Mehmet Reşit Arslan Başvurusu (B. No: 2013/7902)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, cezaevinde bulunan başvurucunun bel fıtığı

rahatsızlığı nedeniyle kullandığı minderin cezaevi idaresi tarafından

alıkonulmasının ve buna karşı yaptığı başvuruların reddedilmesinin eşitlik

ilkesi ile adil yargılanma, işkence ve kötü muameleye tabi tutulmama hakkını

ihlal ettiğine ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 14/10/2013 tarihinde Kırıkkale Cumhuriyet

Başsavcılığı vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil

edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm ÜçüncüKomisyonunca 24/4/2014

tarihinde, başvurucunun adli yardım talebinin kabul edilmesine karar

verilmiştir.

4. İkinci Bölüm ÜçüncüKomisyonunca

24/4/2014 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından 8/9/2014 tarihinde, başvurunun kabul

edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü tanınan ek süre içerisinde

6/11/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuştur.

7. Bakanlık tarafından Anayasa Mahkemesine sunulan görüş

12/11/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın

görüşüne karşı beyanlarını 26/11/2014 tarihinde ibraz etmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

8. Başvuru

dilekçesi ve ekleri ile başvuruya konu dosya içeriğinden tespit edilen ilgili

olaylar özetle şöyledir:

9. 1/3/1926 tarihli ve

765 sayılı Türk Ceza Kanununun 125. maddesi gereğince hâlihazırda Ankara 1

No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak

bulunan başvurucu, daha önce bulunduğu Kırıkkale F Tipi Yüksek Güvenlikli

Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda iken yapılan aramada, rahatsızlığı için kullandığı

minderin idare tarafından alınması ve bu minderin kendisine iadesine ilişkin

başvurularının sonuçsuz kalması sebebiyle 2/8/2013 tarihli dilekçe ile

Kırıkkale İnfaz Hâkimliğine şikâyette bulunmuştur.

10. Başvurucunun, İnfaz

Hâkimliğine hitaben yazdığı 2/8/2013 tarihli dilekçesi özetle şu şekildedir:

"...Ağır derecede (her

biri birkaç yerden) bel ve boyun (disk) fıtığı hastasıyım. Yıllardır çektiğim

bu rahatsızlığımla ilgili idarede 2-3 klasörü dolduracak düzeydeki sağlık

dosyamda çok sayıda sağlık belgelerim ve raporlarım mevcuttur. En son Kırıkkale

Yüksek İhtisas Hastanesinde olduğum kontrolde uzmanlarca hastanede yatışla

tedavi olmam gerektiğini belirten rapor üzerine Ankara Numune Hastanesine

sevkim yapıldı. Ancak rahatsızlığım nedeni yol-risk sarsıntısının yol açtığı ek

ağrıları göze alamadığım için bu sevkime dahi gidemedim. (kendim

gitmedim) İdarede kayıtlı tüm bu hususlar bilinmesine rağmen her işlemde

yapıldığı gibi (salt siyasi-etnik kimliğim ve idari suçları şikâyet konusu

ettiğim için) eziyet ve işkence çektirmek uğraştırmak-rahatsız etmek amacıyla

29 Mayıs 2013 günü yapılan oda değişikliğinde tüm eşyalarım darmadağın edilerek

aralarında rahatsızlığım nedeniyle yıllardır kullandığım sandalye minderim de

olduğu birçok eşyama (hiçbir kayıt tutmadan alıkonuldu. Başvurularıma rağmen bu

eşya akıbeti ve kayıtlarını alamamam bir yana (yine ayrıca yazılı ve sözlü

taleplerime rağmen) söz konusu sandalye minderim tarafıma verilmiyor. Bir parça

bataniye ile desteklenmiş bu minderim ne bütün olarak

ne de kantinden satın almış olduğum kısmıyla verilmediği için iki aydır sınırlı

verilen giysilerimi minder yerine kullanmaya çalışmama rağmen rahatsızlığım

artmış durumdadır. Bu nedenle sağlığımla oynayan eziyet ve işkence çektirerek

uğraştıran mevcut idare ve sorumlulurdan

şikayetçiyim. Gerekli soruşturmanın açılması, mağduriyetlerimin giderilmesi,

söz konusu sandalye minderimin (eşyaların akıbeti ve kayıtlarıyla birlikte)

tarafıma verilmesi için gereğini arz ederim...."

11. Başvurucu bu arada 12/8/2013 tarihinde Cezaevi Müdürlüğüne

hitaben bir dilekçe yazmıştır. Dilekçe şu şekildedir:

"Cezaevi Müdürlüğüne

K.Kale

-Emanet eşya

Emanette bulunan

-Sandalye minderim

-Kuş kafesi (aksesuarlarıyla birlikte)min tarafıma verilmesi için gereğini arz ederim.

12.8.2013

A-15M.Reşit Arslan"

12. Daha sonra aynı dilekçenin üzerine başvurucu kendi el

yazısıyla sandalye minderini 14/8/2013 tarihinde, kuş kafesini 15/8/2013

tarihinde geri aldığını belirterek imzalamıştır.

13. Başvurucunun aynı konuya ilişkin talebi, İnfaz Hâkimliğinin

21/8/2013 tarihli ve E.2013/514, K.2013/554 sayılı kararı ile reddedilmiştir. Red gerekçesi şu şekildedir:

"Hükümlü Mehmet Reşit ARSLAN 02/08/2013

tarihli dilekçesinde, cezaevi idaresi tarafından yapılan uygulamalardan

şikâyetçi olduğunu belirtmiştir. Cezaevi idaresince yapılan ve hükümlü

tarafından haksız olduğu savunulan uygulamaların düzeltilmesi için öncelikle

cezaevi idaresine başvurulması gerektiğinden hükümlünün şikâyetinin REDDİNE (karar

verilmiştir.)"

14. Başvurucu, İnfaz Hâkimliğinin kararına süresi içerisinde

Kırıkkale Ağır Ceza Mahkemesi nezdinde itiraz etmiştir. Başvurucunun Kırıkkale

Ağır Ceza Mahkemesine yazdığı 2/9/2013 tarihli dilekçesi şu şekildedir:

"...

Tutulduğum

cezaevinde sorunlara duyarlı, başvurulara cevap veren bir idare olsaydı, zaten

size başvurmama gerek kalmazdı.

2 Ağustos 2013 tarihli başvuru dilekçemi okumuş olsaydınız belirtilen

sorunlarla ilgili yazılı ve sözlü başvurularıma idareden 66 (altmış altı) gün

boyunca cevap alamayıp sabrettikten sonra başvurmuş olduğumu görürdünüz. Ki, şu

an (bugün itibarıyla) bu süre 3 (üç ) ayı geçmiş

oluyor. Tekrar başvurularla üç ayı daha geçirmemi istiyorsunuz? Yasalara uygun

olan bu mu?

Kaldı ki burda ilgilenmeyen sorunlar, sadece

2 Ağustos 2013 tarihli dilekçede aktardıklarımla da sınırlı değil. Örneğin yine

yazılı ve sözlü defalarca başvurmama ve hatta iki kez de bizzat müdür ...

Bey'le de (ki görüşmelerde Başmemurlarda vardı)

görüşmeme rağmen 2,5 (iki buçuk ayı) aşkındır, kapı yapımı esnasında kesilen anans hattı ile takılması gereken Tu. rafı

ile banyo köşeliği yapılmıyor cevap dahi alamıyorum.

Vermiş olduğunuz kararla bu sorumsuzluğu daha da cesaretlendirdiğiniz çok açık

değil mi?

Üç aydır çektirilen bu acı ve eziyetlerle

birlikte tüm mağduriyetlerimi giderecek ve yerinde incelemeyle sorumların

cezalandırılması yoluna gidecek adli ve idari soruşturma yapılması kararına

gitmeniz için gereğini arz ederim."

15. Kırıkkale Ağır Ceza Mahkemesinin 9/9/2013 tarihli ve

2013/944 Değişik İş sayılı kararı ile başvurucunun talebi İnfaz Hâkimliği

kararına atıf yapılarak reddedilmiştir.

16. Karar, başvurucuya 23/9/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.

17. Başvurucu 14/10/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel

başvuruda bulunmuştur.

B. İlgili Hukuk

18. 16/5/2001 tarihli ve4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun

4. maddesi şöyledir:

"İnfaz Hâkimliklerinin görevleri şunlardır :

1.

Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri,

yerleştirilmeleri, barındırılmaları, ısıtılmaları ve giydirilmeleri,

beslenmeleri, temizliklerinin sağlanması, bedensel ve ruhsal sağlıklarının

korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılması, dışarıyla ilişkileri,

çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve

karara bağlamak.

2.

Hükümlülerin cezalarının infazı, müşahadeye tabi

tutulmaları, açık cezaevlerine ayrılmaları, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri;

tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin

şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

3.

Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin

cezalarının kanun, tüzük veya yönetmelik hükümleri ile genelgelere aykırı

olduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

4. Ceza

infaz kurumları ve tutukevleri izleme kurullarının kendi yetki alanlarına giren

ceza infaz kurumları ve tutukevlerindeki tespitleri ile ilgili olarak

düzenleyip intikal ettirdikleri raporları inceleyerek, varsa şikâyet

niteliğindeki konular hakkında karar vermek.

5.

Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.

Kanunlarda başka bir yargı merciine bırakılan

konulara ilişkin hükümler saklıdır."

19. 4675 sayılı Kanun'un 5. maddesi şöyledir:

"Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde

hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili

faaliyetlerin kanun, tüzük ve yönetmelik hükümleri ile genelgelere aykırı

olduğu gerekçesiyle bu işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün

içinde şikâyet yoluyla infaz Hâkimliğine başvurulabilir.

şikâyet, dilekçe ile doğrudan doğruya infaz Hâkimliğine yapılabileceği gibi;

Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğü

aracılığıyla da yapılabilir. İnfaz Hâkimliği dışında yapılan başvurular hemen

ve en geç üç gün içinde infaz Hâkimliğine gönderilir. Sözlü yapılan şikâyet,

tutanağa bağlanır ve bir sureti başvurana verilir.

şikâyet yoluna, kendisi ile ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ya da

eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, müdafii, kanuni temsilcisi veya ceza infaz kurumu ve

tutukevi izleme kurulu başvurabilir.

şikâyet yoluna başvurulması, yapılan işlem veya faaliyetin

yerine getirilmesini durdurmaz. Ancak, infaz Hâkimi giderilmesi güç veya imkansız sonuçların doğması ve işlem veya faaliyetin açıkça

hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda işlem veya

faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir."

IV.İNCELEME VE GEREKÇE

20. Mahkemenin

24/2/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği

düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

21. Başvurucu, hükümlü olarak bulunduğu Kırıkkale F Tipi Yüksek

Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumunda siyasi kimliği nedeniyle idare tarafından engel

ve kısıtlamalara maruz kalmasının bir sonucu olarak yapılan aramada

rahatsızlığı için kullandığı mindere idare tarafından el konulduğunu, iadesi

için yaptığı başvuruların reddedildiğini, buna ilişkin olarak Kırıkkale İnfaz

Hâkimliğine yaptığı başvurunun da Cezaevi idaresine başvurması gerektiği

gerekçesiyle reddedildiğini, etnik kimliği nedeniyle ayrımcılığa maruz

kaldığını belirterek Anayasa’nın 10., 17., 36., ve 38. maddelerinde tanımlanan

haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

22. Somut olayda başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler Bakanlığa

gönderilmiş, Bakanlık 6/11/2014 tarihinde gönderdiği görüş yazısında Ceza ve Tevfikevleri Genel Müdürlüğünün yazısı ile başvuruya konu

eşyanın bireysel başvurudan önce ve 14/8/2013 tarihinde teslim edildiğinin

anlaşıldığını bildirmiştir.

23. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı cevabında ise bu konuya

ilişkin olarak yine söz konusu eşyanın kendisine verilmediğini iddia

etmektedir.

24. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 51. maddesi şöyledir:

"Bireysel başvuru

hakkını açıkça kötüye kullandığı tespit edilen başvurucular aleyhine, yargılama

giderlerinin dışında, ayrıca ikibin Türk Lirasından

fazla olmamak üzere disiplin para cezasına hükmedilebilir."

25.Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83.

maddesi şöyledir:

"Başvurucunun istismar

edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıyla bireysel başvuru

hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlinde başvuru reddedilir

ve yargılama giderleri dışında, ilgilinin ikibin Türk

Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasıyla cezalandırılmasına karar

verilir."

26. İlgili düzenlemeler kapsamında genel olarak bir hakkın

açıkça öngörüldüğü amaç dışında ve başkalarını zarara sokacak şekilde

kullanılmasının hukuk düzenince himaye edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye

kullanılmasının, bireysel başvuru alanında özel olarak ele alındığı

görülmektedir. Bu bağlamda bireysel başvuru usulünün amacına açıkça aykırı olan

ve Anayasa Mahkemesinin başvuruyu gereği gibi değerlendirmesini engelleyen

davranışların başvuru hakkının kötüye kullanılması olarak değerlendirilmesi

mümkündür (S.Ö., B. No:

2013/7087, 18/9/2014, § 28).

27. Bu kapsamda özellikle Mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçek

olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması,

başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgi

verilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan ve söz konusu

değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkında

Mahkemenin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaat

oluşturulmasının engellenmesi; medeni ve meşru eleştiri sınırları saklı kalmak

kaydıyla bireysel başvurunun amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehdit

veya tahrik edici bir üslup kullanılması, söz konusu başvuru yolu kapsamında

ihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçla

bağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda başvuru

hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (S.Ö., § 29).

28. Başvurucunun Bakanlık görüşüne karşı cevabından sonra

28/10/2015 tarihinde Anayasa Mahkemesi Bölümler Başraportörlüğü,

29/5/2013 tarihinde yapılan oda değişikliği sırasında aramada el konulan

sandalye minderi ile başvurucunun diğer eşyasının başvurucuya teslim edilip

edilmediğinin bildirilmesini, teslim edilmiş ise hangi tarihte teslim

edildiğini gösteren tutanağın onaylı suretinin gönderilmesini ilgili Cezaevi

Müdürlüğünden istemiştir.

29. Gönderilen belgenin incelenmesi sonucunda başvurucunun,

yukarıda belirtilen (bkz. § 11) 12/8/2013 tarihli dilekçenin üzerine kendi el

yazısıyla şikâyet konusu edilen eşyayı 14/8/2013 tarihinde aldığını belirttiği,

anılan metnin altına imzasını da attığı anlaşılmıştır (bkz. §12). Bu kapsamda

başvurucunun İnfaz Hâkimliğine ve Ağır Ceza Mahkemesine başvurma sebebi

incelendiğinde (bkz. §§ 10, 14) Anayasa Mahkemesi nezdinde dile getirdiği şikâyetlerin

temeli bulunmamaktadır.

30. Açıklanan nedenlerle başvurucu tarafından sunulan beyanın

Mahkemeyi yanıltıcı nitelikte olduğu ve Cezaevi Müdürlüğü tarafından gönderilen

belgeden başvuru tarihi itibariyla bir ihlalin

olmadığı açık olduğu dikkate alındığında başvurunun, başvuru hakkının kötüye

kullanımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.

31. Başvurucu aleyhine, başvuru hakkının kötüye kullanılması

nedeniyle 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83. maddesi uyarınca takdiren

500 TL disiplin para cezasına hükmedilmesi gerekir.

A. Başvurunun, başvuru

hakkının kötüye kullanılması nedeniyle REDDİNE,

B. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi uyarınca başvurucunun 500 TL

disiplin para cezası ile CEZALANDIRILMASINA,

C. Geçici olarak muaf tutulan 198,35 TL harçtan ibaret yargılama

giderinin başvurucudan TAHSİLİNE,

24/2/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Osman Alifeyyaz

PAKSÜT

Recep KÖMÜRCÜ

Muammer TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör Yrd. : Hikmet Murat AKKAYA Başvurucu : Mehmet Reşit ARSLAN