Nuri Onay Başvurusu (B. No: 2018/2991)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru otuz yılı aşan hizmet süresi için ödenen emekli

ikramiyesinin değer kaybına uğratılması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal

edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 25/1/2018 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

6. Başvurucu otuz sekiz yıl on ay kıdemle Emekli Sandığına tabi

olarak 2012 yılında emekliye ayrılmıştır. Başvurucuya otuz yıl hizmet süresi

üzerinden emekli ikramiyesi ödenmiştir.

7. Anayasa Mahkemesinin 7/1/2015 tarihli ve 29229 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 25/12/2014 tarihli ve E.2013/111,

K.2014/195 sayılı kararıyla 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti

Emekli Sandığı Kanunu'nun 89. maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan “verilecek emekli ikramiyesinin hesabında 30 fiili

hizmet yılından fazla süreler ile” ibaresi iptal edilmiştir.

8. Başvurucu Anayasa Mahkemesinin iptal kararını gerekçe

göstererek otuz yılı aşan hizmet süresi yönünden de emekli ikramiyesi ödenmesi

için 1/3/2016 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumundan (SGK) talepte bulunmuştur.

Başvurucunun bu talebine SGK tarafından bir cevap verilmemiştir.

9. Başvurucu bunun üzerine SGK aleyhine Ankara 8. İdare

Mahkemesinde (Mahkeme) 26/5/2016 tarihinde iptal davası açmıştır. Dava

dilekçesinde, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı gereği otuz yılın üzerindeki

hizmet süresi yönünden de emekli ikramiyesi ödenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Başvurucu işlemin iptali ile söz konusu yıllara isabet eden emekli ikramiyesi

tutarının idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte

ödenmesini talep etmiştir.

10. SGK cevap dilekçesinde, Anayasa Mahkemesinin iptal

kararlarının geriye yürüyemeyeceğini ve söz konusu iptal kararının 7/1/2015

tarihinden itibaren emekli olan kişileri kapsadığını savunarak davanın reddini

talep etmiştir.

11. Mahkeme 29/12/2016 tarihinde davanın kabulü ile dava konusu

işlemin iptaline ve otuz hizmet yılından fazla geçen hizmet süresine göre

hesaplanacak emekli ikramiyesinin davalı idareye başvuru tarihinden itibaren

işletilecek yasal faiziyle birlikte başvurucuya ödenmesine karar vermiştir.

12. Kararın gerekçesinde, başvurucunun otuz yılın üzerindeki

hizmeti için emekli ikramiyesi ödenmemesine ilişkin işlemin dayanağını oluşturan

hükmün Anayasa Mahkemesince iptal edildiği vurgulanmıştır. Mahkemeye göre

emekli olduğu tarihte otuz yıl sınırı uygulanan iştirakçilerin de oluşan yeni

hukuki durumdan yararlanmak üzere idareye başvurmak suretiyle, hukuka

aykırılığı Anayasa Mahkemesince ortaya konulan kanun hükmü nedeniyle geçmişte

ödenmeyen hizmet süreleri için ikramiye ödenmesini talep etmelerine engel

bulunmamaktadır. Mahkeme bu talebin Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının

geriye yürütülmesi yasağı kapsamına girmediği sonucuna ulaşmıştır. Mahkeme

başvurucuya, ilgili mevzuat gereği emekli ikramiyesi ödenmesinde dikkate alınan

süreler hesap edilerek ve emekli olduğu tarihteki katsayılar dikkate alınarak

hesaplanacak emekli ikramiyesi tutarının başvurucuya ödenmesi gerektiğini

belirtmiştir.

13. Bu karar başvurucu vekiline 23/2/2017 tarihinde tebliğ

edilmiştir.

14. Başvurucu 17/11/2017 tarihinde yeniden SGK'ya

müracaat ederek otuz yılı aşan hizmet süresi için ödenen emekli ikramiyesi

yönünden enflasyon karşısında uğranılan değer kayıplarının ödenmesini talep

etmiştir.

15. Başvurucu 25/1/2018 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

16. Mahkemenin 30/10/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

17. Başvurucu; otuz sekiz yıl on ay süreyle emekli sandığına

tabi olarak hizmet yaptığını, ancak emekli olduğu tarihte sadece otuz yıllık

hizmet süresi yönünden emekli ikramiyesinin ödendiğini belirtmiştir. Başvurucu

daha sonra Anayasa Mahkemesinin ilgili hükmü iptal etmesi üzerine 2017 yılından

kalan sekiz yıl altı aylık hizmet süresi yönünden emekli ikramiyesinin

ödendiğini ifade etmiştir. Başvurucu 2012 yılı katsayılarına göre 2017 yılında

ödeme yapıldığını belirterek, bu durumda emekli ikramiyesi alacağının enflasyon

karşısında değer kaybına uğratılarak ödendiğinden yakınmıştır. Başvurucu bu

gerekçeyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 45. maddesinin (2) numaralı

fıkrası uyarınca bireysel başvuru yoluna başvurabilmek için olağan kanun

yollarının tüketilmiş olması gerekir (Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt, B. No: 2012/403,

26/3/2013, § 16).

19. Somut olayda başvurucu otuz yılın üzerindeki hizmet süresi

için emekli ikramiyesinin ödenmesi istemiyle 26/5/2016 tarihinde SGK aleyhine

Ankara 8. İdare Mahkemesinde iptal davası açmıştır. Başvurucu dava dilekçesinde

ise iptal talebiyle birlikte söz konusu emekli ikramiyesinin idareye başvuru

tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesini talep etmiştir. Mahkeme

29/12/2016 tarihinde davanın kabulüne karar vermiş, bu karara karşı istinaf

talebinde bulunulmamıştır.

20. Anayasa Mahkemesi daha önce Ferda

Yeşiltepe ([GK], B. No: 2014/7621, 25/7/2017) kararında, bir sosyal

güvenlik alacağının değer kaybına uğratıldığı yönündeki şikâyeti mülkiyet hakkı

kapsamında esas bakımından incelemiştir. Ancak söz konusu başvuruda

başvurucunun, değer kaybına yönelik iddiasını derece mahkemeleri önünde dile

getirdiği ve olağan kanun yollarını da yöntemince tükettikten sonra bireysel

başvuruda bulunduğu tespit edilerek başvuru kabul edilebilir bulunmuştur (Ferda Yeşiltepe, §§ 8-16, 44).

21. Başvuru konusu olayda ise her ne kadar başvurucu, emekli

ikramiyesi alacağının 2012 yılı katsayılarına göre ödendiğini belirterek bu

alacağının enflasyon karşısında değer kaybına uğradığını şikâyet etmekte ise de

bu şikâyetini açmış olduğu iptal davasında ileri sürmediği gibi ilk derece

mahkemesince verilen karara karşı süresi içinde olağan kanun yoluna da müracaat

etmemiştir. Başvurucunun Anayasa Mahkemesinin anılan başka bir bireysel başvuru

kararından sonra yeniden idareye başvurarak söz konusu değer kaybına yönelik

iddiasını dile getirmesinin ise başvuru konusu olayla ilgili idari ve yargısal

yolları canlandırmaya yönelik olduğu anlaşılmıştır. Hâlbuki 6216 sayılı Kanun

ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri, bireysel başvuru kapsamında verilen

bir ihlal kararının -kural olarak- başvurunun konusu olmayan başka bir olay

bakımından doğrudan ilgili idari ve yargısal yolları canlandırmasını

sağlamadığı gibi böyle bir karar daha önce tamamlanmış olan bir sürece yönelik

yeni bir başvuru hakkı imkânı da tanımamaktadır.

22. Sonuç olarak mülkiyet hakkının ihlali iddiası kapsamında

belirtilen şikâyet yönünden başvuru yolları usulünce tüketilmemiştir. Etkin ve

erişilebilir bir çözüm imkânı sunan bir hukuk yoluna yöntemine göre

başvurulmaksızın yapılan başvuruların incelenmesi ise bireysel başvuru yolunun

ikincilliği ilkesi gereği mümkün değildir.

23. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru

yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

30/10/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Recep KÖMÜRCÜ

Muammer TOPAL

M. Emin KUZ

Recai AKYEL Raportör : Özgür DUMAN Başvurucu : Nuri ONAY Vekili : Av. Dost BENLİ