla unutulma

hakkının kişilerin manevi varlıklarını geliştirmelerine bir fırsat vermek

açısından devletin pozitif yükümlülüğünün bir sonucu olduğunu ortaya koymuştur

(N.B.B., §§ 47-49).

28. Bununla birlikte Mahkeme, unutulma hakkının İnternet

üzerindeki her türlü haber veya yazı yönünden uygulanmasını beklemenin mümkün

olmadığını, özellikle basın özgürlüğü temelinde gazete arşivinin

araştırmacılar, hukukçular veya tarihçiler için önem taşıyan veriler olduğunu

belirtmiştir. Unutulma hakkı, İnternet ortamında haber arşivini koruma altına

alan basın özgürlüğünün ve halkın haber ve fikirlere ulaşma özgürlüğünün özüne

dokunmayacak ve aynı zamanda hak sahibinin çıkarlarını koruyacak şekilde

kullanılmalıdır. Mahkeme, İnternet ortamındaki bir haber veya yazının unutulma

hakkı kapsamında İnternet'ten çıkarılabilmesi için yayının içeriği, yayında

kaldığı süre, güncelliğini yitirme, tarihsel bir veri olarak kabul edilememe,

kamu yararına katkısı (toplumsal açıdan haberin değeri, haberin geleceğe ışık

tutan niteliği) haber veya yazıya konu kişinin siyasetçi veya ünlü olup

olmadığı, haber veya yazının konusu, bu bağlamda haber ya da yazının olgusal

gerçekler veya değer yargısı içerip içermediği, halkın ilgili veriye yönelik

ilgisi gibi hususların somut olay açısından incelenmesi gerekliliğini ortaya

koymuştur (N.B.B., § 50).

29. Somut olayda başvurucunun şikâyetine konu olan haber

ve yazılar 28/6/2010 ile 14/2/2014 tarihleri arasında yayımlanmış ve arşiv

niteliğindedir. Haber ve yazılar genel olarak başvurucunun İzmir Büyükşehir

Belediyesi bünyesinde aldığı görevler ve siyasi yaşamı ile bağlantılıdır. Söz

konusu haber ve yazılarda; Belediye bünyesindeki şirketlerde yürüttüğü idari

görevlerin ardından 2010 yılında CHP Buca ilçe başkan yardımcısı

seçilmiş, başkan yardımcılığı görevinin sonrasında da aktif olarak siyasi

yaşamın içinde bulunmuş olan başvurucuya ilişkin eleştirel nitelikte ifadeler

yer almaktadır. Haberlerin başlıkları ile içerikleri incelendiğinde amacın

kamuoyunun ilgisine matuf, CHP Buca ilçe başkan yardımcılığı görevini icra

etmiş ve haber ile yazıların yayımlandığı dönemde aktif olarak siyasi yaşamın

içinde bulunan başvurucu hakkında kamuoyunu bilgilendirmek olduğu

görülmektedir.

30. Başvurucu, kendisi hakkında yayımlanan ilk yazıdan 4

yıl 1 ay, son yazıdan da 6 ay sonra 19/8/2014 tarihinde haber ve yazı

içeriklerine erişimin engellenmesi talebiyle İzmir 2. Sulh Ceza Hâkimliğine

başvuruda bulunmuştur. Hâkimlik, başvurucunun şeref ve itibarının korunması ile

kamu yararı bağlamında yaptığı değerlendirme neticesinde söz konusu yayınların

basın özgürlüğü kapsamında kaldığını belirterek (bkz. § 12) 20/8/2014 tarihli

kararı ile talebin reddine karar vermiştir. Başvurucunun anılan karara itirazı

da İzmir 3. Sulh Ceza Hâkimliğinin 27/8/2014 tarihli kararı ile reddedilmiştir.

31. Başvuru tarihi itibarıyla söz konusu haber ve

yazılardan ilkinin yayın tarihi olan 28/6/2010 tarihi üzerinden 4 yıl 3 ay, son

yazının yayın tarihi olan 14/2/2014 tarihi üzerinden ise 7 aylık bir süre

geçmiştir. Bu süreler ile hakkında haber yapılan kişinin kimliği de dikkate

alındığında haberin güncelliğini ve kamuoyu ilgisini yitirdiği söylenemez. Bu

bağlamda haberin konusu, içeriği ve ilk yayın tarihi üzerinden geçen süre

gözönünde bulundurulduğunda toplumsal açıdan, haber ve yazıların arşivde

kolaylıkla ulaşılabilir kılınması için gerekli haber ve bilgilendirme değerinin

devam ettiği, bu bağlamda unutulma hakkı kapsamında değerlendirilmeyi zorunlu

kılacak şartların oluşmadığı belirlenmiştir. Sonuç olarak ifade ve basın

özgürlükleri ile birlikte halkın haber alma ve bilgiye ulaşma hakkı birlikte

değerlendirildiğinde başvuru konusu olayda ifade ve basın özgürlükleri ile

kişinin manevi bütünlüğünün korunması hakkı arasında adil bir dengenin

kurulduğu, derece mahkemesinin takdir yetkisine müdahale etmeyi gerekli kılacak

bir durumun bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

32. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun

olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Şeref ve itibarın korunması hakkının ihlal edildiğine

ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL

EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde

BIRAKILMASINA 5/10/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan : Burhan ÜSTÜN Üyeler : Serruh KALELİ Hicabi DURSUN Hasan Tahsin GÖKCAN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör Yrd. : Derya ATAKUL Başvurucu : G.Y. Vekili : Av. Zeynep Sedef ÖZDOĞAN