Mehmet Kök Başvurusu (B. No: 2015/5738)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, koşullu salıverilmenin geri alınması nedeniyle kişi

hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 27/3/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:

6. Konya 1. Ağır Ceza Mahkemesi 18/6/1999 tarihli kararı ile

başvurucunun kasten adam öldürme suçundan 20 yıl ağır hapis, müessir fiil

suçundan 1 ay 20 gün hapis, 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve

Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a muhalefet suçundan 10 ay hapis ve

adli para cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir.

7. Söz konusu karar Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 14/12/1999

tarihli ilamıyla onanarak kesinleşmiş ve hükmün infazına başlanmıştır. İnfaz

sürecinde başvurucu, Konya 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 28/5/2002 tarihli

kararıyla 21/12/2000 tarihli ve 4616 sayılı 23 Nisan 1999 Tarihine Kadar

İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine

Dair Kanun uyarınca 1/5/2002 tarihinden itibaren koşullu olarak

salıverilmiştir.

8. Başvurucu,(kapatılan) Demirköy Sulh

Ceza Mahkemesinin 30/3/2012 tarihli kararı ile kasten yaralama suçundan 1 ay 7

gün ve hakaret suçundan 2 ay 27 gün hapis (iki kez) cezasına mahkûm edilmiş;

kararda ayrıca ilamın kesinleşmesi akabinde mezkûr koşullu salıverilmenin geri

alınmasına yönelik inceleme yapılmasına da karar verilmiştir. Karar Yargıtay 4.

Ceza Dairesinin 27/11/2014 tarihli ilamıyla onanarak kesinleşmiştir.

9. (Kapatılan) Demirköy Sulh Ceza Mahkemesinden dosyayı devralan

Demirköy Asliye Ceza Mahkemesinin 20/1/2015 tarihli yazısı üzerine Konya 1.

Ağır Ceza Mahkemesi 23/1/2015 tarihli kararı ile denetim süresi içinde yeniden

kasıtlı suç işlediği anlaşılan başvurucu hakkında şartla tahliye kararının

13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı

Hakkındaki Kanun'un 107. maddesinin (12) numaralı fıkrası gereğince geri alınmasına ve başvurucunun koşullu salıverildikten

sonra kasten işlediği suçun tarihi olan 10/6/2009 ile bihakkın tahliye tarihi

olan 20/11/2020 arasındaki sürenin aynen infazına karar vermiştir.

10. Başvurucunun anılan karara yaptığı itiraz Konya 2. Ağır Ceza

Mahkemesinin 13/2/2015 tarihli kararı ile benzer gerekçelerle reddedilmiştir.

11. Karar başvurucuya 25/2/2015 tarihinde tebliğ edilmiştir.

12. Başvurucu 27/3/2015 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

13. 4616 sayılı Kanun'un 1. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"23 Nisan 1999 tarihine kadar işlenen

suçlar nedeniyle;

...

2. (Yeniden düzenleme: 21/5/2002-4758/1 md.) Müebbet ağır hapis cezasına hükümlü olanların veya

şahsî hürriyeti bağlayıcı cezaya mahkûm edilenlerin ya da aldıkları ceza

herhangi bir nedenle şahsî hürriyeti bağlayıcı cezaya dönüştürülenlerin tâbi

oldukları infaz hükümlerine göre çekmeleri gereken toplam cezalarından on yıl

indirilir. İndirim, verilen her bir ceza için ayrı ayrı değil, toplam ceza

üzerinden bir defaya mahsus yapılır. Ancak bir kişinin muhtelif suçlarından

dolayı cezaları ayrı ayrı tarihlerde verilmiş olsa bile, bu cezaların toplamı

üzerinden yapılacak indirim on yılı geçemez.

Birinci paragraf hükümlerine göre çekmeleri

gereken toplam cezalarından on yıllık indirim yapıldıktan sonra ceza süresi

dolmuş olanlar, iyi halli olup olmadıklarına bakılmaksızın ve istemleri

olmaksızın derhal; toplam cezaları on yıldan fazla olanlar kalan cezalarını

çektikten sonra şartla salıverilirler.

...

4. (Yeniden düzenleme: 21/5/2002-4758/1 md.) 23 Nisan 1999 tarihine kadar işlenmiş ve ilgili kanun

maddesinde öngörülen şahsî hürriyeti bağlayıcı cezanın üst sınırı on yılı

geçmeyen suçlardan dolayı haklarında henüz takibata geçilmemiş veya hazırlık

soruşturmasına girişilmiş olmakla beraber dava açılmamış veya son soruşturma

aşamasına geçilmiş olmakla beraber henüz hüküm verilmemiş veya verilen hüküm

kesinleşmemiş ise, davanın açılması veya kesin hükme bağlanması ertelenir;

varsa tutukluluk halinin kaldırılmasına karar verilir. Bu suçlarla ilgili dosya

ve deliller, her bir suçun dava zamanaşımı süresinin sonuna kadar muhafaza

edilir.

Erteleme konusu suçun dava zamanaşımı süresi

içinde bu suç ile aynı cins veya daha ağır şahsî hürriyeti bağlayıcı cezayı

gerektiren bir suç işlendiğinde, erteleme konusu suçtan dolayı da dava açılır

veya daha önce açılmış bulunan davaya devam edilerek hüküm verilir. Bu süre,

erteleme konusu suç ile aynı cins veya daha ağır şahsî hürriyeti bağlayıcı

cezayı gerektiren bir suç işlenmeksizin geçirildiğinde, ertelemeden yararlanan

hakkında kamu davası açılmaz; açılmış olan davanın ortadan kaldırılmasına karar

verilir.

...

5. Ancak;

a) Türk Ceza Kanununun

125 ilâ 157, 161, 162, 168, 171, 172, 188, 191, 192, 202, 205, 208, 209, 211

ilâ 214, 216 ilâ 219, 240, 243, 264, 298, 301 ilâ 303, 305 inci maddelerinde,

312 nci maddenin ikinci fıkrasında, 313 üncü

maddesinde, 314 üncü maddesinin birinci fıkrasında, 339 ilâ 349, 366, 367, 383,

394, 403 ilâ 408, 414 ilâ 418 ve 503 ilâ 506 ncı

maddelerinde,

...

yer alan suçları işleyenler hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz."

14. 5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

''(1) Koşullu salıverilmeden yararlanabilmek

için mahkûmun kurumdaki infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesi gerekir.

(2) ...

diğer süreli hapis cezalarına mahkûm edilmiş olanlar cezalarının üçte ikisini

infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilirler.

...

(11)

Bir hükümlünün koşullu salıverilmesi hakkında ceza infaz kurumu idaresi

tarafından hazırlanan gerekçeli rapor, hükmü veren mahkemeye; hükümlü başka bir

yerde bulunuyorsa o yerde bulunan aynı derecedeki mahkemeye verilir.

Mahkeme, bu raporu uygun bulursa hükümlünün

koşullu salıverilmesine dosya üzerinden karar verir. Mahkeme, raporu uygun

bulmadığı takdirde gerekçesini kararında gösterir. Bu kararlara karşı itiraz

yoluna gidilebilir.

(12) Koşullu

salıverilen hükümlünün, denetim süresinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir

suç işlemesi veya kendisine yüklenen yükümlülüklere, hâkimin uyarısına rağmen,

uymamakta ısrar etmesi hâlinde koşullu salıverilme kararı geri alınır.

(13)

Koşullu salıverilme kararının geri alınması hâlinde hükümlünün;

a) Sonraki suçu işlediği tarihten itibaren

kalan cezasının aynen,

...

Ceza infaz kurumunda çektirilmesine karar

verilir. Koşullu salıverilme kararının geri alınmasından sonra aynı hükmün

infazı ile ilgili bir daha koşullu salıverilme kararı verilmez.

(14)

Denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli olarak geçirildiği takdirde,

ceza infaz edilmiş sayılır.

(15)

Koşullu salıverilme kararının geri alınmasına;

a) Hükümlü geri kalan süre içinde işlediği

kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkûm edilirse, hükmü veren ilk

derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesi tarafından,

...

Dosya üzerinden karar verilir. Bu kararlara

karşı itiraz yolu açıktır.

..."

15. 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı mülga Türk Ceza Kanunu'nun

17. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

"Şartla salıverilmiş olan hükümlü, geri

kalan süre içinde işlediği kasıtlı bir cürümden dolayı şahsi hürriyeti

bağlayıcı bir cezaya mahkum olur veya mecbur olduğu şartları

yerine getirmez ise, şartla salıverilme kararı geri alınır. Bu takdirde suçun

işlendiği tarihten sonraki kısım hükümlünün ceza süresine mahsup edilmeyerek

aynen çektirilir ve şartla salıverilmeye esas teşkil eden hükmün infazı ile

ilgili olarak bir daha şartla salıverilmeden yararlanamaz."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

16. Mahkemenin 9/1/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

17. 4616 sayılı Kanun uyarınca koşullu salıverilen başvurucu;

denetim süresi içinde aynı cinsten ya da daha ağır şahsi hürriyeti bağlayıcı

cezayı gerektiren bir suç işlememesine rağmen koşullu salıverilme kararının

geri alındığını, koşullu salıverme kararı geri alınsa dahi 4616 sayılı Kanun'da

belirtilen on yıllık indirimden faydalanması gerektiğini, dolayısıyla Mahkemece

on yıllık süre indirilmeden aynen infaza karar verilmesinin hukuka aykırı

olduğunu, ayrıca koşullu salıverilmenin geri alınmasına ilişkin hükümlerin aynı

durumdaki diğer hükümlülerin lehine olacak şekilde farklı uygulandığını

belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini iddia

etmiştir.

B. Değerlendirme

18. Anayasa'nın 19. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Herkes, kişi hürriyeti ve güvenliğine

sahiptir.

Şekil ve şartları kanunda gösterilen:

Mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı

cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; ... halleri dışında

kimse hürriyetinden yoksun bırakılamaz."

19. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Somut olayda başvurucunun iddialarının özü,

koşullu salıverilmenin geri alınması kararının hukuki bir dayanağının

bulunmadığına ve dolayısıyla hukuka aykırı olarak hürriyetinden yoksun

bırakıldığına ilişkin olduğundan başvurunun kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı

kapsamında incelenmesi gerekir.

20. Somut olayda başvurucu kasten adam öldürme, müessir fiil ve

6136 sayılı Kanun'a muhalefet suçlarından almış olduğu kesinleşmiş cezası infaz

edilirken 4616 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak 1/5/2002 tarihinde koşullu

olarak salıverilmiştir. Başvurucunun hak ederek tahliye tarihinden önce denetim

süresi içinde kasıtlı bir suç işlemesi nedeniyle hakkındaki koşullu salıverme

kararının geri alınmasına ve ikinci suç tarihinden bihakkın tahliye tarihine

kadar olan cezasının aynen infazına karar verilmiştir.

21. Anayasa Mahkemesi, 4616 sayılı Kanun hükümleri uyarınca

koşullu salıverilen hükümlüler yönünden denetim süresince hapis cezasını

gerektiren kasıtlı bir suç işlenmesi hâlinde 765 sayılı mülga Kanun'un 17.

maddesinin birinci fıkrası ve/veya 5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin (12)

numaralı fıkrası uyarınca koşullu salıverme kararının geri alınabileceğini

belirtmiş; Yargıtay uygulamasına atıf yaparak bu suçun koşullu salıverilmesini

gerektiren suç ile aynı cins veya daha ağır hürriyeti bağlayıcı cezayı

gerektiren bir suç olup olmamasının öneminin bulunmadığını, sonradan denetim

süresi içinde işlenen suçun kasıtlı bir suç olmasının, bu suçun yaptırımı

olarak da hapis cezasını gerektirmesinin ve hapis cezası verilmiş olmasının

koşullu salıvermenin geri alınması için yeterli olduğunu tespit etmiştir (Şaban Dal, B. No: 2014/2891, 16/2/2017, §

40).

22. Diğer yandan mahkûmiyetine konu suçlar yönünden erteleme ve

koşullu salıverme hükümlerinin ayrı uygulanması, koşullu salıverme kararı geri

alınsa dahi on yıl indirim yapıldıktan sonra kalan kısmın infaz edilmesi gerektiği

yönündeki başvurucunun şikâyeti bakımından da kalan cezanın aynen infazına

karar verilmesinin kanunun öngördüğü şekilde olduğu ve bu uygulamanın koşullu

salıvermenin amacına da aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır (benzer yöndeki

değerlendirme için bkz. Şaban Dal,

§ 43).

23. Buna göre koşullu salıverilme tarihinden sonra denetim

süresi içinde kasıtlı bir suç işleyen başvurucu hakkında koşullu salıvermenin

geri alınmasına ve sonraki suçu işlediği tarihten itibaren hak ederek tahliye

tarihine kadar kalan cezasının aynen infazına karar verilmesinin kanunun

öngördüğü şekilde olduğu ve bu uygulamanın koşullu salıvermenin amacına da

aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır (aynı yöndeki değerlendirme için bkz. Şaban Dal, § 44).

24. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun iddiasına ilişkin olarak

bir ihlalin olmadığı açık olduğundan başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekmektedir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

9/1/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Recep

KÖMÜRCÜ

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M.Emin KUZ

Raportör

:

Fatih

HATİPOĞLU

Başvurucu

:

Mehmet KÖK

Vekili

:

Av. Fadime

KÖK