Hakan Köle ve Mehmet Köle Başvurusu (B. No: 2013/9888)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, "bedelsiz senedi takibe koymak" suçundan

yürütülen soruşturma kapsamında başvurucular hakkında açılan kamu davasının

makul sürede sonuçlandırılamaması ve yargılamanın adil olmaması nedenleriyle

adil yargılama hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 27/12/2013 tarihinde Malatya2. Asliye Hukuk Mahkemesi

vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir

eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca 30/1/2015 tarihinde,

başvurunun kabul edilebilir olduğuna ve esas incelemesinin Bölüm tarafından

yapılmasına karar verilmiştir.

4. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

6. Başvurucular, Malatya ilinde bir otomotiv galerisi

işletmektedirler.

7. Dava dosyasında anlatıldığı şekliyle başvurucular 19/7/2005

tarihinde bir müşteri ile bir araç satımı gerçekleştirmişler ve bunun karşılığı

olan bedelin bir kısmı için daha sonra kendilerinden şikâyetçi olan

müşterilerinden senet almışlardır. Daha sonra müşteri ile başvurucular arasında

çıkan anlaşmazlık sonucu araç satımı gerçekleşmemiştir. Başvurucular aracı bu

kişiden geri almış ve anılan senede dayanarak 16/1/2006 tarihinde, müşterilerinekarşı icra takibi başlatmışlardır.

8. Bunun üzerine araç satımı konusunda anlaşmış oldukları

müşteri, başvurucular hakkında Malatya Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda

bulunmuş ve yapılan adli soruşturma sonucunda başvurucular hakkında bedelsiz

senedi takibe koymak iddiasıyla 21/2/2006 tarihinde E.2006/635 sayılı iddianame

düzenlenmiştir.

9. Malataya 1. Sulh Ceza Mahkemesi

16/4/2009 tarihli ve E.2006/157, K.2009/443 sayılı kararıyla dosyada müşteki

sıfatı ile ifade veren müşterinin 19/7/2005 tarihinde başvurucular ile bir araç

satımı konusunda anlaştığı ve anlaştıkları miktarın bir bölümü olan 2.500 TL

için başvuruculara senet verdiği daha sonra aracın satımının gerçekleşmediği ve

aracın geri alındığı buna rağmen başvurucuların söz konusu senedi iade etmeyip

icraya koydukları hususlarını sabit görerek başvurucuların mahkumiyetine ve

adli para cezası ile cezalandırılmalarına karar vermiştir.

10. Başvurucuların temyizi üzerine anılan karar,Yargıtay 15. Ceza Dairesinin 17/9/2013 tarihli

ve 2012/404, K.2013/13365 sayılı ilamıyla onanmıştır.

11. Onama kararı 6/12/2013 tarihinde başvuruculara tebliğ edilen

ceza fişiyle öğrenilmiştir.

12. Başvurucular 27/12/2013 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuşlardır.

B. İlgili Hukuk

13. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 156.

maddesinin (1) numaralı fıkrası.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

14. Mahkemenin 6/4/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların

İddiaları

15. Başvurucular Malatya 1. Sulh Ceza Mahkemesince yapılan

yargılamanın adil olmadığını, başvurucu Mehmet Köle'nin söz konusu senette

alıcı olarak bile yer almamasına rağmen suçlu bulunduğunu, İlk Derece Mahkemesi

kararının gerekçesinde hangi olayın hangi delille subuta

erdiğinin gösterilmediğini, Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararında belirtilen

yazılı delille ispat kuralının çiğnendiğini ve söz konusu yargılamanın yedi

yıldan fazla sürdüğünü belirterek Anayasa’nın 36. maddesinde tanımlanan adil

yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşler ve tazminat talep

etmişlerdir.

B. Değerlendirme

1. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

a. Yargılamanın Sonucu İtibarıyla Adil

Olmadığına İlişkin İddia

16. Başvurucular İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde

hangi olayın hangi delille subuta erdiğinin

gösterilmediğini, başvurucu Mehmet Köle'nin söz konusu senette alıcı olarak

bile yer almamasına rağmen suçlu bulunduğunu, Yargıtay Ceza Genel Kurulu

kararında belirtilen yazılı delille ispat kuralının çiğnendiğini belirterek

adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

17. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği kurala bağlanmıştır. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa

Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin (2)

numaralı fıkrasında ise açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Mahkemece kabul

edilemezliğine karar verilebileceği belirtilmiştir.

18. Anılan kurallar uyarınca ilke olarak derece mahkemeleri

önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile derece

mahkemelerince uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun esas yönünden adil olup

olmaması bireysel başvuru incelemesine konu olamaz. Bunun tek istisnası, derece

mahkemelerinin tespit ve sonuçlarının adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzda

açık keyfîlik içermesi ve bu durumun kendiliğinden

bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlükleri ihlal etmiş olmasıdır. Bu

çerçevede, kanun yolu şikâyeti niteliğindeki başvurular, derece mahkemesi

kararları açıkça keyfîlik içermedikçe Anayasa

Mahkemesince incelenemez (Necati Gündüz ve

Recep Gündüz, B. No: 2012/1027, 12/2/2013, § 26).

19. Somut olayda İlk Derece Mahkemesi kararında müştekinin

19/07/2005 tarihinde otomobil alım satım işi yapan başvuruculardanaracı

satın aldığı, karşılığında peşin ödenecek kısma karşılık 19/07/2005 tarihli

2.500 TL bono verdiği, aradan birkaç gün geçtikten sonra başvurucuların aracı

satmaktan vazgeçip aracı geri aldıkları, araç geri verildiği sırada verilen

19/07/2005 tarihli senedin iade edilmesi gerekirken senedi iade etmedikleri ve

senedin bedelsiz kalmış olmasına rağmen bunu bilerek icra takibine koydukları

dosya kapsamından anlaşıldığından başvurucular Mehmet Köle ve Hakan Köle'nin,

müştekiye ait bedelsiz senedi işlemeye koyarak üzerlerine atılı suçu

işledikleri belirtilmiştir. Başvurucuların söz konusu aracı geri aldıkları ve

senedi icraya koydukları hususunda bir tartışma bulunmamaktadır. Mahkemenin

gerekçesi ve başvurucuların iddiaları incelendiğinde iddiaların özünün, Derece

Mahkemesi tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve yorumlanmasında isabet

olmadığına ve esas itibarıyla yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu

görülmektedir.

20. Başvurucular yargılama sürecinde karşı tarafın sunduğu

deliller ve görüşler hakkında bilgi sahibi olamadıkları, kendi delillerini ve

iddialarını sunma olanağı bulamadıkları, karşı tarafça sunulan delillere ve

iddialara etkili bir şekilde itiraz etme fırsatı elde edemedikleri ya da

uyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasıyla ilgili iddialarının derece mahkemesi

tarafından dinlenmediği veya kararın gerekçesiz olduğu yönünde bir bilgi ya da

kanıt sunmadıkları gibi mahkemenin kararında bariz takdir hatası ve açık keyfîlik oluşturan herhangi bir durum da tespit

edilmemiştir.

21. Açıklanan nedenlerle başvurucular tarafından ileri sürülen

iddiaların kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu, derece mahkemesi

kararlarının bariz takdir hatası veya açık keyfîlik

de içermediği anlaşıldığından başvurunun diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden

incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun

olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal

Edildiğine İlişkin İddia

22. Başvuru formu ile eklerinin incelenmesi sonucunda açıkça

dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini

gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun bu kısmının

kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

23. Başvurucular haklarında açılan kamu davasında yargılamanın

makul sürede sonuçlandırılmadığını belirterek adil yargılanma hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüşlerdir.

24. Ceza davalarına ilişkin yargılamaların makul sürede

sonuçlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu yapılmış ve

Anayasa Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının adil yargılanma hakkının

kapsamına dâhil olduğu kabul edilerek bir davadaki yargılama süresinin makul

olup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceli

olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve

başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi

hususların dikkate alınacağı belirtilmiş (B.E.,

B. No: 2012/625, 9/1/2014, §§ 23-41; Ersin

Ceyhan, B. No: 2013/695, 9/1/2014, §§ 24-40) ve bu kapsamda yapılan

incelemeler sonucu makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine yönelik

kararlar verilmiştir (Mehmet Fatih Özdemir,

B. No: 2013/1607, 17/11/2014; Ömer Çoygun, B. No: 2013/3396, 22/6/2015; Osman Bayrak, B. No: 2013/3803,

25/2/2015).

25. Başvuru konusu olay Malatya 1. Sulh Ceza Mahkemesinde

"bedelsiz senedi takibe koymak" suçundan

açılan ceza davasına ilişkindir. Ceza muhakemesinde yargılama süresinin makul

olup olmadığı değerlendirilirken sürenin başlangıcı, bir kişiye suç işlediği

iddiasının yetkili makamlar tarafından bildirilmesi veya isnattan ilk olarak

etkilendiği arama ve gözaltı gibi bir takım

tedbirlerin uygulanması anı ya da kamu davasının açıldığı tarihtir. Somut

başvuru açısından bu tarih, başvurucular hakkında Malatya Cumhuriyet

Başsavcılığınca kamu davasının açıldığı 21/2/2006'dır. Ceza yargılamasında

sürenin sona erdiği tarih, suç isnadının nihai olarak karara bağlandığı tarih

olup somut başvuru açısından bu tarih Yargıtay 15. Ceza Dairesince kararın

onandığı 17/9/2013'tür (Ersin Ceyhan,

§ 35).

26. Başvurunun değerlendirilmesi neticesinde başvuruya konu ceza

davası; hukuki meselenin çözümündeki güçlük, maddi olayların karmaşıklığı,

delillerin toplanmasında karşılaşılan engeller, taraf sayısı gibi kriterler

dikkate alındığında karmaşık olmaktan uzaktır. Davaya bütün olarak bakıldığında

somut başvuru açısından farklı bir karar verilmesini gerektirecek bir yön

bulunmadığı ve söz konusu yaklaşık sekiz yıllık yargılama sürecinde makul

olmayan bir gecikmenin olduğu sonucuna varılmıştır.

27. Açıklanan nedenlerle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde

güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar

verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

28. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) ve (2) numaralı

fıkraları şöyledir:

“(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun

hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı

verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması

gerekenlere hükmedilir…

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından

kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama

yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında

hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya

genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama

yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı

ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar

verir.”

29. Başvurucular 20.000 TL manevi tazminatın ödenmesi talebinde

bulunmuşlardır.

30. Bireysel başvuru dosyasının incelenmesi sonucunda

başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

31. Başvurucuların tarafı olduğu uyuşmazlığa ilişkin yaklaşık

sekiz yıllık yargılama süresi dikkate alındığında yargılama faaliyetinin

uzunluğu sebebiyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararı

karşılığında başvuruculara ayrı ayrı net 7.000 TL manevi tazminat ödenmesine

karar verilmesi gerekir.

32. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 198,35 TL harç ve 1.800

TL vekalet ücretinden oluşan yargılama giderinin başvuruculara ödenmesine karar

verilmesi gerekir.

A. 1. Yargılamanın, sonucu itibarıyla adil olmadığına ilişkin

iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması

nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde

güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvuruculara net 7.000 TL

manevi TAZMİNATIN AYRI AYRI ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin

REDDİNE,

D. 198,35 TL harçtan ve 1.800 TL

vekalet ücretinden oluşan toplam 1.998,35 TL yargılama giderinin MÜŞTEREKEN

BAŞVURUCULARA ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini

takiben başvurucunun Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay

içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği

tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığa GÖNDERİLMESİNE

6/4/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan : Burhan ÜSTÜN Üyeler : Nuri NECİPOĞLU Erdal TERCAN Kadir ÖZKAYA Rıdvan GÜLEÇ Raportör Yrd. : Yusuf Enes KAYA Başvurucular : 1. Hakan KÖLE 2. Mehmet KÖLE Vekili : Av. Hikmet MAHAN