Keskinkılıç Gıda Sanayi ve Ticaret A.ş. Başvurusu (B. No: 2013/4413)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, muhtasar beyanname üzerinden yapılan

tahakkukun iptali istemiyle açtığı davaların reddedilmesi nedeniyle anayasal

haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 20/6/2013 tarihinde İstanbul Bölge İdare

Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesi neticesinde belirlenen eksiklikler tamamlatılmış ve Komisyona

sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca, 19/11/2013 tarihinde

başvurunun Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 33.

maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca, kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru dilekçesindeki

ilgili olaylar özetle şöyledir:

5. Başvurucu, 29/1/2004 tarih

ve 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki İle Bazı Kanunlarda

Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun kapsamında Aksaray ilinde şeker fabrikası

yatırımı yapmıştır.

6. Başvurucu, bu yatırım

sebebiyle 5084 sayılı Kanun'un 3. maddesinde yer verilen gelir vergisi stopajı

teşvikinden yararlanmaktadır. Buna göre işçi ücretleri üzerinden hesaplanan

gelir vergisinin yüzde sekseni, verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk

eden vergiden terkin edilmekte ve terkin edilen tutar teşvik olarak başvurucu

şirkete kalmaktadır.

7. Başvurucu, söz konusu

teşvikten 31/12/2012 tarihine kadar yararlanma hakkına sahip olduğunu

belirtmektedir.

8. 4/6/2008 tarih ve 5766

sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda ve Bazı Kanunlarda

Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 8. maddesiyle, 31/12/1960 tarih ve 193

sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na geçici 73. madde eklenmiştir.

9. Geçici 73. maddede 5084

sayılı Kanun’un 3. maddesi kapsamında gelir vergisi stopajı teşviki uygulanan

ücretlerin vergilendirilmesinde, öncelikle 193 sayılı Kanun'un 32. maddesinde

yer alan asgari geçim indiriminin dikkate alınacağı kuralına yer verilmiştir.

Buna göre önceki uygulamada, indirimsiz matrah üzerinden gelir stopaj vergisi

hesaplanarak daha yüksek tutarlı teşvik sağlanmakta iken, 193 sayılı Kanun’un

32. maddesinin öncelikle dikkate alınmasıyla, yatırımcıların hesapladıkları

gelir vergisi matrahı ve dolayısıyla yararlanacakları teşvik, asgari geçim

indirimine isabet eden tutar kadar azaltılmıştır.

10. Başvurucu, 2009/Ocak dönemi

muhtasar beyannamesini ihtirazi kayıtla vermiş ve

tahakkukun iptali ve yeni düzenleme uyarınca eksik terkin edilen verginin

şirkete iadesi istemiyle dava açmıştır. Başvurucu ayrıca 193 sayılı Kanun’un

geçici 73. maddesinin, kazanılmış hakları ihlal ettiğini, bu sebeple Anayasa'ya

aykırı olduğunu belirterek, iptali için Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla

başvurulmasını da istemiştir.

11. Konya Vergi Mahkemesi,

12/10/2009 tarih ve E.2009/345, K.2009/1353 sayılı kararıyla Anayasa'ya

aykırılık iddiasını ciddi bulmamış ve dava konusu tahakkuk işleminde kanuna

aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.

12. Karar, Danıştay 3.

Dairesinin 24/11/2011 tarih ve E.2010/387, K.2011/6720 sayılı kararıyla

onanmış, başvurucu karar düzeltme yoluna başvurmamıştır.

13. Bu arada Anayasa Mahkemesi

itiraz yoluyla baktığı bir davada, 22/12/2011 tarih ve E.2010/7, K.2011/172

sayılı kararıyla, 193 sayılı Kanun'un geçici 73. maddesini, 6/6/2008 tarihinden

önce 5084 sayılı Kanun’un 3. maddesi kapsamında yatırıma başlayarak gelir

vergisi stopajı teşvikinden faydalanması gereken mükellefler yönünden

Anayasa’ya aykırı bularak iptal etmiştir. İptal kararı, 14/2/2012 tarih ve

28204 sayılı Resmi Gazete'de

yayımlanmıştır.

14. Anayasa Mahkemesinin iptal

gerekçesi şöyledir:

"Geçici 73. maddeyle 6.6.2008 tarihinden önce başlayan

ve devam eden yatırımlar için yeni bir teşvik hesaplama yöntemi getirilmiş

olması, bu kapsamdaki yükümlüler yönünden hak kayıplarına yol açabilecek ve

yatırım sahiplerinin hukuki güvenliklerini ihlal edecek bir nitelik

taşımaktadır. Yeni teşvik hesaplama yönteminin, bu yöntemin öğrenildiği

6.6.2008 tarihinden önceki yatırımlara uygulanması, kamusal yetkinin kullanılmasında

herkesi eşit biçimde kapsamına alarak öngörülebilir olmasını sağlamakla yükümlü

hukuk devleti ilkesine aykırılık oluşturmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural, 6.6.2008

tarihinden önce 29.1.2004 günlü, 5084 sayılı Kanun’un 3. maddesi kapsamında

yatırıma başlayarak gelir vergisi stopajı teşvikinden faydalanması gereken

mükellefler yönünden Anayasa’nın 2. maddesine aykırıdır."

15. Başvurucu Anayasa Mahkemesi

kararını gerekçe göstererek, yargılamanın yenilenmesini istemiştir.

16. Konya Vergi Mahkemesi,

15/5/2012 tarih ve E.2012/857, K.2012/617 sayılı kararıyla, Anayasa

Mahkemesinin iptal kararlarının yargılamanın yenilenmesi sebepleri arasında

bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu istemi reddetmiştir.

17. Karar, Danıştay 3.

Dairesinin 27/12/2012 tarih ve E.2012/3870, K.2012/4985 sayılı kararıyla

onanmıştır.

18. Söz konusu karar başvurucu

şirketin avukatına 21/5/2013 tarihinde tebliğ edilmiş, karar düzeltme yoluna

başvurulmamıştır.

B. İlgili Hukuk

19. 193 sayılı Kanun’un 32. maddesi ile geçici 73. maddesi,

5084 sayılı Kanun'un 3. ve 7. maddeleri.

20. 6/1/1982 tarih ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü

Kanunu’nun “Yargılamanın yenilenmesi” başlıklı

53. maddesi şöyledir:

“Madde 53 Danıştay

ile bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinden verilen kararlar hakkında,

aşağıda yazılı sebepler dolayısıyla yargılamanın yenilenmesi istenebilir.

a) Zorlayıcı sebepler dolayısıyla veya lehine

karar verilen tarafın eyleminden doğan bir sebeple elde edilemeyen bir belgenin

kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması,

b) Karara esas olarak alınan belgenin,

sahteliğine hükmedilmiş veya sahte olduğu mahkeme veya resmi bir makam

huzurunda ikrar olunmuş veya sahtelik hakkındaki hüküm karardan evvel verilmiş

olup da, yargılamanın yenilenmesini isteyen kimsenin

karar zamanında bundan haberi bulunmamış olması,

c) Karara esas olarak alınan bir ilam

hükmünün, kesinleşen bir mahkeme kararıyla bozularak ortadan kalkması,

d) Bilirkişinin kasıtla gerçeğe aykırı beyanda

bulunduğunun mahkeme kararıyla belirlenmesi,

e) Lehine karar verilen tarafın, karara etkisi

olan bir hile kullanmış olması,

f) Vekil veya kanuni temsilci olmayan kimseler

ile davanın görülüp karara bağlanmış bulunması,

g) Çekinmeye mecbur olan başkan, üye veya hakimin katılmasıyla karar verilmiş olması,

h) Tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir

dava hakkında verilen karara aykırı yeni bir kararın verilmesine neden

olabilecek kanuni bir dayanak yokken, aynı mahkeme yahut başka bir mahkeme

tarafından önceki ilamın hükmüne aykırı bir karar verilmiş bulunması.

ı) Hükmün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri

Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin,

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması.

2. Yargılamanın yenilenmesi istekleri esas

kararı vermiş olan mahkemece karara bağlanır.

3. Yargılamanın yenilenmesi süresi, (1)

numaralı fıkranın (h)bendinde yazılı sebep için on yıl, (1) numaralı fıkranın

(ı) bendinde yazılı sebep için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının

kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl ve diğer sebepler için altmış gündür. Bu

süreler,dayanılan sebebin

istemde bulunan yönünden gerçekleştiği tarihi izleyen günden başlatılarak

hesaplanır.”

21. 2577 sayılı Kanun’un “Yargılamanın

yenilenmesine ve kararın düzeltilmesine ilişkin özel hükümler” başlıklı

55. maddesi şöyledir:

“Madde 55 – 1. İsteğin ilişkin olduğu konu,

diğer bir daire veya mahkemenin görevine girmiş ise karar bu daire veya

mahkemece verilir.

2. Karşı tarafın savunması alındıktan sonra

istekler incelenir ve kanunda yazılı sebepler varsa davaya yeniden bakılarak

karar verilir.

3. Yargılamanın yenilenmesi ve kararın

düzeltilmesi istemleri ,kanunda yazılı sebeplere

dayanmıyor ise, istemin reddine karar verilir.

4. Yargılamanın yenilenmesi ve kararın

düzeltilmesi istemlerinde duruşma yapılması, görevli daire veya mahkemenin

kararına bağlıdır.

5. 53, 54 ve bu madde hükümleri saklı kalmak

kaydıyla, yargılamanın yenilenmesinde ve kararın düzeltilmesinde bu Kanunun

diğer hükümleri uygulanır.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

22. Mahkemenin 21/11/2013 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,

başvurucunun 20/6/2013 tarih ve 2013/4413 numaralı bireysel başvurusu incelenip

gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

23. Başvurucu, muhtasar beyanname üzerinden yapılan tahakkuka

karşı açtığı davada, dayanak kanun maddesinin Anayasa'ya aykırılığını ileri

sürmesine karşın mahkemece bu iddianın ciddiye alınmadığını, oysa bir başka

mahkemenin bu iddiayı ciddiye alarak itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine

götürdüğünü ve maddenin Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edildiğini, iptal

kararı üzerine yargılamanın yenilenmesini istediğini ancak mahkemece

yargılamanın yenilenmesi sebepleri dar yorumlanarak istemin reddedildiğini, söz

konusu kararlar nedeniyle Anayasa'da güvence altına alınan hukuk devleti ilkesi

ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve tazminat talebinde

bulunmuştur.

B. Değerlendirme

24. Başvurucu, tahakkukun iptali istemiyle açtığı asıl dava

ile yargılamanın yenilenmesine ilişkin açtığı davada verilen kararlarla

Anayasa'da güvence altına alınan hukuk devleti ilkesi ile mülkiyet hakkının

ihlal edildiğini ileri sürmüş olup başvuru mülkiyet hakkı ve adil yargılanma

hakkı yönünden değerlendirilmiştir.

1. Mülkiyet Hakkının İhlali İddiasının

Değerlendirilmesi

25. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un geçici 1. maddesinin (8)

numaralı fıkrası şöyledir:

“Mahkeme, 23/9/2012 tarihinden sonra kesinleşen

nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılacak bireysel başvuruları inceler.”

26. Anılan kanun hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesinin zaman

bakımından yetkisinin başlangıcı 23/9/2012 tarihi olup, Mahkeme, ancak bu

tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılan bireysel

başvuruları inceleyebilir. Niteliği itibarıyla kamu düzenine ilişkin olan bu

başvuru şartını taşımayan bireysel başvuruların incelenebilmesi mümkün

değildir.

27. Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisi için kesin

bir tarihin belirlenmesi ve Mahkemenin yetkisinin geriye yürür şekilde

uygulanmaması hukuk güvenliği ilkesinin bir gereğidir (B. No: 2012/51,

25/12/2012, § 18).

28. Başvuru konusu olayda, tahakkukun iptaline ilişkin açılan

davada Konya Vergi Mahkemesince verilen nihai karar Danıştay 3. Dairesinin

24/11/2011 tarih ve E.2010/387, K.2011/6720 sayılı kararıyla onanmıştır. Başvurucu

bu karara karşı karar düzeltme yoluna başvurmamış, olağan kanun yolu bu şekilde

tamamlanmıştır. Başvurucunun yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunmasının,

bu yolun olağan bir kanun yolu olmaması nedeniyle, kararın kesinleşmesi

üzerinde bir etkisi yoktur. Bu durumda, başvuru zaman bakımından Anayasa

Mahkemesinin yetkisi dışında kalmaktadır.

29. Açıklanan nedenlerle, başvuru konusu kararın 23/9/2012

tarihinden önce 24/11/2011 tarihinde kesinleşmiş olduğu anlaşıldığından

başvurunun, diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin “zaman bakımından yetkisizlik” nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Adil Yargılanma Hakkının İhlali İddiasının

Değerlendirilmesi

30. Başvurucu, yargılamanın yenilenmesi koşularının mahkemece

dar yorumlanması sonucu isteminin reddedildiğini, böylece hukuk devleti

ilkesinin ve mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucunun

mülkiyet hakkıyla ilgili iddiası ilk derece mahkemesinin yargılamanın

yenilenmesi istemini kabul etmesi halinde ileri sürülebilecek niteliktedir.

Somut olayda Mahkeme, yargılamanın yenilenmesi istemini reddetmiştir. Bir bütün

olarak değerlendirildiğinde başvurucunun iddialarının özünün de mahkemece

yargılamanın yenilenmesi koşullarının yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas

itibarıyla yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu

iddialar, söz konusu kararın adil olup olmadığı hususu ile ilgili olduğundan

başvuru adil yargılanma hakkı çerçevesinde değerlendirilmiştir.

31. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir:

“Bireysel başvuruda, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz.”

32. 6216 sayılı Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“Mahkeme, … açıkça dayanaktan yoksun

başvuruların kabul edilemezliğine karar verebilir.”

33. 6216 sayılı Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı

fıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Mahkemece kabul edilemezliğine

karar verilebileceği belirtilmiştir. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü

fıkrasında ise açıkça dayanaktan yoksun başvurular kapsamında değerlendirilen

kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel

başvuruda incelenemeyeceği kurala bağlanmıştır.

34. İdari yargılama usulünde kesinleşen hükümlere karşı

yargılamanın yenilenmesi İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 53. maddesinde yazılı

sebeplerle sınırlı olarak istenebilmektedir. Başvurucuların 53. madde gereğince

yapılan yargılamalardaki hak ihlallerini bireysel başvuru yoluyla Anayasa

Mahkemesine getirmeleri mümkündür. Ancak Anayasa’da yer alan hak ve özgürlükler

ihlal edilmediği sürece ya da açıkça keyfilik içermedikçe derece mahkemelerinin

kararlarındaki maddi ve hukuki hatalar bireysel başvuru kapsamında ele

alınamaz. Bu kapsamda, derece mahkemelerinin delilleri takdirinde bariz bir

şekilde keyfilik bulunmadıkça Anayasa Mahkemesinin bu takdire müdahalesi söz

konusu olamaz.

35. Başvurucu, derece mahkemelerince yargılamanın yenilenmesi

koşullarının dar yorumlanması sonucu isteminin reddedilmesinin hukuka aykırı

olduğunu ileri sürmekte olup, başvurucunun iddialarının özü, derece

mahkemesinin kuralları yorumlamada ve uygulamada isabet edemediğine ve esas

itibarıyla yargılamanın sonucuna ilişkindir. Dolayısıyla başvuru bu haliyle

temyiz incelemesi talebi niteliğinde olup, anılan Mahkeme kararlarının da

açıkça keyfilik içermediği anlaşılmaktadır.

36. Açıklanan nedenlerle, başvurunun kanun yolunda

gözetilmesi gereken hususlara ilişkin olduğu, derece mahkemesi kararının açıkça

keyfilik içermediği anlaşıldığından, başvurunun diğer kabul edilebilirlik

şartları yönünden incelenmeksizin, “açıkça

dayanaktan yoksun olması” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

A. Başvurunun

1. Mülkiyet hakkına ilişkin ileri sürülen iddialar yönünden “zaman bakımından yetkisizlik”,

2. Adil yargılanma hakkına ilişkin ileri sürülen iddialar

yönünden “açıkça dayanaktan yoksunluk”

nedenleriyle KABUL

EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına,

21/11/2013 tarihinde OY

Başkan : Serruh KALELİ Üyeler : Mehmet ERTEN Zehra Ayla PERKTAŞ Erdal TERCAN Zühtü ARSLAN Raportör : Mehmet Sadık YAMLI Başvurucu : Keskinkılıç Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. Vekili : Av. Ahmet CAN