İçeriğe geç
ACAYCAN CEYLANAVUKATLIK BÜROSU
Uzmanlık
  • Ceza Hukuku
  • Bilişim Suçları
  • Bilişim Hukuku
  • İnternet Hukuku
  • Forex ve Yatırım Dolandırıcılığı Hukuku
  • Kripto Paralar Hukuku
  • Finans Hukuku
  • Hukuki Danışmanlık
  • Şirket Danışmanlığı
  • Marka Hukuku
  • Telif Hukuku
  • Tahkim Hukuku
  • Gayrimenkul Hukuku
Makaleler
  • Tüm Makaleler
  • Aile Hukuku
  • Bilişim Suçları
  • Gayrimenkul Hukuku
  • Tazminat Hukuku
  • İdare ve Vergi Hukuku
  • Dolandırıcılık ve İBAN Mağduriyeti
  • Miras Hukuku
  • Trafik Hukuku
  • KVKK ve Veri Koruma Hukuku
  • Yapay Zeka ve Web3 Hukuku
  • Enerji ve Çevre Hukuku
  • Silah Suçları
  • Arabuluculuk
  • Ceza Hukuku
  • İnternet Hukuku
  • Medeni Hukuk
  • AİHM ve Anayasa Mahkemesi Başvuru
  • Delil Hukuku ve Emsal Kararlar
  • İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku
  • İcra ve İflas Hukuku
  • Sağlık Hukuku ve Malpraktis
  • Fikri Mülkiyet, Marka ve Patent Hukuku
  • Uyuşturucu Suçları
  • Bilişim Hukuku
  • Finans Hukuku
  • Kripto Para Hukuku
  • Borçlar Hukuku
  • Mevzuat ve Yargıtay Kararları
  • Forex Hukuku
  • Ticaret Hukuku
  • Tüketici Hukuku
  • Sigorta Hukuku
  • Yabancılar ve Vatandaşlık Hukuku
  • Örgütlü Suçlar
Kaynaklar

NE YAPMALIYIM?

  • Ne Yapmalıyım?
  • Avukat Seçme Rehberi
  • Uzaktan Temsil
  • Arabuluculuk

MEVZUAT

  • TCK Rehberi
  • CMK Rehberi
  • HMK Rehberi
  • Mevzuat

HUKUKI SÖZLÜK

  • Hukuki Sözlük
  • Soru-Cevap
  • Dilekçeler
  • İnfaz Hesaplama
Karar Arşivi
  • Yargıtay Kararları
  • Danıştay Kararları
  • AYM Bireysel Başvuru
  • AYM Norm Denetimi
  • İstinaf (BAM) Kararları
  • İlk Derece Mahkeme Kararları
  • Karar Arama
Vaka Sonuçları
Hakkımızda
  • Büro Profili
  • Özgeçmiş
  • Medyada Biz
  • Çalışma İlkelerimiz
  • Çalışma Metodolojimiz
  • Online Danışmanlık
  • Ödeme
  • Kariyer
İletişim
  1. Anasayfa
  2. /AYM Bireysel Başvuru Kararları
  3. /Birinci Bölüm

ANAYASA MAHKEMESİ · BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

Gülsim Genç Başvurusu (B. No: 2013/4439)

1. Başvurucu, evli kadının

Başvuru No2013/4439Tarih6 Mart 2014Okuma13 dk · 2.612 kelime

KÜNYE

Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Gülsim Genç Başvurusu

Karar tarihi
6 Mart 2014
Başvuru Numarası
2013/4439
Karar metni, AYM Kararlar Bilgi Bankası kaynağından olduğu gibi aktarılmıştır; metne müdahale edilmemiştir. Kişisel veriler maskelenmiştir. Bu karar için özgün analiz henüz yazılmamıştır.

Karar Metni

2.612 kelime·13 dk okuma·14 bölüm

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, evli kadının

kızlık soyadını tek başına kullanmasına engel olan 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 187. maddesine istinaden yapılan

uygulama neticesinde, Anayasa’nın 10., 12., 17. ve 90. maddelerinde tanımlanan

haklarının ihlal edildiğini ileri sürerek, ihlalin tespitiyle, uğradığı zararın

tazminine karar verilmesini talep etmiştir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 17/6/2013 tarihinde

İstanbul 4. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. İdari yönden

yapılan ön incelemede başvurunun Komisyona sunulmasına engel bir durumun

bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm Birinci

Komisyonunca, kabul edilebilirlik incelemesi Bölüm tarafından yapılmak üzere

dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

4. Bölüm tarafından 7/11/2013 tarihinde

yapılan toplantıda, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin

birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvuru konusu olay ve

olgular ile başvurunun bir örneği görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.

Adalet Bakanlığının 7/1/2014 tarihli yazısında, Anayasa Mahkemesinin 19/12/2013

tarih ve 2013/2187 başvuru numaralı kararına atfen, görüş sunulmayacağı

bildirilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

6. Başvuru dilekçesi ile

başvuruya konu yargılama dosyası içeriğinden tespit edilen ilgili olaylar

özetle şöyledir:

7. Biyokimya uzmanı olan

başvurucu, evlenmekle “Genç”

olarak değişen soyadının evlenmeden önce taşıdığı “Dolgun” soyadı ile değiştirilmesi istemiyle dava açmıştır.

8. İzmir 9. Aile Mahkemesinin

5/5/2011 tarih ve E.2011/140, K.2011/389 sayılı kararı ile davanın reddine

hükmedilmiştir.

9. Başvurucu tarafından yapılan

temyiz talebi Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 17/12/2012 tarih ve E.2011/13342,

K.2012/30687 sayılı kararı ile reddedilerek ilk derece mahkemesi kararı

onanmıştır.

10. Başvurucu tarafından yapılan

karar düzeltme talebi, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 11/4/2013 tarih ve

E.2013/5562, K.2013/10319 sayılı kararı ile reddedilmiş, ret kararı 17/5/2013

tarihinde başvurucu vekiline tebliğ edilmiştir.

B. İlgili

Hukuk

11. 22/11/2001 tarih ve 4721

sayılı Türk Medeni Kanunu’nun “Kadının soyadı” kenar başlıklı 187. maddesi şöyledir:

“Kadın, evlenmekle

kocasının soyadını alır; ancak evlendirme memuruna veya daha sonra nüfus

idaresine yapacağı yazılı başvuruyla kocasının soyadı önünde önceki soyadını da

kullanabilir. Daha önce iki soyadı kullanan kadın, bu haktan sadece bir soyadı

için yararlanabilir.”

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

12. Mahkemenin 6/3/2014

tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 17/6/2013 tarih ve 2013/4439

numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

13. Başvurucu, biyokimya uzmanı

olarak uzun yıllar kamu sektörü ve özel sektörde görev yaptığını, evlenmeden

önce “Dolgun” olan soyadının

evlenmekle “Genç” olarak

değiştiğini, evlendiği tarihe kadar eğitim ve çalışma yaşamında “Dolgun” soyadı ile kişilik ve kimlik

kazandığını ve bu nedenle eski soyadını kullanma talebiyle açılan davanın

reddedildiğini belirterek, Anayasa’nın 10., 12., 17. ve 90. maddelerinde

tanımlanan haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden

14. Başvurunun incelenmesi

neticesinde, açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar

verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun

kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas İnceleme

15. Başvurucu evli kadınların

yalnızca evlilik öncesindeki soyadlarını kullanmasını engelleyen 4721 sayılı

Kanun’un 187. maddesine dayanılarak yapılan uygulama nedeniyle, Anayasa’nın 17.

maddesinde tanımlanan hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

16. Anayasa’nın 148. maddesinin

üçüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası

hükümlerine göre, Anayasa Mahkemesine yapılan bir bireysel başvurunun esasının

incelenebilmesi için, kamu gücü tarafından müdahale edildiği iddia edilen

hakkın Anayasa’da güvence altına alınmış olmasının yanı sıra Avrupa İnsan

Hakları Sözleşmesi ve Türkiye’nin taraf olduğu ek protokollerinin kapsamına da

girmesi gerekir. Bir başka ifadeyle, Anayasa ve Sözleşme’nin ortak koruma alanı

dışında kalan bir hak ihlali iddiasını içeren başvurunun kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi mümkün değildir (B. No. 2012/1049, 26/3/2013, § 18)

17. Başvurucunun ihlal iddiasına

konu isim hakkı, Anayasa’nın 17. maddesi ve Sözleşme’nin 8. maddesinde

düzenlenmiştir.

18. Anayasa’nın “Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı”

kenar başlıklı 17. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Herkes, yaşama,

maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.”

19. Sözleşme’nin “Özel ve aile hayatına saygı hakkı” kenar

başlıklı 8. maddesi şöyledir:

“(1) Herkes özel ve

aile hayatına, konutuna ve yazışmasına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.

(2) Bu hakkın

kullanılmasına bir kamu makamının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla

öngörülmüş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin

ekonomik refahı, düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya

ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir

tedbir olması durumunda söz konusu olabilir.”

20. Özel yaşama saygı hakkı alt

kategorisinde geçen “özel yaşam” kavramı

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) tarafından oldukça geniş yorumlanmakta ve

bu kavrama ilişkin tüketici bir tanım yapmaktan özellikle kaçınılmaktadır.

21. Kişinin bireyselliğinin,

yani bir kişiyi diğerlerinden ayıran ve onu bireyselleştiren niteliklerin

hukuken tanınması ve bu unsurların güvence altına alınması son derece

önemlidir. Birçok uluslar arası insan hakları

belgesinde “kişiliğin serbestçe

geliştirilmesi” kavramına yer verilmekle beraber, Sözleşme

kapsamında bu kavrama açıkça işaret edilmediği görülmektedir.

22. Bununla birlikte,

Sözleşme’nin denetim organlarının içtihatlarında, “bireyin kişiliğini geliştirmesi ve gerçekleştirmesi”

kavramının, özel yaşama saygı hakkının kapsamının belirlenmesinde temel

alındığı anlaşılmaktadır. Özel yaşamın korunması hakkının sadece mahremiyet

hakkına indirgenemeyeceği gerçeği karşısında, kişiliğin serbestçe

geliştirilmesiyle uyumlu birçok hak, bu hak kapsamında değerlendirilmiştir. Bu

kapsamda dış dünya ile ilişki kurma noktasında son derece önemli olan isim

hakkı da, Sözleşme denetim organları tarafından ön ad

ve soyadını kapsayacak şekilde maddenin güvence alanı içinde yorumlanmıştır.

23. AİHM, Sözleşmenin 8.

maddesinin ad ve soyadı konusunda açık bir hüküm içermediğini belirtmekle

beraber, kişinin kimliğinin ve aile bağlarının belirlenmesinde kullanılan bir

araç olması nedeniyle, belirli bir dereceye kadar diğer kişilerle ilişki

kurmayı da içeren özel yaşama ve aile yaşamına saygı hakkıyla ilgili olduğunu

ve bir kamu hukuku konusu olarak toplumun ve Devletin adların düzenlenmesi

konusuyla ilgilenmesinin bu unsuru özel hayat ve aile hayatı kavramlarından

uzaklaştırmayacağını kabul etmektedir. Bu kapsamda, soyadı değiştirme ile

çocuğun ve kadının soyadı bağlamında AİHM içtihatlarına konu edildiği görülen

soyadının da Sözleşme’nin 8. maddesinin koruma alanında olduğu anlaşılmaktadır.

AİHM’e göre soyadı, mesleki bağlamın yanı sıra,

bireylerin özel ve aile yaşamında diğer insanlarla sosyal, kültürel ya da diğer

türden ilişkiler kurabilmesi için önemli olup, onları dış dünyaya tanıtma

fonksiyonunu üstlenmektedir (Burghartz/İsviçre,

B.No. 16213/90, 22/2/1994, § 24; Stjerna/Finlandiya, B.No. 18131/91,

25/11/1994, § 37; Niemietz/Almanya, B.No.

13710/88, 16/12/1992, § 29).

24. Anayasa’nın 17. maddesinin

birinci fıkrasında, herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme

hakkına sahip olduğu belirtilmekte olup, bu düzenlemede yer verilen maddi ve

manevi varlığı koruma ve geliştirme hakkı, Sözleşme’nin 8. maddesi çerçevesinde

özel yaşama saygı hakkı kapsamında güvence altına alınan fiziksel ve zihinsel

bütünlük hakkı ile, bireyin kendisini gerçekleştirme ve kendisine ilişkin

kararlar alabilme hakkına karşılık gelmektedir. Bireyin yaşamıyla özdeşleşen ve

kişiliğinin ayrılmaz bir unsuru haline gelen, birey olarak kimliğin

belirlenmesinde ayırdedici önemli unsurlardan biri ve

vazgeçilmez, devredilmez, kişiye sıkı surette bağlı bir kişilik hakkı olan

soyadının da kişinin manevi varlığı kapsamında olduğu açıktır.

25. Cinsiyet, doğum kaydı gibi

kimlik bilgileri ve aile bağlarıyla ilgili bilgiler ile bunlarda değişiklik ve

düzeltme yapılmasını isteme hakkının yanı sıra, isim hakkı da Anayasa Mahkemesi

tarafından, Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında değerlendirilmektedir (B. No.

2013/2187, 19/12/2013, § 30; AYM, E.2011/34, K.2012/48, K.T.30/3/2012; AYM,

E.2009/85, K.2011/49, K.T.10/3/2011).

26. Başvuruya konu yargılama

kapsamında başvurucunun sadece evlenmeden önceki soyadını kullanmasına yetkili

idari ve yargısal merciler tarafından izin verilmemesi şeklindeki uygulamanın,

kişinin kimliğinin belirlenmesinde en önemli unsurlardan biri olan soyadının vazgeçilemezlik, devredilemezlik

ve kişiye sıkı surette bağlı olma niteliklerinin kadının soyadı bakımından

geçerliliğini etkilediği görülmekle, belirtilen uygulamanın Anayasa’nın 17.

maddesinde tanımlanan manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkına

yönelik bir müdahale oluşturduğu açıktır.

27. Anayasa’nın 17. maddesinde,

manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkı açısından herhangi bir

sınırlama nedeni öngörülmemiş olmakla birlikte, bunun hiçbir şekilde

sınırlandırılması mümkün olmayan mutlak bir hak olduğu söylenemez. Özel

sınırlama nedeni öngörülmemiş olan hakların da hakkın doğasından kaynaklanan

bazı sınırları bulunduğu kabul edilmektedir. Ayrıca hakkı düzenleyen maddede

herhangi bir sınırlama nedenine yer verilmemiş olsa da,

Anayasa’nın diğer maddelerinde yer alan kurallara dayanarak bu hakların

sınırlandırılması da mümkün olabilir. Bu noktada Anayasanın 13. maddesinde yer

alan güvence ölçütleri işlevsel niteliği haizdir.

28. Anayasa’nın “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması”

kenar başlıklı 13. maddesi şöyledir:

“Temel hak ve

hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde

belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu

sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik

Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”

29. Belirtilen Anayasa hükmü, hak ve özgürlükleri sınırlama ve güvence

rejimi bakımından temel öneme sahip olup, Anayasada yer alan bütün hak ve

özgürlüklerin yasa koyucu tarafından hangi ölçütler göz önünde bulundurularak

sınırlandırılabileceğini ortaya koymaktadır. Anayasanın bütünselliği ilkesi

çerçevesinde, Anayasa kurallarının bir arada ve hukukun genel kuralları göz

önünde tutularak uygulanması zorunlu olduğundan, belirtilen düzenlemede yer

alan başta yasa ile sınırlama kaydı olmak üzere tüm güvence ölçütlerinin,

Anayasa’nın 17. maddesinde yer verilen hakkın kapsamının belirlenmesinde de

gözetilmesi gerektiği açıktır (B. No. 2013/2187, 19/12/2013, § 35).

30. Hak ve özgürlüklerin yasayla

sınırlanması ölçütü anayasa hukukunda önemli bir yere sahiptir. Hak ya da

özgürlüğe bir müdahale söz olduğunda öncelikle tespiti gereken husus,

müdahaleye yetki veren bir kanun hükmünün, yani müdahalenin hukuki bir

temelinin mevcut olup olmadığıdır.

31. Sözleşme’nin lafzı ve AİHM

içtihadı uyarınca da, Sözleşme’nin 8. maddesi kapsamında yapılacak bir

müdahalenin meşruluğu, öncelikle söz konusu müdahalenin yasa uyarınca

gerçekleştirilmesine bağlı tutulmuş olup, müdahalenin hukukîlik

unsurunu taşımadığının tespiti halinde, Sözleşmenin 8. maddesinin (2) numaralı

fıkrasında yer alan diğer güvence ölçütleri tetkik edilmeksizin, müdahalenin

ilgili maddeye aykırı olduğu sonucuna ulaşılmaktadır (Bkz. Fadeyeva/Rusya, B. No. 55723/00, 9/6/2005, § 95; Bykov/Rusya, B. No. 4378/02, 10/3/2009, § 82).

32. Anayasa’nın 17. maddesi

kapsamında yapılan bir müdahalenin yasallık şartını sağladığının kabulü için,

müdahalenin kanuni bir dayanağının bulunması zorunludur.

33. Başvuru konusu olayda

başvurucunun evlilik öncesi soyadını kullanması yönündeki talebinin, ilk derece

mahkemesince, 4721 sayılı Kanunda evli kadının kocasının soyadı olmaksızın

yalnızca evlenmeden önceki soyadını kullanabileceğine dair bir hüküm

bulunmadığı belirtilerek reddedildiği anlaşılmaktadır.

34. Anayasa’nın “Milletlerarası andlaşmaları

uygun bulma” kenar başlıklı 90. maddesinin beşinci fıkrası şöyledir:

“Usulüne göre

yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun

hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa

Mahkemesine başvurulamaz. (Ek cümle: 7/5/2004-5170/7 md.)

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin

milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda

farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.”

35. Belirtilen düzenlemeyle,

usulüne uygun olarak yürürlüğe konulan temel hak ve özgürlüklere ilişkin

uluslararası andlaşmalarda yer alan düzenlemelerin

kanun hükmünde olduğu belirtilerek, 7/5/2004 tarihinde yapılan değişiklikle

fıkraya eklenen son cümle ile, hukukumuzda kanunlar ile temel hak ve

özgürlüklere ilişkin uluslararası andlaşmalar

arasında bir çeşit hiyerarşi ihdas edilmiş ve aralarında uyuşmazlık bulunması

halinde andlaşmalara öncelik tanınacağı hüküm altına

alınmıştır. Bu düzenleme uyarınca, temel hak ve özgürlüklere ilişkin

uluslararası bir andlaşma ile bir kanun hükmünün

çatışması halinde, uluslararası andlaşma hükmünün

öncelikle uygulanması gerekir. Bu durumda başta yargı mercileri olmak üzere,

birbiriyle çatışan temel hak ve özürlüklere ilişkin bir uluslararası andlaşma hükmü ile bir kanun hükmünü önlerindeki olaya

uygulamak durumunda olan uygulayıcıların, kanunu göz ardı ederek uluslararası andlaşmayı uygulama yükümlülükleri vardır.

36. Belirtilen düzenleme

uyarınca, uluslararası insan hakları hukukunun temel belgelerinden olan ve

Türkiye tarafından da kabul edilerek onaylanan Sözleşme hükümlerine de doğrudan

uygulama alanı tanınmakla, Sözleşme iç hukukta doğrudan uygulanabilir hale

gelmiştir.

37. Sözleşme’nin 8. maddesi özel

hayata ve aile hayatına saygıyı ifade ederken, 14. maddesi cinsiyete dayalı

ayrımcılığı yasaklamaktadır. AİHM'in, kişinin

soyadını özel hayat kapsamında değerlendirerek evli kadının kocasının soyadını

kullanma zorunluluğunu özel hayata müdahale olarak kabul ettiği birçok

kararında, soyadı kullanımı ile ilgili başvurular, Sözleşme’nin 8. maddesinde

yer alan “özel hayatın ve aile hayatının

korunması” ilkesi kapsamında incelenmiş ve kadının evlendikten sonra

yalnızca evlilik öncesi soyadını kullanmasına ulusal mercilerce izin verilmemesinin,

Sözleşmenin özel hayatın gizliliğini öngören 8. maddesiyle bağlantılı olarak,

ayrımcılığı yasaklayan 14. maddesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır (Ünal Tekeli/Türkiye, B.No.

29865/96, 16/11/2004; Leventoğlu Abdulkadiroğlu/Türkiye, B.No.

7971/07, 28/5/2013; Tuncer Güneş/Türkiye,

B.No. 26268/08, 3/10/2013; Tanbay Tüten/Türkiye,

B. No. 38249/09, 10/12/2013).

38. Cinsiyetler arası eşitlik ve

cinsiyete dayalı ayrımcılıkla ilgili hususlar, insan hakları ile ilgili diğer bir takım uluslararası hukuk belgelerinde de yer almaktadır.

Türkiye’nin 4/6/2003 tarihinde onayladığı, Birleşmiş Milletler Medeni ve

Siyasal Haklar Sözleşmesi’nin 23. maddesinin 4. fıkrasında taraf devletlerin,

eşlerin evlenirken, evlilik süresince ve evliliğin sona ermesinde eşit hak ve

sorumluluklara sahip olmalarını sağlamak için gerekli tedbirleri alacakları;

Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılmasına İlişkin

Sözleşme’nin 16. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (g) bendinde ise yine taraf

devletlerin kadınlara karşı evlilik ve aile ilişkileri konusunda ayrımı önlemek

için gerekli bütün önlemleri alacakları ve özellikle kadın erkek eşitliğine

dayanılarak aile adı, meslek ve iş seçimi dâhil her iki eş için geçerli, eşit

kişisel haklar sağlayacakları düzenlemesine yer verilmiştir.

39. Anayasa’nın 90. maddenin

beşinci fıkrası uyarınca, söz­leşmeler hukuk sistemimizin bir parçası olup,

kanunlar gibi uygulanma özelliğine sahiptir. Yine aynı fıkraya göre, uygulamada

bir kanun hükmü ile temel hak ve özgürlüklere ilişkin olan sözleşme hükümleri

arasında bir uyuşmazlığın bulunması halinde, sözleşme hükümlerinin esas

alınması zorunludur. Bu kural bir zımni ilga kuralı olup, temel hak ve

özgürlüklere ilişkin sözleşme hükümleriyle çatışan kanun hükümlerinin uygulanma

kabiliyetini ortadan kaldırmaktadır (B. No. 2013/2187, 19/12/2013, § 45).

40. Başvuruya konu yargılama

kapsamında verilen kararın 4721 sayılı Kanun’un 187. maddesine dayanarak

verildiği anlaşılmaktadır. Ancak, yukarıda yer verilen tespitler ışığında,

ilgili Kanun hükmünün sözü edilen Sözleşme hükümleri ile çatıştığı

görülmektedir. Bu durumda, uyuşmazlığı karara bağlayan derece mahkemelerinin,

AİHS ve diğer uluslararası insan hakları andlaşmaları

ile çatışan 4721 sayılı Kanun’un 187. maddesini kararlarına esas almayarak,

başvuru konusu uyuşmazlık açısından Anayasa’nın 90. maddesi uyarınca

uygulanması gereken uluslararası sözleşme hükümlerini dikkate alması gerektiği

sonucuna varılmaktadır (B. No. 2013/2187, 19/12/2013, § 46).

41. Somut başvuru açısından, başvurucunun

temel hak ve özgürlüklere dair uluslararası andlaşmaların

kanun hükümlerine nazaran öncelikle uygulanacağı ve bu kapsamda Sözleşmenin ve

AİHM içtihadının uyuşmazlığın karara bağlanmasında nazara alınması noktasındaki

itirazlarının yargı mercilerince dikkate alınmadığı ve tartışılmadığı

anlaşılmaktadır.

42. Uluslararası sözleşmelerin,

evli erkek ve kadının evlilik sonrasında soyadları bakımından eşit haklara

sahip olmasını öngören hükümleri ile evli kadının kocasının soyadını kullanması

zorunluluğunu öngören iç hukuk düzenlemelerinin aynı konu hakkında farklı

hükümler içermesi nedeniyle, ilgili sözleşmenin hükümlerinin somut uyuşmazlık

açısından esas alınması gereken hukuk kuralı olduğu sonucuna varılmakla,

başvurucunun manevi varlığı kapsamında güvence altına alınan isim hakkına

yönelik müdahalenin kanunilik şartını sağlamadığı anlaşılmaktadır.

43. Yapılan bu tespit

çerçevesinde, söz konusu müdahale açısından diğer güvence ölçütlerine riayet

edilip edilmediğinin ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.

44. Belirtilen nedenlerle,

başvurucunun Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altına alınan manevi varlığın

korunması ve geliştirilmesi hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

45. Başvurucunun Anayasa’nın 17.

maddesinde güvence altına alınan manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkının,

müdahalenin kanuniliği şartının yerine getirilmemesi nedeniyle ihlal edildiği

sonucuna varılmış olmakla, Anayasa’nın 10., 12. ve 90. maddelerinin ihlal

edildiği yönündeki iddiaların ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.

3. 6216 Sayılı Kanunun 50. Maddesi

Yönünden

46. Başvurucu tazminata

hükmedilmesini talep etmiştir.

47. 6216 sayılı Kanun’un “Kararlar” kenar başlıklı 50. maddesinin

(2) numaralı fıkrası şöyledir:

“Tespit edilen ihlal

bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak

için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden

yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine

tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu

gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa

Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan

kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.”

48. Mevcut başvuruda müdahalenin

kanuniliği şartının sağlanmaması nedeniyle Anayasa’nın 17. maddesinin ihlal

edildiği tespit edilmiş olmakla, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için

yeniden yargılama yapmak üzere dosyanın ilgili Mahkemesine gönderilmesine karar

verilmesi gerekir.

49. Başvurucu tarafından

tazminat talebinde bulunulmuş olmakla beraber, yeniden yargılama yapmak üzere

dosyanın ilgili Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesinin başvurucunun

ihlal iddiası açısından yeterli bir tazmin oluşturduğu anlaşıldığından,

başvurucunun tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

50. Başvurucu tarafından yapılan

ve dosyadaki belgeler uyarınca tespit edilen 198,35 harç ve 1.500,00 TL vekâlet

ücretinden oluşan toplam 1.698,35 TL yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine

karar verilmesi gerekir.

SONUÇ / HÜKÜM

V. HÜKÜM

Açıklanan

gerekçelerle;

A. Başvurucunun Anayasa’nın 17. maddesinin ihlal edildiği yönündeki

iddiasının KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altına alınan manevi varlığın

korunması ve geliştirilmesi hakkının İHLAL

EDİLDİĞİNE,

C. İhlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama

yapmak üzere dosyanın ilgili Mahkemesine gönderilmesine

D. Başvurucunun tazminata ilişkin talebinin REDDİNE,

E. Başvurucu tarafından yapılan 198,35 TL harç ve 1.500,00 TL

vekâlet ücretinden oluşan toplam 1.698,35 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,

F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Hazinesine başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına; ödemede

gecikme olması halinde, bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal faiz uygulanmasına,

6/3/2014

tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan : Serruh KALELİ Üyeler : Burhan ÜSTÜN Nuri NECİPOĞLU Hicabi DURSUN Erdal TERCAN Raportör : Şebnem NEBİOĞLU ÖNER Başvurucu : Gülsim GENÇ Vekili : Av. Ayten ÜNAL

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, E. 2013/4439, 6 Mart 2014 tarihli karar · Kaynak: AYM Kararlar Bilgi Bankası

Bu karar size uygun mu?

Davanızda bu kararın emsal değerini değerlendirmek için avukat desteği alın.

Görüşme Planla

BU SAYFADA

  1. Künye
  2. Karar Metni
  3. I. Başvurunun
  4. Konusu
  5. II. Başvuru
  6. Süreci
  7. III. Olay Ve
  8. Olgular
  9. A. Olaylar
  10. B. İlgili
  11. IV. İnceleme Ve
  12. Gerekçe
  13. A. Başvurucunun
  14. B. Değerlendirme
  15. A. Başvurucunun Anayasa’nın 17. maddesinin ihlal edildiği yönündeki
  16. F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye
  17. Sonuç / Hüküm

Karar Bilgileri

Mercii
Anayasa Mahkemesi
Bölüm
Birinci Bölüm
Başvuru No
2013/4439
Tarih
6 Mart 2014

İlgili Kararlar

  • Fatih Birol ve Remziye Birol Başvurusu (B. No: 2013/19)
  • Abdullah Özen Başvurusu (B. No: 2013/4424)
  • Nebahat Tanrıverdi Başvurusu (B. No: 2012/1313)
  • N.i.s. Başvurusu (B. No: 2012/1254)
  • Sema Öktem Başvurusu (B. No: 2013/852)
  • Ahmet Orhan Başvurusu (B. No: 2013/5890)

Tüm Arşiv

AYM Bireysel Başvuru KararlarıYargıtay Kararları
ACAYCAN CEYLANAVUKATLIK BÜROSU

Siber suç ve ağır ceza odaklı butik hukuk bürosu. Bilişim, kripto ve dolandırıcılık mağduriyeti ile trafik kazası davalarında uzman avukatlık desteği.

InstagramLinkedIn

Hukuki danışmanlık · Uzmanlık odaklı yaklaşım

MENÜ

  • Anasayfa
  • Uzmanlık Alanı
  • Makaleler
  • Makale Arşivi
  • Online Danışmanlık
  • Hakkımızda
  • Medyada Biz
  • Kariyer
  • Ödeme
  • İletişim

UZMANLIK

  • Ceza Hukuku
  • Bilişim Suçları
  • Bilişim Hukuku
  • İnternet Hukuku
  • Forex ve Yatırım Dolandırıcılığı Hukuku
  • Kripto Paralar Hukuku
  • Finans Hukuku
  • Hukuki Danışmanlık

HUKUKI KAYNAKLAR

  • Ne Yapmalıyım?
  • Uzaktan Temsil
  • Avukat Seçme Rehberi
  • International
  • Dilekçe şablonları
  • Hukuki Sözlük
  • Soru-Cevap
  • Yargıtay Kararları
  • İnfaz Hesaplama
  • Arabuluculuk
  • llms.txt(AI keşif)

POPÜLER ARAMALAR

  • Siber Suç Avukatı
  • Dolandırıcılık Avukatı
  • Ceza Avukatı
  • Ağır Ceza Avukatı
  • Ceza Soruşturması Avukatı
  • IBAN Mağduru
  • Uyuşturucu Suçları Avukatı
  • Cinayet Avukatı

İLETIŞIM

  • Turkiye
  • 0 (850) 308 38 83
  • 0 (850) 308 38 83
  • [email protected]
  • Pazartesi — Cuma · 09:00 – 18:00

Aycan Ceylan

Hukuki Uyarı: Bu sitedeki tüm içerik, görsel ve veriler telif hakkı ile korunmaktadır. Sayfa kaynağını görüntüleme, sağ tıklama, kopyalama, öğeyi denetleme (DevTools) ve scraping dahil tüm kullanıcı etkileşimleri 6698 sayılı KVKK ve 5651/5237 sayılı Kanunlar uyarınca IP adresi, oturum bilgisi, tarayıcı/cihaz bilgileri ile birlikte loglanmaktadır. İzinsiz veri çekilmesi, kopyalanması veya tersine mühendislik halinde yasal işlem başlatılır. © Aycan Ceylan Avukatlık Bürosu — Tüm hakları saklıdır.
© 2025 Aycan Ceylan Avukatlık Bürosu — Tüm hakları saklıdır.KVKK Aydınlatma MetniHukuki danışmanlık · Uzmanlık odaklı yaklaşım

KVKK Bilgilendirmesi

Bu site deneyiminizi iyileştirmek için çerez kullanır. Devam ederek kabul etmiş sayılırsınız. Siteyi kullanmaya devam etmeniz halinde, kişisel verilerinizin KVKK aydınlatma metni kapsamında işlendiğini kabul etmiş sayılırsınız.

KVKK Aydınlatma Metni
1. Format
2. Tarih / Saat
3. Bilgiler

Görüşme formatını seçin

Tarih ve saat seçin

Randevu en az 30 dakika sonrası için verilebilir. Ofis saatleri: Pzt–Cum 09:00 – 18:00.

İletişim bilgileriniz

Randevunuz alınacak ve ödeme işlemi için sizi telefonunuzdan arayacağız.