Haider Subhi Amenn Amenn Başvurusu (B. No: 2016/5126)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, öldürülme veya kötü muameleye maruz kalma riski

bulunan ülkeye sınır dışı edilme kararı verilmesi nedeniyle kötü muamele

yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 17/3/2016 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvurucu, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün

(İçtüzük) 73. maddesi uyarınca sınır dışı işleminin yürütmesinin tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

4. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca tedbir talebinin Bölüm

tarafından karara bağlanması gerekli görüldüğünden İçtüzük'ün

73. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurunun kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine

karar verilmiştir.

5. Bölüm tarafından 17/3/2016 tarihinde İçtüzük'ün

73. maddesi uyarınca sınır dışı işleminin durdurulmasına karar verilmiştir.

6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve ilgili

kurumlardan temin edilen bilgilere göre olaylar özetle şöyledir:

9. Başvurucu 1989 doğumlu olup Irak Cumhuriyeti vatandaşıdır.

10. Başvurucu 28/10/2013 tarihinde ailesiyle birlikte yasal

yollardan Türkiye'ye giriş yapmıştır.

11. Başvurucu 11/11/2013 tarihinde Bolu Valiliği İl Göç İdaresi

Müdürlüğüne (Bolu Göç İdaresi) başvurarak uluslararası koruma talebinde

bulunmuştur.

12. Başvurucu aynı zamanda Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek

Kuruluna (BMMYK) da başvuruda bulunmuştur. BMMYK tarafından başvurucu ve

ailesine 2/7/2014 tarihinde Mülteci Belgesi verilmiştir.

13. Başvurucu, bir kavga olayına ilişkin olarak Bolu Cumhuriyet

Başsavcılığınca başlatılan soruşturma kapsamında 15/12/2014 tarihinde kasten

öldürmeye teşebbüs suçundan tutuklanmış ve hakkında aynı suçtan kamu davası

açılmıştır.

14. Bolu Ağır Ceza Mahkemesinin 9/4/2015 tarihli ve E.2015/16,

K.2015/49 sayılı kararıyla başvurucunun "kasten yaralama" suçundan 2

yıl 6 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiştir.

15. Bolu Göç İdaresi tarafından, kamu düzeni bakımından tehdit

oluşturduğu gerekçesiyle 11/3/2015 tarihinde başvurucunun uluslararası koruma

talebinin reddine ve sınır dışı edilmesine karar verilmiştir.

16. Anılan kararın iptali istemiyle başvurucu tarafından Sakarya

İdare Mahkemesinde (İdare Mahkemesi) dava açılmıştır.

17. Başvurucu Türkçe olarak hazırlanan ve sadece kendi imzasının

bulunduğu dava dilekçesinde özetle Türkiye'ye iltica etmeden önce Bağdat'ta

otobüs şoförlüğü yaptığını, Sünni olması nedeniyle ayrımcılığa uğradığını ve

birkaç defa otobüsünün yakıldığını, bunun üzerine Irak'tan ayrılarak Türkiye'de

yaşayan akrabalarının yanına geldiğini, ülkesine geri gönderilmesi hâlinde

inançları nedeniyle kötü muameleye maruz kalacağını belirtmiştir.

18. Başvurucu, söz konusu davayı kendisi takip etmiş; ara

kararlar başvurucunun dava dilekçesinde yazışma adresi olarak gösterdiği kendi

ikamet adresine tebliğ edilmiş; başvurucu, yargılama sürecinde avukat ya da

tercüman talebinde bulunmamıştır.

19. Anılan dava İdare Mahkemesinin 14/9/2015 tarihli ve

E.2015/453, K.2015/811 sayılı kararıyla reddedilmiştir. Kararın ilgili kısmı

şöyledir:

"Türkiye Cumhuriyeti'ne gelerek sığınma

talebinde bulunan ve mülteci statüsünde olan davacının Birleşmiş Milletler

Mültecilerin Hukukî Durumuna Dair Sözleşme'nin 1 inci maddesi gereği, Birleşmiş

Milletler’in amaç ve ilkelerine aykırı fiillerden

suçlu olduğuna dair hakkında ciddî bir kanaatin mevcut olmaması gerekmekte ve

Sözleşme'nin 2 nci maddesi

gereği, Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına, yönetmeliklerine ve kamu düzeni için

alınan önlemlere uyma yükümlülüğü bulunmaktadır.

Bu nedenle Birleşmiş Milletler’in

amaç ve ilkelerine aykırı fiillerden suçlu olduğuna dair hakkında ciddi bir

kanaatin mevcut olması ve Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına, yönetmeliklerine ve

kamu düzeni için alınan önlemlere uyulmaması halinde, ilgili hakkında

kanunlarda yer alan işlemlerin tesis edileceği tabiîdir.

Sığınma ve uluslararası koruma başvurusu

sonrasında davacının ikâmeti olarak Bolu İli'nin belirlendiği; davacının burada "kasten bıçakla

adam öldürmeye teşebbüs" olayına karışarak tutuklandığı, sonrasında Bolu

Ağır Ceza Mahkemesi'nin 09.04.2015 tarih ve2015/16 esas sayılı dosyasında

"kasten yaralama" suçundan 2 yıl 6 ay hapis cezası aldığı,

"Yasak nitelikte bıçak taşımak" suçuna ilişkin ise hükmün

açıklanmasının geri bırakılması kararı verildiği böylelikle davacı hakkındaSözleşme'nin 1 inci maddesinin (F) fıkrasında

belirtilen fiillerden suçlu olduğuna dair ciddi kanaatin oluştuğu ve davacının

kamu düzenini bozucu nitelikte hareketlerde bulunduğu anlaşıldığından,

uluslararası koruma talebi reddedilendavacının sınır

dışı edilmesine ve bu nedenle ülkeyi terke davet edilmesine dair kararda hukuka

aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan; davacı tarafından kararın

uygulanması halinde, davacının Irak'da işkenceye

maruz kalma, öldürülme gibi tehditlerle karşı karşıya kalabileceği, bu

nedenlerle (de) işlemin iptali gerektiğinin ileri sürüldüğü görülmektedir.

6458 sayılı Kanun'da, sınırdışı

edilecek kişinin menşe ülkesine, transit gideceği ülkeye, yahut 3 üncü bir

ülkeye sınır dışı edilmesinin mümkün olduğu belirtilmiş olmakla birlikte;

davacının terke davete uymayarak Türkiye Cumhuriyeti'ni terk etmemesi

durumunda, hangi ülkeye sınır dışı edileceği hususunun 6458 sayılı Kanun'un 4

üncü ve 52 nci maddeleri ile Birleşmiş Milletler

Mültecilerin Hukukî Durumuna Dair Sözleşme'nin ilgili hükümlerine göre

değerlendirilerek bir karar verilebileceği, ancak idarenin bu yönde bir karar

vermemesi ve bu davanın konusunun davacının Irak'a gönderilmesi değil, sınır

dışı edilmesi kararı nedeniyle ülkeyi terke davetolması

nedeniyle; Mahkememiz'ce kişinin hangi ülkeye sınır

dışı edileceğine dair bir inceleme ve değerlendirme yapmanın hukuken mümkün

olmadığı sonucuna varılmıştır."

20. Bu karar, başvurucunun dava dilekçesinde belirttiği adreste

bizzat kendisine 14/10/2015 tarihinde tebliğ edilmiş olup otuz günlük bireysel

başvuru süresi geçtikten sonra 17/3/2016 tarihinde vekil aracılığıyla bireysel

başvuruda bulunulmuştur.

21. Başvuru formunda; anılan kararın başvurucuya usulsüz olarak

tebliğ edildiği, başvurucunun yabancı uyruklu olması ve Türkçe bilmemesi

nedeniyle tebligatın içeriğini 28/2/2016 tarihinde öğrendiği ve bu nedenle

başvurunun süresinde yapılamadığı belirtilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

22. Mahkemenin 13/9/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru

incelenip gereği düşünüldü:

23. Başvurucu, sınır dışı edilmesi hâlinde dini inançları

nedeniyle insanlık dışı muameleye uğrama riski altında olduğunu ileri sürmüş;

sınır dışı işleminin durdurulması ve tazminat taleplerinde bulunmuştur.

24. Bakanlığın görüş yazısında özetle başvurunun süresinde

yapılmamasına ilişkin mazeretin haklı bir nedene dayanmadığı belirtilmiştir.

25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı

fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (1) numaralı

fıkrası gereği bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği, başvuru

yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde

yapılması gerekir. Başvurucu mücbir sebep veya ağır hastalık gibi haklı bir

mazereti nedeniyle süresi içinde başvurusunu yapamadığı takdirde mazeretinin

kalktığı tarihten itibaren on beş gün içinde ve mazeretini belgeleyen

delillerle birlikte bireysel başvuruda bulunabilir.

26. Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin (5)

numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (2)

numaralı fıkrası uyarınca mücbir sebep veya ağır hastalık gibi "haklı

mazeret" hâllerinin haklı olup olmadığını olayın özelliklerini dikkate

alarak değerlendirmektedir (Yasin Yaman,

B. No: 2012/1075, 12/2/2013, § 21).

27. Somut olayda başvurucu, yabancı uyruklu olması ve Türkçe

bilmemesi nedeniyle 14/10/2015 tarihinde yapılan tebligatın içeriğinden

28/2/2016 tarihinde haberdar olduğunu belirtmiştir. Bu durumda başvurucunun

tebligatın içeriğinden haberdar olduğu tarihten itibaren on beş gün içinde

bireysel başvuruda bulunması gerekirken bu süreyi de geçirerek 17/3/2017

tarihinde bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır.

28. Dolayısıyla başvurucunun ileri sürdüğü sebep "haklı

mazeret" olarak kabul edilse bile mazeretin kalktığı tarihten itibaren

öngörülen on beş günlük süre içinde başvuru yapılmadığı için mazeretin haklı

olup olmadığı konusunda ayrıca bir değerlendirme yapılmamıştır.

29. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin süre

aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Başvurunun süre aşımı nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Tedbir kararının SONLANDIRILMASINA,

C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA,

D. Kararın bir örneğinin İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel

Müdürlüğüne GÖNDERİLMESİNE 13/9/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Muammer TOPAL

M. Emin KUZ

Recai AKYEL

Raportör

:

M. Serhat MAHMUTOĞLU

Başvurucu : Haider Subhi Amenn AMENN Vekili : Av. Uğur YILDIRIM