Göksel Korkmaz Başvurusu (B. No: 2012/869)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, iç denetçi olarak

atamasının yapılması talebinin reddine ilişkin idari işlemin iptali istemiyle

açtığı davanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Birinci Dairesi tarafından

reddedilmesi nedeniyle anayasal haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 3/12/2012

tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari

yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin

bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm İkinci

Komisyonunca, 25/12/2012 tarihinde başvurunun karara

bağlanması için Bölüm tarafından ilke kararı alınması gerekli görüldüğünden,

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 33. maddesinin (3)

numaralı fıkrası uyarınca kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar

verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru dilekçesindeki

ilgili olaylar özetle şöyledir:

5. Başvurucu, Kara Kuvvetleri

Komutanlığı Tek. ve Prj. Ynt. D. Başkanlığında proje subayı olarak görev

yapmaktadır.

6. Başvurucu, 2010 yılında ÖSYM

tarafından düzenlenen “İç Denetçi Aday Belirleme” sınavında başarılı olmuş ve

31 Ocak-6 Mayıs 2011 tarihleri arasında iç denetçi eğitimine katılarak, 28/5/2011 tarihinde yapılan sınav sonucunda iç denetçi

sertifikası almaya hak kazanmıştır.

7. Başvurucu, 16/6/2011 tarihinde Milli Savunma Bakanlığı İç Denetim Birim

Başkanlığına iç denetçi olarak atanma talebinde bulunmuş, ancak ataması

yapılmamıştır.

8. Başvurucunun iç denetçi

olarak atamasının yapılmamasına karşı açtığı dava, Askeri Yüksek İdare

Mahkemesi Birinci Dairesince “5018 sayılı

Kanun’un 65. maddesinde ve İç Denetçilerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında

Yönetmeliğin 21. maddesinde, Bakan’a, sertifikalı adaylar arasından iç denetçi

belirleme yönünden takdir yetkisinin verildiği, takdir yetkisinin kamu yararı

amacı ve hizmet gerekleriyle sınırlı bulunduğu, olayda takdir yetkisinin

kullanımının nesnel ölçütlere dayandığı, hizmet gereklerine uygun olduğu ve

kamu yararı amacını gözettiği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık

bulunmadığı” gerekçesiyle 15/5/2012 tarih

ve E.2011/1646, K.2012/629 sayılı kararıyla reddedilmiş ve bu karara karşı yapılan

karar düzeltme talebi de aynı Dairenin 9/10/2012 tarih ve E.2012/1254,

K.2012/1050 sayılı kararıyla reddedilerek, karar başvurucuya 7/11/2012

tarihinde tebliğ edilmiştir.

B. İlgili Hukuk

9. 10/12/2003 tarih ve 5018 sayılı Kamu

Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “İç

denetçinin nitelikleri ve ataması” kenar başlıklı 65. maddesi

şöyledir:

“İç denetçi olarak atanacakların, 657 sayılı Devlet

Memurları Kanununun 48 inci maddesinde belirtilenler ile aşağıdaki şartları

taşıması gerekir:

a) İlgili kamu idaresinin özelliği de dikkate alınarak İç

Denetim Koordinasyon Kurulu tarafından belirlenen alanlarda en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş olmak.

b) Kamu idarelerinde denetim elemanı olarak en az beş yıl

veya İç Denetim Koordinasyon Kurulunca belirlenen alanlarda en az sekiz yıl

çalışmış olmak.

c) Mesleğin gerektirdiği bilgi, ehliyet ve temsil yeteneğine

sahip olmak.

d) İç Denetim Koordinasyon Kurulunca gerekli görülen diğer

şartları taşımak.

…

İç denetçiler, bakanlıklar ve bağlı idarelerde, üst

yöneticilerin teklifi üzerine Bakan, diğer idarelerde üst yöneticiler

tarafından sertifikalı adaylar arasından atanır ve aynı usûlle

görevden alınır. İç denetçilerin kamu idareleri itibarıyla sayıları, çalışma

usul ve esasları ile diğer hususlar İç Denetim Koordinasyon Kurulunca

hazırlanarak, Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca

çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.”

10. 12/7/2006 tarih ve 26226 sayılı Resmi

Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İç

Denetçilerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin “İç denetçiliğe atanma” başlıklı 21.

maddesi şöyledir:

“İç denetçiler, bakanlıklar ve bağlı idarelerde, üst

yöneticilerin teklifi üzerine Bakan, diğer idarelerde üst yöneticiler tarafından,

sertifikalı adaylar arasından atanır ve aynı usulle görevden alınır.”

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

11. Mahkemenin 16/4/2013 tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun

3/12/2012 tarih ve 2012/869 numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

12. Başvurucu, iç denetçi olarak

atamasının yapılmaması işleminin iptali istemiyle açtığı davada, dava

dilekçesinde yer alan taleplerin karşılanmadığını, davalı idare tarafından

belirtilen hususların gerçeği yansıtmadığı halde mahkemenin bunları tespit etme

yoluna gitmediğini, bu nedenle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini

belirterek, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Birinci Dairesinin ret kararının

düzeltilmesini ve ödediği vekâlet ücretinin kendisine iadesini talep etmiştir.

13. Başvurucu ek olarak, iç

denetçi ataması yapması konusunda idarenin bağlı yetki içerisinde olduğunu, 7

kişilik boş kadro varken 6 adayın başvuru yaptığını, bu durumda takdir

yetkisinin söz konusu olamayacağını, yurt dışında yaptığı yüksek lisansın iç

denetçi olarak atanmasına engel bir durum teşkil etmediğini, yurt dışında

yüksek lisans yapmış bir adayın idare tarafından iç denetçi olarak atamasının

yapıldığını ve bu sebeple eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

1. Adil Yargılanma Hakkı Yönünden

14. Başvurucu, taleplerinin

mahkemece karşılanmaması suretiyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini

iddia etmiştir.

15. Anayasa’nın 148. maddesinin

üçüncü ve 6216 sayılı Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı fıkraları uyarınca,

Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan

Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki

herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini iddia eden kişilere

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkı tanınmıştır.

16. Anayasa’nın 148. maddesinin

dördüncü fıkrası şöyledir:

“Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken

hususlarda inceleme yapılamaz.”

17. 6216 sayılı Kanun’un “Bireysel başvuruların kabul edilebilirlik şartları

ve incelenmesi” kenar başlıklı 48. maddesinin (2) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Mahkeme,

…açıkça dayanaktan yoksun başvuruların kabul edilemezliğine karar verebilir.”

18. 6216 sayılı Kanun’un “Esas

hakkındaki inceleme” kenar başlıklı 49. maddesinin (6) numaralı

fıkrası şöyledir:

“Bölümlerin, bir mahkeme kararına karşı yapılan bireysel

başvurulara ilişkin incelemeleri, bir temel hakkın ihlal edilip edilmediği ve

bu ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağının belirlenmesi ile sınırlıdır.

Bölümlerce kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz.”

19. Bir anayasal hakkın ihlali

iddiası içermeyen, yalnızca derece mahkemelerinin kararlarının yeniden

incelenmesi talep edilen başvuruların açıkça dayanaktan yoksun ve Anayasa ve

Kanun tarafından Mahkemenin yetkisi kapsamı dışında bırakılan hususlara ilişkin

olduğu açıktır.

20. Bireysel başvuruya konu

davadaki olayların kanıtlanması, hukuk kurallarının yorumlanması ve

uygulanması, yargılama sırasında delillerin kabul edilebilirliği ve

değerlendirilmesi ile kişisel bir uyuşmazlığa derece mahkemeleri tarafından

getirilen çözümün esas yönünden adil olup olmaması, bireysel başvuru

incelemesinde değerlendirmeye tabi tutulamaz. Anayasa’da yer alan hak ve

özgürlükler ihlal edilmediği sürece ya da açıkça keyfilik içermedikçe derece

mahkemelerinin kararlarındaki maddi ve hukuki hatalar bireysel başvuru

incelemesinde ele alınamaz. Bu çerçevede, derece mahkemelerinin delilleri

takdirinde açıkça keyfilik bulunmadıkça Anayasa Mahkemesinin bu takdire

müdahalesi söz konusu olamaz.

21. Başvurucu, iç denetçi olarak

atamasının yapılması talebinin reddedilmesi işlemine karşı açtığı davanın

mahkemece kabul edilmemesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüş olup, başvurucunun iddialarının esas itibariyle derece

mahkemesince dava konusunun değerlendirilmesinde ve yorumlanmasında isabet

bulunmadığına ve dolayısıyla yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu

anlaşılmaktadır.

22. Somut olaydaki uyuşmazlığın

meslek ile ilgili olduğu ve idarenin takdir yetkisini kullanması kapsamında

bulunduğu açıktır. Yapılan incelemede yargılamanın derece

mahkemeleri tarafından usul şartlarına ve hukuka uygun olarak

gerçekleştirilmediğine ve başvurucunun kendi delillerini ve iddialarını sunma

fırsatı bulamadığına dair açık bir bulgu saptanmadığından derece mahkemesinin,

ilgili hukuku yorumlamasında ve delilleri takdirinde keyfilik bulunmadığı ve

iddiaların kanun yolunda gözetilecek hususlara ilişkin olduğu anlaşıldığından

başvurunun bu kısmının “açıkça dayanaktan

yoksun olması” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

2. Eşitlik

İlkesi Yönünden

23. Başvurucu, idare tarafından

başka bir adayın iç denetçi olarak atanmasının eşitlik ilkesini ihlal ettiğini

ileri sürmüştür. Yukarıda açıklandığı üzere (§ 15), bireysel başvuru

kapsamındaki hakların içeriğinin tespit edilmesinde Anayasa ve Sözleşme

hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi ve ortak koruma alanının tespit

edilmesi gerekmektedir.

24. Anayasa’nın “Kanun önünde eşitlik” kenar başlıklı 10.

maddesinin birinci ve beşinci fıkraları şöyledir:

“Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din,

mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.

…

Devlet

organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine

uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”

25. Sözleşme’nin “Ayırımcılık yasağı” kenar başlıklı 14. maddesi şöyledir:

“Bu Sözleşme’de tanınan hak ve özgürlüklerden

yararlanma, cinsiyet, ırk, renk, dil, din, siyasal veya diğer kanaatler, ulusal

veya toplumsal köken, ulusal bir azınlığa aidiyet, servet, doğum başta olmak

üzere herhangi başka bir duruma dayalı hiçbir ayrımcılık gözetilmeksizin

sağlanmalıdır.”

26. Başvurucunun, anayasal

haklarının ihlal edildiğine yönelik bu iddialarının, bahsi geçen maddelerdeki ifadeler dikkate alındığında, soyut

olarak değerlendirilmesi mümkün olmayıp, mutlaka Anayasa ve Sözleşme kapsamında

yer alan diğer temel hak ve özgürlüklerle bağlantılı olarak ele alınması

gerekir. Bir başka ifadeyle ayrımcılık yasağının ihlal edilip edilmediğinin

tartışılabilmesi için kişinin, hangi temel hak ve özgürlüğü konusunda

ayrımcılığa maruz kaldığı sorusuna cevap verebilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla

ayırımcılık yasağı, bağımsız nitelikte koruma işlevine sahip olmayıp, temel hak

ve özgürlüklerin kullanılması ve korunmasını güvence altına alan tamamlayıcı

nitelikte bir haktır.

27. Başvurucunun eşitlik

ilkesinin ihlali iddiası, iç denetçi

olarak kendisinin atanmayıp başka birisinin atanmasına ilişkin idari işleme

yöneliktir. Meslek ile ilgili ve idarenin takdir yetkisinde bulunan somut talep

Anayasa’da güvence altına alınmış ve Sözleşme

kapsamında olan temel hak ve özgürlüklerin koruma alanı dışındadır.

28. Açıklanan

nedenlerle, başvuru dilekçesinde ileri sürülen iddiaların, konusu bakımından Anayasa’da güvence altına

alınmış temel hak ve özgürlüklerden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek

Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamında olmadığı anlaşıldığından,

başvurunun bu bölümünün

“konu bakımından yetkisizlik”

nedeniyle kabul edilemezliğine karar verilmesi gerekir.

16/4/2013 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan : Serruh KALELİ Üyeler : Mehmet ERTEN Zehra Ayla PERKTAŞ Burhan ÜSTÜN Zühtü ARSLAN Raportör : Özcan ÖZBEY Başvurucu : Göksel KORKMAZ