Orhan Eğilmez Başvurusu (B. No: 2013/4326)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, genel müdürler için ön görülen ek gösterge,

makam tazminatı ve görev tazminatı esas alınarak emekli maaşı ödenmesi

istemiyle açılan davada hukuka aykırı karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma

hakkının ihlal edildiği iddiası hakkındadır.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 21/6/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudan

yapılmıştır. İdari yönden yapılan ön incelemede başvurunun Komisyona

sunulmasına engel bir durumunun bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca 30/3/2015 tarihinde,

kabul edilebilirlik incelemesi Bölüm tarafından yapılmak üzere, dosyanın Bölüme

gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve

UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle

şöyledir:

5. Başvurucu, Sivas Hazır Giyim Sanayi ve Ticaret A.Ş.’de (SİHAZ) müdür olarak görev yapmakta iken 11/3/1998

tarihinde; ilgilendirilme istemiyle T.C. Emekli Sandığı Müdürlüğüne (Sandık)

başvurmuştur. İdarenin 3/4/1998 tarihli işlemiyle başvurucunun istemi

reddedilmiştir.

6. Başvurucu, 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme

Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında Ankara İl Defterdarlığı Personel Genel

Müdürlüğüne araştırmacı olarak atanmış, 16/2/2006 tarihinde talebi üzerine

emekliye sevk edilmiştir.

7. Başvurucu, genel müdürler için uygulanan emeklilik

haklarından yararlanma istemiyle 6/3/2006 tarihinde Sandığa başvurmuştur.

8. Sandığın 4/5/2006 tarihli işlemiyle, başvurucunun

Sandıkla ilgilendirilmediği hususunda 3/4/1998 tarihli idari işlemle

bilgilendirildiği, Sandığa tabi olarak genel müdürlük görevinde bulunmadığı

belirtilerek başvuru reddedilmiştir.

9. Başvurucu anılan işlemin iptali istemiyle 29/6/2006

tarihinde Ankara 8. İdare Mahkemesinde iptal davası açmıştır.

10. Mahkemenin 2/7/2007 tarihli ve E.2006/1648, K.2007/1778

sayılı kararıyla; 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli

Sandığı Kanunu’nun geçici 192. maddesinde, Kanun’un geçici 14. maddesi uyarınca

iştirakçi olarak Sandık ile ilgilendirilenlerden her ne sebeple olursa olsun,

görevlerinden ayrılarak diğer sosyal güvenlik kurumları ile ilgili bir görevde

çalışanların istekleri üzerine müracaatlarının Sandık kayıtlarına geçtiği

tarihi takip eden ay başından itibaren, emekli keseneğine esas aylıkları

üzerinden geçici 14. maddedeki kesenek ve karşılık toplamı üzerinden hesap

edilmek ve her yıl bir kademe, her üç yılda bir derece yükseltilmek ve tamamı

kendilerinden tahsil edilmek şartıyla Sandık ile ilgilendirilmelerinin

sağlanacağı kuralına yer verildiği, başvurucunun, genel müdürler için ön

görülen ek göstergeden, görev tazminatından ve makam tazminatından

yararlanabilmesi için anılan görevi Sandığa tabi olarak yerine getirmesi veya

Sosyal Sigortalar Kurumuna (SSK) bağlı olarak yerine getirmekte iken 5434

sayılı Kanun’un geçici 192. maddesi uyarınca Sandıkla ilgilendirilmesi

gerektiği, başvurucunun genel müdürlük görevini SSK’ya tabi olarak yerine

getirdiği, 5434 sayılı Kanun’un 192. maddesi gereğince Sandıkla

ilgilendirilmesinin mümkün olmadığı belirtilerek, iptal isteminin reddine karar

verilmiştir.

11. Temyiz üzerine, Danıştay Onbirinci

Dairesinin 21/6/2010 tarihli ve E.2008/1468, K.2010/5473 sayılı ilamıyla İlk

Derece Mahkemesinin kararı onanmıştır.

12. Karar düzeltme istemi, aynı Dairenin 19/4/2013 tarihli ve

E.2010/9209, K.2013/4153 sayılı ilamıyla reddedilmiştir.

13. Karar, başvurucuya 31/5/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.

14. Başvurucu, 21/6/2013 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

B. İlgili

Hukuk

15. 5434 sayılı Kanun’un mülga geçici 192. maddesi şöyledir:

“ Geçici 14. madde uyarınca iştirakçi olarak Türkiye Cumhuriyeti Emekli

Sandığı ile ilgilendirilenlerden her ne sebeple olursa olsun, görevlerinden

ayrılarak, diğer sosyal güvenlik kurumları ile ilgili bir görevde çalışanların

istekleri üzerine müracaatlarının Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı

kayıtlarına geçtiği tarihi takip eden ay başından itibaren, emekli keseneğine

esas aylıkları üzerinden geçici 14. maddedeki kesenek ve karşılık toplamı

üzerinden hesap edilmek ve her yıl bir kademe, her üç yılda bir derece

yükseltilmek ve tamamı kendilerinden tahsil edilmek şartıyla Türkiye

Cumhuriyeti Emekli Sandığı ile ilgilendirilmeleri sağlanır.”

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

16. Mahkemenin 7/7/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,

başvurucunun 21/6/2013tarihli ve 2013/4326numaralı bireysel başvurusu incelenip

gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

17. Başvurucu, SİHAZ A.Ş.’de genel

müdür olarak görev yapmakta iken 4046 sayılı Kanun uyarınca Ankara İl

Defterdarlığı Personel Genel Müdürlüğüne araştırmacı olarak atanmasının

ardından kendi isteği ile emekliye sevk edildiğini, aynı yerde görev yapan iki

genel müdür hakkında verilen emsal mahkeme kararlarına göre emeklilik

işlemlerinin genel müdür kadrosu esas alınarak yapılması istemiyle 6/3/2006

tarihinde Sandığa yaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine Ankara 8. İdare

Mahkemesinde açtığı iptal davasında hukuka aykırı karar verildiğini, emsal

mahkeme kararlarının dikkate alınmadığını belirterek, Anayasa'nın 10.

maddesinde düzenlenen kanun önünde eşitlik ilkesinin, 60. maddesinde düzenlenen

sosyal güvenlik hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

18. Başvuru formu ve ekleri incelendiğinde, başvurucunun,

Ankara 8. İdare Mahkemesinde açtığı iptal davasında verilen kararın hukuka

aykırı olduğunu, emsal mahkeme kararlarının dikkate alınmadığını belirterek,

Anayasa'nın 10. maddesinde düzenlenen kanun önünde eşitlik ilkesinin, 60.

maddesinde düzenlenen sosyal güvenlik hakkının ihlal edildiğini ileri sürdüğü

anlaşılmıştır. Anayasa Mahkemesi, başvurucunun ihlal iddialarına ilişkin

nitelendirmesi ile bağlı olmayıp hukuki nitelendirmeyi kendisi yapar.

Başvurucunun iddialarının temel olarak yargılama sürecine ve sonucuna ilişkin

olduğu, bu nedenle adil yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği

neticesine varılmıştır.

19. Anayasa’nın36. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı

mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma

hakkına sahiptir.”

20. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir:

“Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda

inceleme yapılamaz.”

21. 6216 sayılı Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Mahkeme, … açıkça dayanaktan yoksun başvuruların kabul edilemezliğine

karar verebilir.”

22. 6216 sayılı Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı

fıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Mahkemece kabul edilemezliğine

karar verilebileceği belirtilmiştir. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü

fıkrasında ise açıkça dayanaktan yoksun başvurular kapsamında değerlendirilen

kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel

başvuruda incelenemeyeceği kurala bağlanmıştır.

23. Anılan kurallar uyarınca, ilke olarak derece mahkemeleri

önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile derece

mahkemelerince uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun esas yönünden adil olup

olmaması bireysel başvuru incelemesine konu olamaz. Bunun tek istisnası, derece

mahkemelerinin tespit ve sonuçlarının adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzda

açık bir takdir hatası içermesi ve bu durumun kendiliğinden bireysel başvuru

kapsamındaki hak ve özgürlükleri ihlal etmiş olmasıdır. Bu çerçevede, kanun

yolu şikâyeti niteliğindeki başvurular açıkça keyfilik bulunmadıkça Anayasa

Mahkemesince incelenemez (Muhammet Kaplan, B.

No: 2013/1586, 18/9/2013, § 21).

24. Başvurucu, genel müdürler için uygulanan emeklilik

haklarından yararlanma istemiyle 6/3/2006 tarihinde Sandığa yaptığı başvurunun

reddedilmesi üzerine Ankara 8. İdare Mahkemesinde açtığı davanın hukuka aykırı

olarak reddedildiğini ileri sürmüştür.

25. Mahkemenin 2/7/2007 tarihli ve E.2006/1648, K.2007/1778

sayılı kararıyla; 5434 sayılı Kanun’un geçici 192. maddesinde, Kanun’un geçici

14. maddesi uyarınca iştirakçi olarak Sandık ile ilgilendirilenlerden her ne

sebeple olursa olsun, görevlerinden ayrılarak diğer sosyal güvenlik kurumları

ile ilgili bir görevde çalışanların istekleri üzerine müracaatlarının Sandık

kayıtlarına geçtiği tarihi takip eden ay başından itibaren, emekli keseneğine

esas aylıkları üzerinden geçici 14. maddedeki kesenek ve karşılık toplamı üzerinden

hesap edilmek ve her yıl bir kademe, her üç yılda bir derece yükseltilmek ve

tamamı kendilerinden tahsil edilmek şartıyla Sandık ile ilgilendirilmelerinin

sağlanacağı kuralına yer verildiği, başvurucunun, genel müdürler için ön

görülen ek göstergeden, görev tazminatından ve makam tazminatından

yararlanabilmesi için anılan görevi Sandığa tabi olarak yerine getirmesi veya

SSK’ya bağlı olarak yerine getirmekte iken 5434 sayılı Kanun’un geçici 192.

maddesi gereği Sandıkla ilgilendirilmesi gerektiği, başvurucunun genel müdürlük

görevini SSK’ya tabi olarak yerine getirdiği, 5434 sayılı Kanun’un 192. maddesi

gereğince Sandıkla ilgilendirilmediği belirtilerek iptal isteminin reddine

karar verilmiştir.

26. Mahkemenin gerekçesi ve

başvurucunun iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün esas itibarıyla

yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

27. Başvurucu, yargılama sürecinde karşı tarafın sunduğu

deliller ve görüşlerden bilgi sahibi olamadığına, kendi delillerini ve

iddialarını sunma olanağı bulamadığına, karşı tarafça sunulan delillere ve

iddialara etkili bir şekilde itiraz etme fırsatı bulamadığına ya da

uyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasıyla ilgili iddialarının Derece Mahkemesi

tarafından dinlenmediğine ilişkin bir bilgi ya da kanıt sunmadığı gibi Derece

Mahkemelerinin kararlarında bariz takdir hatası veya açık keyfilik oluşturan

herhangi bir durum da tespit edilememiştir.

28. Başvurucu, Mahkemece yürütülen yargılamada emsal mahkeme

kararlarının dikkate alınmadığını ileri sürmüştür.

29. Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarında da belirtildiği

gibi, aynı hukuki metne ilişkin olarak, aynı derecedeki bağımsız yargı

mercileri arasındaki yorum ve içtihat farklılıkları tek başına adil yargılanma

hakkının ihlali niteliğinde kabul edilemeyeceği gibi, temyiz mercilerinin,

uyuşmazlıklara ilişkin olarak tarafların talepleri ve delilleri arasındaki

yorum farklılıkları da tek başına adil yargılanma hakkının ihlali niteliğinde

kabul edilemez (Ahmet Sağlam, B.

No: 2013/3351, 18/9/2013, § 45). Kaldı ki; başvurucu tarafından sunulan emsal

mahkeme kararları incelenmiş, ilgili mahkeme kararlarında davacıların Sandık

ile ilgilendirildikleri hususunda bir ihtilafın bulunmadığı anlaşılmıştır.

30. Açıklanan nedenlerle,

başvurucu tarafından ileri sürülen iddiaların kanun yolu şikâyeti niteliğinde

olduğu, Derece Mahkemelerinin kararlarının bariz takdir hatası veya açık

keyfilik de içermediği anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin “açıkça

dayanaktan yoksun olması” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

A. Başvurucunun, yargılamanın sonucu itibarıyla adil olmadığı

yönündeki iddiasının "açıkça dayanaktan yoksun olması"

nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına,

7/7/2015

tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan : Burhan ÜSTÜN Üyeler : Hicabi DURSUN Erdal TERCAN Kadir ÖZKAYA Rıdvan GÜLEÇ Raportör Yrd. : Gökçe GÜLTEKİN Başvurucu : Orhan EĞİLMEZ