Muhammet Sami Sarıhan Başvurusu (B. No: 2015/2012)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, tutukluluğun kanuni ve makul süreyi aşması nedeniyle

kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; aynı suç isnadı nedeniyle tutuklanan

kişilerin tahliye edilmesine karşılık kendisinin tahliye edilmemesi nedeniyle

eşitlik ilkesinin ve müdafi olmaksızın alınan ifadeye dayalı olarak hakkında

yargılama yapılması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 2/2/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu, Kartal 3. Sulh Ceza Mahkemesinin 8/12/2009 tarihli

kararıyla kasten öldürme suçundan tutuklanmıştır.

9. Tekirdağ Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen iddianameyle

başvurucu ve diğer şüpheliler hakkında kasten nitelikli öldürme ve kişiyi

hürriyetinden yoksun kılma suçlarından cezalandırılmaları istemiyle aynı yer

Ağır Ceza Mahkemesinde kamu davası açılmıştır.

10. Dava, Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesine tevzi edilmiş ve

E.2010/50 sayılı dosya üzerinden kovuşturma aşaması başlamıştır.

11. Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesi 9/5/2012 tarihinde

başvurucunun kasten nitelikli öldürme suçundan 20 yıl hapis, kişiyi hürriyetinden

yoksun kılma suçundan 3 yıl 8 ay hapis ve 6136 sayılı Kanuna muhalefet suçundan

10 ay hapis ve 500 TL adli para cezasıyla mahkumiyetine ve tutukluluğunun

devamına karar vermiştir.

12. Başvurucu vekili tarafından kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay

1. Ceza Dairesinin 23/1/2014 tarihli kararıyla karar kısmen bozulmuştur.

13. Bozma sonrası Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2014/86

sırasına kaydedilen kovuşturmaya devam edilmiştir.

14. Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 17/12/2014 tarihli

kararıyla başvurucunun tutukluluğunun devamına karar verilmiştir. Başvurucunun

itirazı üzerine Tekirdağ 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 19/12/2014tarihli kararıyla

söz konusu itirazın reddine karar verilmiştir.

15. Karar, başvurucu vekili tarafından 16/1/2015 tarihinde

öğrenilmiştir.

16. Başvurucu 2/2/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

17. Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesi 17/8/2016 tarihinde

başvurucunun tahliyesine karar vermiştir.

18. Dava, bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla ilk

derece mahkemesinde derdesttir.

IV. İLGİLİ HUKUK

19. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Tazminat istemi" kenar başlıklı

141. maddesinin (1) numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:

"Suç soruşturması veya kovuşturması

sırasında;

...

d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde

makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında

hüküm verilmeyen,

...

Kişiler, maddî ve manevî her türlü

zararlarını, Devletten isteyebilirler."

20. 5271 sayılı Kanun'un "Tazminat

isteminin koşulları" kenar başlıklı 142. maddesinin (1)

numaralı fıkrası şöyledir:

"Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin

ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde

karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat

isteminde bulunulabilir."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

21. Mahkemenin 11/12/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Kişi Hürriyeti ve

Güvenliği Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları

22. Başvurucu; tutukluluk süresinin makul olmadığını ve kanuni

süreyi aştığını, ayrıca aynı suç isnadı kapsamında tutuklanan kişilerin serbest

bırakılmalarına karşılık kendisi hakkında tutukluluğun devamına karar

verildiğini belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı ile eşitlik ilkesinin

ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

23.Bakanlık bu konuda bir görüş bildirmemiştir.

2. Değerlendirme

24 Anayasa Mahkemesi olayların başvurucular tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Somut başvuruda başvurucunun şikâyetinin özü

tutukluluk süresinin makul süreyi aştığına ilişkindir. Bu nedenle başvurucunun

şikâyetinin Anayasa'nın 19. maddesinin yedinci fıkrası bağlamında kişi

hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında incelenmesi gerekir.

25.Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fıkrasının son cümlesi

şöyledir:

"Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun

yollarının tüketilmiş olması şarttır."

26. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45.

maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

"İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem,

eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının

tamamının bireysel başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekir."

27. Yukarıda belirtilen Anayasa ve Kanun hükümleri gereğince

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece

mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecek ikincil nitelikte bir

kanun yoludur. Bireysel başvuru yolunun ikincillik niteliği gereği Anayasa

Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun

yollarının tüketilmesi zorunludur (Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt, B. No: 2012/403,

26/3/2013, § 17).

28. Anayasa Mahkemesi, tutukluluğun kanunda öngörülen azami

süreyi veya makul süreyi aştığı iddiasıyla yapılan bireysel başvurular

bakımından bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla başvurucu tahliye

edilmiş ise asıl dava sonuçlanmamış da olsa -ilgili Yargıtay içtihatlarına atıf

yaparak- 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinde öngörülen tazminat davası açma

imkânının tüketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu olduğu sonucuna varmıştır (Erkam Abdurrahman Ak, B. No: 2014/8515,

28/9/2016, §§ 48-62; İrfan Gerçek,

B. No: 2014/6500, 29/9/2016,§§ 33-45).

29. Somut olayda bireysel başvuruda bulunduktan sonra 17/8/2016

tarihinde (bkz. § 17) tahliyesine karar verilen başvurucunun tutukluluğun makul

süreyi aştığına ilişkin iddiası, 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesi kapsamında

açılacak davada incelenebilir. Bu madde kapsamında açılacak dava sonucuna göre

başvurucunun tutukluluğunun kanuni ve makul süreyi aştığının tespiti hâlinde

görevli mahkemece başvurucu lehine tazminata da hükmedilebilecektir. Buna göre

5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinde belirtilen dava yolu; başvurucunun

durumuna uygun, telafi kabiliyetini haiz, etkili bir hukuk yoludur ve bu olağan

başvuru yolu tüketilmeden yapılan bireysel başvurunun incelenmesi bireysel

başvurunun ikincillik niteliği

ile bağdaşmamaktadır.

30. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun tutukluluğun makul

süreyi aştığı iddiasına ilişkin olarak yargısal başvuru yolları tüketilmeden

bireysel başvuru yapıldığı anlaşıldığından başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemiş olması

nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Adil Yargılanma

Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü

31. Başvurucu ayrıca soruşturma aşamasında müdafiinin

hazır bulunmasıyla ifadesinin alınması zorunlu olmasına karşılık bu kurala

riayet edilmeden ifadesinin alındığını ve bu ifadeye dayalı olarak hakkında yargılama

yapıldığını, müdafisiz olarak alınan bu beyanının

delil olarak dosyada muhafaza edildiğini belirterek adil yargılanma hakkının

ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

32. Bakanlık görüşünde, yargılamanın derece mahkemelerinde devam

etmesi nedeniyle adil yargılanma hakkı kapsamında ileri sürülen iddiaların

yargılama sürecinde ileri sürülmesi imkânının bulunduğu belirtilmiştir.

2. Değerlendirme

33. Bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurabilmek

için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması gerekir (bkz. §§ 25, 26).

34. Somut olayda başvurucu hakkındaki yargılamanın

sonuçlanmadığı, ilk derece mahkemesindeki yargılamanın devam ettiği (bkz. §

18), dolayısıyla adil yargılanma hakkı kapsamında ileri sürülen bu tür

iddiaların yargılama sürecinde ve kanun yolunda incelenmesi imkânının bulunduğu

anlaşılmaktadır.

35. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının da başvuru yollarının tüketilmemiş olması

nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

11/12/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Celal Mümtaz AKINCI

Muammer TOPAL

M. Emin KUZ

Rıdvan GÜLEÇ Raportör : Hüseyin TURAN Başvurucu : Muhammet Sami SARIHAN Vekili : Av. Sabahattin ERAL