Mehmet Emin Çeçi Başvurusu (B. No: 2015/9524)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; telefon, ziyaret ve havalandırma haklarından haftalık

yararlandırılmaması nedeniyle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının ihlal

edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 18/5/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonunca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına ve adli yardım talebinin kabulüne karar

verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu Bakanlık

görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

8. Başvurucu hakkında, İzmir (kapatılan) Devlet Güvenlik

Mahkemesinin 24/11/1998 tarihli kararıyla Devletin

egemenliği altında bulunan topraklardan bir kısmının devlet idaresinden

ayırmaya çalışma suçundan,

1/3/1926

tarihli ve 765 sayılı mülga Türk Ceza Kanunu'nun 125.maddesi uyarınca ölüm

cezasına hükmedilmiştir.

9. 7/5/2004 tarihli ve 5170 sayılı Kanun ile yapılan

değişiklikle Anayasa'dan ölüm cezası ile ilgili maddelerin çıkarılması üzerine

21/7/2004 tarihli ve 5218 sayılı Kanunla Türk Ceza Kanunu'nda yer alan ölüm

cezası ile ilgili maddeler de çıkarılarak bu suçlara verilen cezalara karşılık müebbet ağır hapis cezası öngörülmüştür.

5218 sayılı Kanun'un geçici 11. maddesi ile de müebbet

ağır hapis cezasına dönüştürülen kesinleşmiş cezalar, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına

dönüştürülmüştür.

10. 1/6/2005 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 45.

maddesi ile suç karşılığında uygulanan yaptırım olarak cezalar, hapis ve adlî

para cezaları şeklinde düzenlenmiştir.

11. Anılan yasal değişiklikler gözetilerek ölüm cezasının

kaldırılması nedeniyle Adıyaman Cumhuriyet Başsavcılığının 16/11/2002 tarihli müddetnamesi ile başvurucunun cezası müebbet ağır hapis

cezası olarak belirlenmiştir.

12. Başvurucunun Adana F Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna

nakledilmesinden sonra yaptığı başvuru sonucu Adana Cumhuriyet Başsavcılığı

2/7/2007 tarihli müddetname ile başvurucunun cezasını

müebbet hapis cezası olarak tespit etmiştir. Başvurucunun ziyaretçi görüş hakkı

ile havalandırma hakkını kullanma talebi Adana İnfaz Hâkimliğinin 14/11/2007

tarihli kararıyla başvurucu hakkında düzenlenen müddetnamede

cezanın müebbet hapis cezası olarak belirlenmiş olduğu vurgulanarak kabul

edilmiştir.

13. Başvurucu 10/11/2014 tarihinde Bolu F Tipi Kapalı Ceza İnfaz

Kurumuna sevk edilmiş; Bolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen

24/11/2014 tarihli müddetname ile başvurucunun infaza

esas cezası ağırlaştırılmış müebbet hapis

cezası olarak tespit edilmiştir.

14. Başvurucu; infazın müebbet hapis cezasına göre

gerçekleştirilmesi gerektiğini belirterek telefonla görüşme, ziyaret ve

havalandırma haklarından haftalık olarak yararlandırılmasını ve lehine olan

hakların iade edilmesini Bolu İnfaz Hâkimliğinden (İnfaz Hâkimliği) talep

etmiştir. İnfaz Hâkimliğinin 6/3/2015 tarihli kararıyla başvurucunun talepleri

reddedilmiştir. Anılan kararda, Bolu Cumhuriyet Başsavcılığının 24/11/2014

tarihli müddetnamesiyle hükümlünün cezasının

ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası olarak belirlendiği vurgulanarak talebin

reddine, 13/12/2004 tarihli 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı

Hakkındaki Kanun'un 25. maddesinde yer alan yasal hakların kullandırılmasına

hükmedilmiştir.

15. İnfaz Hâkimliğinin kararına karşı yapılan itiraz ise Bolu

Ağır Ceza Mahkemesinin 16/4/2015 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Mahkeme,

kararın usule ve yasaya uygun olduğunu belirtmiştir.

16. Nihai karar başvurucuya 24/4/2015 tarihinde tebliğ

edilmiştir.

17.Başvurucu, 18/5/2015 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

18.5218 sayılı Kanun'un 1. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"A) 1.3.1926 tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanununun;

...

3) 13 üncü maddesinin

birinci fıkrası ile ikinci fıkrasının ilk cümlesi aşağıdaki şekilde

değiştirilmiştir.

Ağır hapis cezası, ağırlaştırılmış müebbet,

müebbet veya muvakkattir.

Ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezası ve

müebbet ağır hapis cezası hükümlünün hayatı boyunca devam eder.

...

24) 125 inci maddesinde yer alan 'ölüm'

ibaresi, 'ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis' olarak değiştirilmiştir.''

19. 5218 sayılı Kanun'un geçici 11. maddesi şöyledir:

"Ölüm cezaları 3.8.2002 tarihli ve 4771

sayılı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun hükümlerine göre

müebbet ağır hapis cezasına dönüştürülenlerin kesinleşmiş cezaları, bu Kanunun

yürürlüğe girmesiyle birlikte, kendiliğinden ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis

cezasına dönüşür. Bu hükümlülerin, ceza infaz kurumunda geçirecekleri süre ile

infaz usulü, hükmü veren mahkeme tarafından ve dosya üzerinden saptanır."

20. 5237 sayılı Kanun'un "Cezalar"

kenar başlıklı 45. maddesişöyledir:

"Suç karşılığında uygulanan yaptırım

olarak cezalar, hapis ve adlî para cezalarıdır. "

21. 5275 sayılı Kanun'un "Ağırlaştırılmış

müebbet hapis cezasının infazı" kenar başlıklı 25. maddesi

şöyledir:

"(1) Ağırlaştırılmış müebbet hapis

cezasının infazı rejimine ait esaslar aşağıda gösterilmiştir:

a) Hükümlü, tek kişilik odada barındırılır.

b) Hükümlüye, günde bir saat açık havaya çıkma

ve spor yapma hakkı tanınır.

c) Risk ve güvenlik gerekleri ile iyileştirme

ve eğitim çalışmalarında gösterdiği gayret ve iyi hâle göre; hükümlünün, açık

havaya çıkma ve spor yapma süresi uzatılabileceği gibi kendisi ile aynı ünitede

kalan hükümlülerle temasta bulunmasına sınırlı olarak izin verilebilir.

d) Hükümlü, yaşadığı yerin olanak verdiği ve

idare kurulunun uygun göreceği bir sanat veya meslek etkinliğini yürütebilir.

e) Hükümlü, kurum idare kurulunun uygun

gördüğü hâllerde ve onbeş günde bir kez olmak üzere

(f) bendinde gösterilen kişilere, süresi on dakikayı geçmemek üzere telefon

edebilir.

f) Hükümlüyü; eşi, altsoy ve üstsoyu,

kardeşleri ve vasisi, belirlenen gün, saat ve koşullar içerisinde onbeş günlük aralıklarla ve günde bir saati geçmemek üzere

ziyaret edebilirler.

g) Hükümlü hiçbir suretle ceza infaz kurumu

dışında çalıştırılamaz ve kendisine izin verilmez.

h) Hükümlü, kurum iç yönetmeliğinde

belirtilenlerin dışında herhangi bir spor ve iyileştirme faaliyetine katılamaz.

ı) Hükümlünün cezasının infazına, hiçbir

surette ara verilemez. Hükümlü hakkında uygulanacak tüm sağlık tedbirleri,

tıbbî tetkik ve zorunluluklar hariç ceza infaz kurumlarında, mümkün olmadığı

takdirde tam teşekküllü Devlet ya da üniversite hastanelerinin tek kişilik ve

yüksek güvenlikli mahkûm koğuşlarında uygulanır."

22. 5275 sayılı Kanun'un "Mahkûmiyet

hükmünün yorumunda veya çektirilecek cezanın hesabında duraksama" kenar

başlıklı 98. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"(1)Mahkûmiyet hükmünün

yorumunda veya çektirilecek cezanın hesabında duraksama olursa, cezanın kısmen

veya tamamen yerine getirilip getirilemeyeceği ileri sürülür ya da sonradan

yürürlüğe giren kanun, hükümlünün lehinde olursa, duraksamanın giderilmesi veya

yerine getirilecek cezanın belirlenmesi için hükmü veren mahkemeden karar

istenir."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

23. Mahkemenin 9/1/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü

24. Başvurucu;

hakkındaki ölüm cezasının yasa değişiklikleri sonucunda müebbet hapis cezasına

denk geldiğini, 2006-2014 yılları arasında tutulduğu farklı infaz kurumlarında

cezasının müebbet hapis cezasına göre infaz edildiğini, Bolu Ceza İnfaz

Kurumuna nakledildikten sonra ise ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası olarak müddetname düzenlenmesi sonucu daha önce kullandığı

haklarının kısıtlandığını belirtmiştir. Başvurucu, cezasını 5275 sayılı

Kanun'da müebbet hapis cezası için öngörülen infaz rejimine göre çekmesi

gerektiğini, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası şeklinde müddetname

düzenlenmesi nedeniyle haftalık görüşme, telefon hakkı ve havalandırma

haklarından yararlanamadığını, taleplerinin de mahkeme tarafından haksız olarak

reddedildiğini vurgulayarak adil yargılanma ve özel hayata saygı hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu ayrıca, bireysel başvuru harç ve

masraflarını karşılama imkânının bulunmadığını belirterek adli yardım talebinde

bulunmuştur.

25. Bakanlık görüşünde; İnfaz Hâkimliğince 24/11/2014 tarihli müddetnamede başvurucunun ağırlaştırılmış müebbet hapis

cezasının infaz edildiği hususunun dikkate alındığı, başvurucunun infaz

koşullarına dair şikâyetlerinin anılan müddetnamenin

ve 5275 sayılı Kanun'un 25. maddesinin uygulanmasının sonucu olduğu

vurgulanarak Anayasa'da yer alan hak ve özgürlüklerin ihlal edilmediği

belirtilmiştir.

B. Değerlendirme

26. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği Anayasa Mahkemesine

başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının tüketilmesi

zorunludur. Başvurucunun, bireysel başvuru konusu şikâyetini öncelikle ve

süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu

konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlara sunması ve bu

süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması gerekir(İsmail Buğra

İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).

27. Başvuruya konu olayda başvurucunun iddialarının özünün

yukarıda anılan yasal değişikliklerin bir sonucu olarak hakkında düzenlenen müddetnameler nedeniyle farklı infaz rejimlerinin

uygulamasına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca başvurucunun haklarının

kısıtlanma sebebinin de hakkında düzenlenen 10/11/2014 tarihli müddetnamede infaza esas cezanın ağırlaştırılmış müebbet

hapis cezası olarak belirlenmesi nedeniyle 5275 sayılı Kanun'un 25. maddesinin

uygulanmasından kaynaklandığı, İnfaz Hâkimliğinin de bu durumu vurguladığı

görülmüştür.

28. Somut olayda infaz rejimiyle ilgili farklı uygulamaların

başvurucu hakkında düzenlenen müddetnamelerden

kaynaklandığı anlaşılmaktadır. İlgili mevzuat çerçevesinde müddetnamelere

karşı hükmü veren mahkeme veya başvurucunun bulunduğu yerdeki hükmü veren

mahkeme ile aynı derecedeki mahkemeye itiraz başvurusu yapılabilmesi mümkündür.

Bu kapsamda başvurucunun 5275 sayılı Kanun'un 98. maddesi gereği hükmü veren

mahkemeden yerine getirilecek cezanın belirlenmesi için karar talep ettiğine ya

da hakkındaki müddetnameye itiraz ettiğine dair bilgi

ve belge sunmadığı görülmüştür. Dolayısıyla başvurucunun mevcut yargısal

yolları tüketmeden bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır.

29. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru

yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri

Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi

mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun

yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 9/1/2019 tarihinde

OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Recep

KÖMÜRCÜ

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M.Emin KUZ

Raportör

:

Ali KOZAN

Başvurucu

:

Mehmet Emin

ÇEÇİ