Gülbeyaz Babaoğlu ve Diğerleri Başvurusu (B. No: 2013/6992)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru

27/2/2006 tarihinde açılan yargılamanın yenilenmesi talepli davanın makul

sürede sonuçlanmadığı, yargılamanın usul ve yasaya aykırı yapıldığı

nedenleriyle adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiği iddialarına

ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 16/9/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudan

yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi

neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir

eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Bireysel başvuru inceleme süreci devam ederken 23/6/2014

tarihinde Ramazan Odabaşı tarafından Anayasa Mahkemesine sunulan dilekçe ile

bireysel başvuruya katılma talebinde bulunulmuştur.

4. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca 29/12/2015 tarihinde,

başvurunun kabul edilebilirlik incelemesi yapılmıştır. Makul sürede yargılanma

hakkının ihlali iddiası dışında kalan diğer iddiaların başvuru yollarının

tüketilmemiş olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kesin olarak karar

verilmiştir. Başvurunun makul sürede yargılanma hakkının ihlal iddialarının

Bölüm kararını gerektirmesi ve Ramazan Odabaşı'nın başvuruya katılma talebinin

ilke kararı gerektirmesi nedenleriyle bu incelemelerin Bölüm tarafından

yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlığın 1/2/2016 tarihli yazısında Anayasa Mahkemesinin

önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında

görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

7. Başvuruya katılma talebinde bulunan Ramazan Odabaşı

tarafından 27/2/2006 tarihinde Ankara 7. Sulh Mahkemesinde açılan mirasçılık

belgesinin iptali davasında, aynı Mahkemenin 1/2/2005 tarihli ve E.2005/164

sayılı dosyasında verilen verasetin iptali kararının yargılamanın yenilenmesi

yolu ile ortadan kaldırılması talep edilmiştir.

8. Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesi yaptığı değerlendirme

sonucunda 21/1/2008 tarihli ve E.2006/354, K.2008/57 sayılı kararı ile duruşma

hâkiminin davadan çekilmesi ve çekilme kararının kesinleşmesi sebebine

dayanarak dosya esasının kapatılmasına, dava dosyasının Hukuk Mahkemeleri Tevzi

Bürosuna gönderilmesine hükmetmiştir.

9. Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinin anılan kararı üzerine

davaya Ankara 2. Sulh Hukuk Mahkemesinde devam edilmiş; 29/7/2008 tarihli ve

E.2008/157, K.2008/1669 sayılı karar ile davanın yargılamanın iadesi davası

olması ve asıl dosyanın da 7. Sulh Hukuk Mahkemesinde bulunması gözetilerek

hakimin çekilmesi talebinin kabulünden sonradosyanın

7. Sulh Hukuk Mahkemesinde tutularak Adli Yargı Adalet Komisyonu Başkanlığı

tarafından dosyaya aynı Mahkemedeki diğer hâkimin ya da Sulh Hukuk

Mahkemelerindeki hâkimlerden herhangi birisinin görev ve yetkilendirilmesi,

görevlendirilen hâkim eliyle davaya bakılıp yürütülmesi gerektiği gerekçesine

dayanılarak dosyanın tekrar Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine

hükmedilmiştir.

10. Dava dosyası Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinde görülmeye

başlanmış; yargılama devam ederken 18/2/2010 tarihinde başvurucular Gülbeyaz

Babaoğlu, İsminaz Tuncer ve Cengiz Odabaşı davaya

dâhilî davacılar olarak katılmışlardır.

11. Yapılan yargılama sonunda Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesi

25/3/2010 tarihli ve E.2008/2172, K.2010/522 sayılı kararı ile davanın kabulüne

hükmetmiştir.

12. İlk Derece Mahkemesi kararına karşı temyiz talebinde

bulunulması üzerine yapılan temyiz incelemesi sonucu Yargıtay 7. Hukuk Dairesi

14/6/2011 tarihli ve E.2010/4549, K.2011/4044 sayılı ilamı ile bozmaya

hükmetmiş, karar düzeltme istemini de 17/5/2012 tarihli ve E.2011/5722, K.2012/3574

sayılı ilamı ile reddetmiştir.

13. Bozma üzerine yargılamaya Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinde

devam edilmiş, yargılama safhasında ilişkisi nedeniyle Ankara 1. Sulh Hukuk

Mahkemesinin E.2011/1741 sıra sayısına kayıtlı dava dosyası, Ankara 7. Sulh

Hukuk Mahkemesinde görülmekte olan dava ile birleştirilmiştir.

14. Yargılama sonunda Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinin,

11/7/2013 tarihli ve E. 2012/636, K. 2013/808 sayılı kararı ile "...davacıların, yargılamanın iadesi yoluyla

iptalini istedikleri Ankara 7 Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 01/02/2005 tarih

2005/164-2005/990 karar sayılı mirasçılık belgesinin iptali davasının tarafı

olmadıkları, bu itibarlayargılamanın iadesine ilişkin

aktif dava ehliyetleri söz konusu olmadığı..." gerekçesine

dayanılarak asıl dava reddedilmiştir.

15. Başvurucular 16/9/2013 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuşlardır.

16. İlk Derece Mahkemesinin davanın reddi yönündeki kararı

taraflarca temyiz talebinde bulunulmaması üzerine 17/9/2013 tarihinde

kesinleşmiştir.

17. İlk Derece Mahkemesinin davanın reddi yönündeki kararı

bireysel başvuruya katılma talebinde bulunan Ramazan Odabaşına 3/9/2013

tarihinde tebliğ edilmiştir.

18. Ramazan Odabaşı 23/6/2014 tarihinde bireysel başvuruya

katılma talebinde bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

19. Mahkemenin 6/4/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların

İddiaları

20. Başvurucular ve bireysel başvuruya katılma talebinde bulunan

Ramazan Odabaşı, Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinde açtıkları mirasçılık

belgesinin iptali davasında yargılamanın makul sürede sonuçlanmadığını

belirterek adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşler,

yargılamanın yenilenmesine karar verilmesini ya da maddi ve manevi toplam

1.931.250 TL tazminata hükmedilmesini talep etmişlerdir.

B. Değerlendirme

21. Bireysel başvuru tarihi olan 16/9/2013'ten sonra Ramazan

Odabaşı tarafından 23/6/2014 tarihinde başvuruya katılma talebinde

bulunulduğundan incelemenin anılan kişi yönünden ayrılarak yapılması uygun

görülmüştür.

1. Ramazan Odabaşı Yönünden İnceleme

22. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru

usulü" kenar başlıklı 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

"Bireysel başvurunun, başvuru yollarının

tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten

itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir."

23. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün (İçtüzük)

“Başvuru süresi ve mazeret” başlıklı 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği

tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren

otuz gün içinde yapılması gerekir.”

24. Bireysel başvurunun ön şartlarından biri de başvuru

süresidir. Süre, başvurunun her aşamasında dikkate alınması gereken bir usul

hükmüdür (Fikret Tüfek, B. No:

2013/9768, 30/6/2014,§ 23).

25. Bireysel başvuruların, 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin

(5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin

(1) numaralı fıkrası uyarınca başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru

yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde

Anayasa Mahkemesine doğrudan veya diğer mahkemeler yahut yurt dışı

temsilcilikler vasıtasıyla yapılması gerekmektedir (Yasin Yaman, B. No: 2012/1075, 12/2/2013, §§ 18, 19).

26. Somut olayda bireysel başvuruya katılma talebinde bulunan

Ramazan Odabaşı, 27/2/2006 tarihinde Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinde

mirasçılık belgesinin iptali davası açmıştır. Yapılan yargılama sonunda

11/7/2013 tarihli kararla davanın reddine hükmedilmiş; Ramazan Odabaşı'na

3/9/2013 tarihinde tebliğ edilen bu karar, temyiz yoluna başvurulmaması üzerine

17/9/2013 tarihinde kesinleşmiştir.

27. Ramazan Odabaşı, Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinde görülen

yargılamanın makul sürede sonuçlanmadığını ileri sürmüşse de kesinleşen

11/7/2013 tarihli Mahkeme kararının kendisine tebliğ edildiği 3/9/2013

tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde bireysel başvuruya katılma talebinde

bulunması gerektiği hâlde 23/6/2014 tarihinde bu yönde talepte bulunmuştur.

Dolayısıyla somut olayda Ramazan Odabaşı'nın ihlal iddiası yönünden süre aşımı

bulunduğu sonucuna varılmaktadır.

28. Açıklanan nedenlerle Ramazan Odabaşı yönünden Ankara 7. Sulh

Hukuk Mahkemesindeki yargılama sürecine ilişkin adil yargılanma hakkının ihlali

iddiasının ihlalin öğrenilmesinden itibaren otuz gün geçtikten sonra ileri

sürüldüğü anlaşıldığından diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden

incelenmeksizin süre aşımı

nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Başvurucular Yönünden İnceleme

29. Başvurucular, Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinde görülmekte

iken 18/2/2010 tarihinde dâhilî davacı sıfatıyla katıldıkları yargılamanın

makul sürede sonuçlanmadığını belirterek adil yargılanma haklarının ihlal

edildiğini ileri sürmüşlerdir.

30. Medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin yargılamaların makul

sürede sonuçlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu

yapılmış ve Anayasa Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının adil yargılanma

hakkının kapsamına dâhil olduğu kabul edilerek bir davadaki yargılama süresinin

makul olup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç

dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu

ve başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi

hususların dikkate alınacağı belirtilmiş (Güher

Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 34–59) ve bu

kapsamda yapılan incelemeler sonucu makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiğine yönelik kararlar verilmiştir (Gülseren

Gürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013; Semira Babayiğit ve diğerleri, B. No: 2013/3283,

19/12/2013; Haydar İzgi, B. No:

2012/673, 19/12/2013).

31. Başvuru konusu olay, Sulh Hukuk Mahkemesi nezdinde açılan

mirasçılık belgesinin iptali davasına ilişkindir. 18/6/1927 tarihli ve 1086

sayılı mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile 12/1/2011 tarihli ve 6100

sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda yer alan usul hükümlerine göre yürütülen

ve medeni hak ve yükümlülükleri konu alan somut yargılama faaliyetinin makul

süre değerlendirmesi için başlangıcı, uyuşmazlığı karara bağlayacak yargılama

sürecinin işletilmeye başlandığı tarih olmakla birlikte (Güher Ergun ve diğerleri, § 50),

uyuşmazlığın tarafları açısından, yargılama sürecine dâhil oldukları süreler

nazara alındığında, farklı yargılama sürelerinin geçerli olması mümkündür (İsmail Özkan, B. No:2012/367, 17/9/2013, §

24). Bu bağlamda başvuru konusu davanın açılış tarihi 27/2/2006 olmakla

beraber, başvurucuların davaya 18/2/2010 tarihinde dahili davacı sıfatıyla

katıldıkları anlaşılmaktadır. Bu nedenle başvurucular açısından yapılacak makul

süre değerlendirmesinde dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, davanın

açıldığı tarih değil; başvurucuların davaya katıldıkları tarih olan

18/2/2010'dur.

32. Sürenin bitiş tarihi ise çoğu zaman icra aşamasını da

kapsayacak şekilde yargılamanın sona erme tarihi olup (Güher Ergun ve diğerleri, § 52), somut

başvuru açısından söz konusu tarih temyiz edilmeden kesinleşen İlk Derece

Mahkemesinin karar tarihi olan 11/7/2013'tür.

33. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesi neticesinde

yargılamanın konusunun daha önce verilmiş bir verasetin iptali kararının

yargılanmanın yenilenmesi yolu ile ortadan kaldırılması istemine ilişkin

olduğu, davanın 27/2/2006 tarihinde açıldığı ancak başvurucuların söz konusu

yargılamaya 18/2/2010 tarihinde dâhilî davacı olarak katıldıkları, sonunda

Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinin 25/3/2010 tarihli kararı ile davanın kabulüne

hükmedildiği, temyiz incelemesi sonucunda ise bu hükmün Yargıtay 7. Hukuk

Dairesinin 14/6/2011 tarihli ilamı ile bozulduğu ve karar düzeltme isteminin de

17/5/2012 tarihli ilam ile reddedildiği, bozma üzerine tekrar yapılan

değerlendirme sonucu İlk Derece Mahkemesinin 11/7/2013 tarihli kararı ile

davayı reddettiği ve bu kararın kanun yollarına başvurulmaması üzerine

kesinleştiği anlaşılmıştır.

34. Başvuruya konu mirasçılık belgesinin iptali istemli davada

İlk Derece Mahkemesi ve temyiz Mahkemesinin ihtilaf konusu olayla ilgili tutumunun

özel bir karmaşıklık göstermediği, yargılamanın başvurucuların davaya

katıldıkları tarihten itibaren iki dereceli mahkeme önünde yaklaşık 3 yıl 6 ay

sürdüğü, bu süre zarfında İlk Derece Mahkemesince kamu kurumlarına müzekkere

yazılarak cevap beklenildiği, yargılama dosyası ile ilişkili görülen başka

mahkemeler esasına kayıtlı dava dosyalarının incelemeye alındığı, dosya

üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, bilirkişi raporunun sunulmasının

ardından esasa ilişkin hüküm kurulduğu ancak bu hükmün temyiz incelemesi sonucu

Yargıtayca bozulduğu ve karar düzeltme talebinin de

incelendiği, bozma ilamı üzerine İlk Derece Mahkemesinin davanın taraflarına

ilişkin tebligatları tamamlanmasının akabinde yeniden hüküm kurduğu görülmüş ve

yargılama süresinin bütünü dikkate alındığında Mahkemeler nezdinde başvurucunun

haklarını ihlal edecek şekilde gecikme olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

35. Açıklanan nedenlerle başvurucuların makul süreyi aştığını

ileri sürdüğü yargılamanın uzunluğu konusunda bir ihlalin bulunmadığı açık

olduğundan, başvurunun bu kısmının, diğer kabul edilebilirlik koşulları

yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan

yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

A. 1. Bireysel başvuruya katılma

talebinde bulunan Ramazan Odabaşı yönünden adil yargılanma hakkının ihlal

edildiğine ilişkin iddianın süre aşımı

nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Başvurucuların adil yargılanma haklarının ihlal edildiğine

ilişkin iddialarının açıkça dayanaktan

yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA

6/4/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Nuri NECİPOĞLU

Erdal TERCAN

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör Yrd.

:

İsmail Emrah PERDECİOĞLU

Başvurucular

:

1. Gülbeyaz BABAOĞLU

2. Cengiz ODABAŞI

3. İsminaz

TUNCER

Vekili : Av. Mutluay ÇELİK Başvuruya Katılma Talebinde Bulunan : Ramazan ODABAŞI Vekili : Av. Mutluay ÇELİK