Raif Yılmaz Başvurusu (B. No: 2014/6983)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, idare aleyhine açılan tazminat davasının kararın

icra aşamasıyla birlikte makul sürede sonuçlanmadığı; davada hükmedilen

tazminat miktarının yetersiz olması nedeniyle yargılamanın sonucu itibarıyla

adil olmadığı belirtilerek adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 16/5/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6.Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvurucu, görev yaptığı idarece yürütülen yol onarım

çalışmaları sırasında meydana gelen dinamit patlaması neticesinde 19/1/2004

tarihinde yüzünde sabit iz meydana gelecek şekilde yaralanmıştır.

8. Başvurucu, olay sebebiyle uğradığı maddi ve manevi zararların

tazmini istemiyle 16/2/2004 tarihinde Ankara 6. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava

açmıştır.

9. Dava, anılan Mahkemenin 19/10/2004 tarihli kararıyla idarenin

hizmet kusuru ilkesine dayalı olarak açılan davanın idari yargının görev

alanına girdiği gerekçesiyle görevsizlik nedeniyle reddedilmiştir.

10. Başvurucu, adli yargıdaki görevsizlik kararının 3/2/2005

tarihinde kesinleşmesi üzerine 13/4/2005 tarihinde idari yargıda tazminat

davası açmıştır.

11. Samsun 1. İdare Mahkemesi 4/12/2008 tarihli kararıyla

başvurucu adına 15.000 TL manevi tazminata adli yargıda davanın açıldığı

16/2/2004 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte hükmetmiştir.

12. Davalı idare tarafından temyiz edilen karar, Danıştay Onuncu

Dairesinin 12/12/2013 tarihli kararıyla onanarak kesinleşmiştir.

13. Nihai karar 10/2/2014 tarihinde davalı idareye, 14/2/2014

tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.

14. Başvurucu, hükmedilen tazminatın tahsili amacıyla 14/2/2014

tarihinde Ankara 20. İcra Dairesinin 2014/3500 sayılı dosyasında takip

başlatmıştır.

15. İcra takibi süreci devam ederken daha önce 12/11/2012

tarihli ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe

Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik

Yapılmasına Dair Kanun uyarınca tüzel kişiliği kaldırılmış olan Samsun İl Özel

İdaresinin (davalı idarenin) borçları Samsun İli Devir, Tasfiye ve Paylaştırma

Komisyonunun 27/3/2014 tarihli kararı ile Samsun Büyükşehir Belediyesine

devredilmiştir.

16. Başvurucu 16/5/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

17. Bireysel başvurunun incelenmesi sürecinde 18/7/2014

tarihinde, Samsun Büyükşehir Belediyesi Ankara 20. İcra Dairesindeki icra takip

dosyasına başvurucu adına hükmedilen tazminatı yasal faiziyle birlikte

yatırmıştır. Söz konusu tutar 21/7/2014 tarihinde İcra Müdürlüğünce başvurucuya

ödenmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

18. Mahkemenin 22/11/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

19. Başvurucu, yargılama sonucunda hükmedilen tazminat

miktarının gerçek zararını karşılamayacak kadar düşük olduğunu ifade etmiştir.

Başvurucu ayrıca, idarenin kesinleşmiş yargı kararının gereğini yerine

getirmediğini ve tazminatı ödemediğini belirtmiştir. On yılı aşan yargılama

süresinin makul olmadığını ifade eden başvurucu, ilk derece mahkemesince 2008

yılında hükmedilen tazminatın aradan çok uzun bir süre geçtikten sonra

kesinleşerek icraya konulabilir aşamaya gelmesi nedeniyle de paranın reel

değerinin düştüğünden şikâyet etmiştir. Başvurucu bu sebeplerle adil yargılanma

hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş, tazminattalebinde

bulunmuştur.

B. Değerlendirme

20. Başvurucu, açtığı dava sonunda lehine hükmedilen tazminatın

icra yolu ile takip edilmesine rağmen kendisine ödenmediğini ve mahkeme

kararının yerine getirilmediğini ileri sürmüştür. Bununla birlikte gerek

başvurucunun 15/6/2017 tarihinde gerekse Samsun Büyükşehir Belediyesinin

11/7/2017 tarihinde Anayasa Mahkemesine sundukları dilekçelerden başvurucunun,

lehine hükmedilen tazminat tutarını bireysel başvurunun incelenmesi sürecinde

21/7/2014 tarihi itibarıyla borçlu idareden tahsil ettiği anlaşılmaktadır. Bu

nedenle başvurucunun, lehine hükmedilen tazminat miktarının ödenmediği,

dolayısıyla yargı kararının icra edilmediği şikâyeti yönünden ayrıca

değerlendirme yapılmasına gerek görülmemiştir. Bununla birlikte başvurucunun

yargılamanın makul sürede tamamlanmadığı yönünde de ihlal iddiası

bulunmaktadır. Başvurucunun belirtilen şikâyetini yargı kararının icra

aşamasını da kapsayacak şekilde dile getirdiği görülmektedir. Bu nedenle yargı

kararının icra aşamasına yönelik şikâyetler de mahiyeti itibarıyla makul sürede

yargılanma hakkı kapsamında incelenmiştir.

1. Yargılamanın Sonucu

İtibarıyla Adil Olmadığına İlişkin İddia

21.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 45. maddesinin (2) numaralı

fıkrası uyarınca bireysel başvuru yoluna başvurabilmek için olağan kanun

yollarının tüketilmiş olması gerekir (Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt, B. No: 2012/403,

26/3/2013, § 16).

22. Somut olayda başvurucunun bireysel başvuruya konu davada

15.000 TL manevi tazminat talebinde bulunduğu, ilk derece mahkemesince de bu

talebinin kabul edildiği ve lehine 15.000 TL manevi tazminata hükmedildiği

görülmektedir. Başvurucunun, dava dilekçesindeki söz konusu talebinden sonra,

uğradığı zararın gerçekte daha fazla olduğu iddiasına dair ilk derece

mahkemesine herhangi bir beyanda bulunmadığı dikkate alındığında, olağan kanun

yolunu tüketmeksizin bireysel başvuruda bulunduğu sonucuna varılmıştır.

23.Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Makul Sürede

Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

a. Kabul Edilebilirlik Yönünden

24. Bireysel başvuruya dayanak davadaki nihai kararın

başvurucuya 14/2/2014 tarihinde tebliğ edildiği, bireysel başvurunun ise

16/5/2014 tarihinde yapıldığı görülmekte ise de başvurucunun makul süre

şikâyetini yargı kararının icra aşamasını da kapsayacak şekilde dile getirdiği,

öte yandan bireysel başvurunun yapıldığı tarih itibarıyla henüz kararın icra

edilmemiş olduğu gözetildiğinde devam eden ihlal iddiasına dayalı olarak

yapıldığı anlaşılan başvurunun süresinde olduğu kabul edilmiştir.

25. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yönünden

26. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

idari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak

davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198,

7/11/2013, §§ 45, 47).

27. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

idari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Selahattin Akyıl, § 41).

28. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiğine ilişkin şikâyete konu edilen ve davalının/borçlunun bir kamu kurumu

(Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Samsun İl Özel İdaresi ve devir sonrasında

Samsun Büyükşehir Belediyesi) olduğu yargılamanın konusu, başvurucununyaralanma

nedeniyle uğradığı manevi zararın tazmini talebidir. Başvurucunun belirtilen

taleple ilk olarak 16/2/2004 tarihinde adli yargıda dava açtığı, bu davanın

idari yargının görevli olduğu belirtilerek görevsizlik nedeniyle reddedilmesi

üzerine 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 9.

maddesinde öngörülen yasal süre içinde idari yargıda dava açtığı anlaşılmaktadır.

Buna göre uyuşmazlığın nihai olarak çözüme kavuşturulduğu başvuruya dayanak

idari yargıdaki davanın, aynı uyuşmazlık konusuna yönelik adli yargıda açılan

davanın devamı niteliğinde olduğu görüldüğünden adli ve idari yargıdaki

belirtilen yargılama sürecinin bir bütün olarak değerlendirilmesi

gerekmektedir. Keza idarenin,kesinleşmiş

bir yargı kararını ilgilisinin ayrıca bir başvuru yapmasına ya da icra

takibinde bulunmasına gerek olmaksızın icra etmekle yükümlü olduğu

gözetildiğinde nihai kararın icra aşamasında geçen sürenin de yargılama

süresine dâhil edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla yargılama

süresinin başlangıç tarihi olarak adli yargıda davanın açıldığı 16/2/2004

tarihi; sona erdiği tarih olarak ise yargı kararının icra edildiği, bir başka

ifadeyle lehine hükmedilen tazminatın İcra Müdürlüğünce başvurucuya ödendiği

21/7/2014 tarihi esas alınmalıdır.

29. Yukarıda yer verilen ilkeler, Anayasa Mahkemesinin benzer

başvurularda verdiği kararlar ve somut başvuruya konu yargılama sürecinin

niteliği dikkate alındığındaicra süreciyle birlikte

toplam 10 yıl 5 ay 5 günlük yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak

gerekir.

30. Açıklanan nedenlerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

31. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

"Esas inceleme sonunda,

başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal

kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için

yapılması gerekenlere hükmedilir…"

32. Başvurucu, 10.000 TLmanevi

tazminat talebinde bulunmuştur.

33. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

34. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvurucuya talebiyle bağlı kalınarak net 10.000 TL manevi

tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

35. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuya

ödenmesine karar verilmesi gerekir.

A. 1. Yargılamanın sonucu itibarıyla adil olmadığına ilişkin

iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi

nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR

OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucuya net10.000TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,

D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Samsun 1. İdare Mahkemesine

(E.2005/848, K.2008/1754)GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

22/11/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Hicabi DURSUN

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör

:

Gülbin AYNUR

Başvurucu

:

Raif YILMAZ

Vekili

:

Av. Nazım

ATA