Nokta Dergi ve Gazetecilik Tic. Ltd. Şti Başvurusu (B. No: 2015/16564)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; yaptığı bir haberden dolayı başvurucunun sahibi

olduğu derginin bazı nüshalarına el konulması, anılan nüshaların toplatılması

ve derginin sosyal medya hesaplarına yönelik erişimin engellenmesi kararı

verilmesi nedeniyle ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiği iddiasına

ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 16/10/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

6. Başvurucunun sahibi olduğu Nokta dergisinin (dergi) 14-20/9/2015

tarihli nüshasına Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı hedef alan ve onun

fotoğrafını içeren bir kapak konulması sonrasında başvurucunun adresinde arama

yapılmış, dağıtımı yapılan dergiler kolluk yetkililerince bayilerden

toplatılmış ve dağıtılmamış dergiler varsa dağıtılmaması istenmiştir.

7. Öte yandan bu işlemlere yakın tarihlerde derginin internet

adreslerine erişim engellenmiş ve sorumlu yazı işleri müdürü adli işlemlere

tabi tutulmuştur.

8. İlgili Cumhuriyet Başsavcılığının dağıtımı yapılan dergilerin

bayilerden toplatılması ve dağıtılmamış dergiler varsa dağıtılmaması yönündeki

yazılı talimatı İstanbul 2. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından onanmıştır.

Başvurucunun bu karara itirazı 16/9/2015 tarihinde reddedilmiştir. Ret kararı başvurucuya

aynı tarihte tebliğ edilmiştir.

9. Başvurucu 16/10/2015 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

10. 8/11/2016 tarihli ve 6755 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında

Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması

Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun

ile kanunlaştırılan 668 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken

Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun

Hükmünde Kararname'nin (KHK) 2. maddesi ile başvurucunun sahibi olduğu derginin

kapatılmasına karar verilmiştir.

11. 8/2/2018 tarihli ve 7091 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında

Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul

Edilmesine Dair Kanun ile kanunlaştırılan 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında

Alınması Gereken Tedbirler Hakkında KHK ile de, kapatılan dergilerin bağlı

olduğu şirketlerin faaliyetlerinin sonlandırılarak ticari sicil kayıtlarının

resen terkin edileceği hükme bağlanmıştır.

IV. İLGİLİ HUKUK

12. 668 sayılı KHK'nın "Alınan

tedbirler" kenar başlıklı 2. maddesinin ilgili kısımları

şöyledir:

"(1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu

tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY)

aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olan;

...

c) Ekli (3) sayılı listede yer alan gazete ve

dergiler ile yayınevi ve dağıtım kanalları kapatılmıştır.

...

3 SAYILI LİSTE

...

DERGİLER

...

11 NOKTA

..."

13. 670 sayılı KHK'nın "Devir

işlemlerine ilişkin tedbirler" kenar başlıklı 5. maddesinin (3)

numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:

"Kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve

televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı oldukları

şirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen terkin

edilir."

14. Bireysel başvuru anında tüzel kişiliği haiz olan ancak

bireysel başvurunun incelenmesi aşamasında tüzel kişiliğini yitiren ticaret

şirketler hakkında yapılan değerlendirmelerde kullanılan ulusal hukuk

kaynakları için Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş. (B. No:

2013/5016, 12/6/2018, §§ 8-23) kararına bakılabilir.

V. İNCELEME VE GEREKÇE

15. Mahkemenin 24/10/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

16. Başvurucu; sahibi olduğu derginin bazı nüshaları hakkında

verilen elkoyma ve toplatma kararları ile derginin sosyal medya hesaplarına

yönelik olarak verilen erişimin engellenmesi kararı nedeniyle basın

özgürlüğünün ve mülkiyet hakkının, yargı makamlarınca verilen kararların

yeterli gerekçe içermemesi nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlal

edildiğini iddia etmektedir.

B. Değerlendirme

17. İlke olarak bireysel başvuruda bulunan başvurucu, tüzel

kişiliği haiz bir şirket ise şirket bireysel başvuru anında tüzel kişiliği haiz

olması gerektiği gibi bu tüzel kişiliğin bireysel başvuru sürecinin sonuna

kadar korunması şirketler tarafından yapılan başvurunun esasının

incelenebilmesi için zorunlu bir koşuldur. (Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., § 36). Şirketin ticaret

sicil kaydının silinmesi ve tüzel kişiliğini yitirmesi olgusu bireysel

başvurunun esasının incelenmesine engel teşkil eder. Anayasa Mahkemesi,

başvurunun incelemesi devam ederken başvuru ehliyetinin yitirilmesi durumunda

başvurunun düşmesine karar vermektedir (Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., §§ 38, 39).

18. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri A.Ş. (B. No: 2015/18554,

25/9/2019, §§ 27, 29) başvurusuna

ilişkin kararında; kamu otoritesince bir şirketin tüzel kişiliğine tek taraflı

bir işlemle son verilmesi durumunda, bu şirketin taraf olduğu bireysel

başvurular hakkında düşme kararı verilmesi gerektiğinin kabulü hâlinde

ortakların öngöremedikleri bir terkin işlemi nedeniyle menfaatlerinin

zedelenmesinin söz konusu olabileceğine dikkat çekmiştir. Anayasa Mahkemesi,

anılan kararında hukuki varlıkları kamu otoritelerinin tek taraflı iradesiyle

sona erdirilen özel hukuk tüzel kişiliklerinin tüzel kişilikleri sona ermeden

önce yaptıkları bireysel başvuruların devamında menfaati bulunduğunu iddia eden

kişilerin bireysel başvuruya devam etmek istediklerini makul bir süre içinde

Anayasa Mahkemesine bildirmeleri hâlinde Anayasa Mahkemesince başvurunun

incelenmesine devam edilebileceğine karar vermiştir.

19. Kuşkusuz ki başvuruya devam etme iradesini Anayasa

Mahkemesine makul bir süre içinde bildirme yükümlülüğü, başvurunun devamında

menfaati bulunduğunu iddia eden kişi veya kişilere ait olacaktır. Tüzel kişinin

yaptığı başvuruyu devam ettirmede menfaati bulunduğunu iddia eden kişilerin bu

isteklerini Anayasa Mahkemesine bildirmeleri gereken makul sürenin tespitinde

tüzel kişiliğinin hukuki varlığının sona erdiğini bilip bilmedikleri dikkate

alınacaktır. Öte yandan başvurunun devamında menfaati bulunduğunu iddia eden

kişilerin bu iddialarını destekleyecek ve ispata yarayacak bilgi ve belgeleri

Anayasa Mahkemesine iletmeleri gerekir (Samanyolu

Yayıncılık Hizmetleri A.Ş., §30).

20. Bu aşamada kimlerin tüzel kişiye ait başvurunun devamında

menfaat sahibi olduğunun belirlenmesine gerek olmayıp bu hususta her somut

olayın kendine özgü koşullarına göre değerlendirme yapılması uygun görülmüştür.

21. Somut olayda başvurucu Şirketin sicil kaydı, 670 sayılı KHK

ile resen terkin edilmiştir. 670 sayılı KHK 17/8/2016 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.

Dolayısıyla Şirketin hukuki varlığı 17/8/2016 tarihinde sona ermiştir.

22. Somut başvurunun karara bağlandığı tarihe kadar hiç kimse başvuruyu

devam ettirme isteğini Anayasa Mahkemesine bildirmediğinden ve dolayısıyla

başvurunun incelenmesinin

sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığından başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.

A. Başvurunun incelenmesinin

sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığından DÜŞMESİNE,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

24/10/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Kadir ÖZKAYA Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Recep KAPLAN Başvurucu : Nokta Dergi ve Gazetecilik Tic. Ltd. Şti Vekili : Av. Kadir KÖKTEN