S.s. Marmara Tankçıları Konut Yapı Kooperatifi Başvurusu (B. No: 2015/19458)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, binanın bodrum katlarına ruhsata aykırı bağımsız

bölüm yapıldığından bahisle ruhsatsız olarak yapılan kısımların yıkımına karar

verilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 14/12/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

7. Başvurucu konut yapı kooperatifi, İstanbul'un Arnavutköy

ilçesinde konut inşa etmektedir. Başvurucu, inşaatın devamı sırasında normal

uygulamadan %15 oranında ilave inşaat haklarının olduğunu öğrenmeleri üzerine

tadilat projesi hazırlayıp Taşoluk beldesi Belediye Başkanlığına sunduklarını

belirtmiştir.

8. Başvurucunun beyanına göre bu tadilat projeleri anılan

Belediye tarafından onaylanmış ancak inşaat hacminin değişmediği belirtilerek

tadilat ruhsatı düzenlenmesine gerek olmadığı belirtilmiştir. Belediye

tarafından tadilat projelerinin üzerine ruhsat numaraları yazılarak tadilat

projeleri ruhsatın eki durumuna getirilmiştir.

9. İnşaatların bulunduğu bölge 2009 yılında kurulan Arnavutköy

Belediyesi (Belediye) sınırları içerisinde kalmıştır. Belediye 25/3/2010

tarihli encümen kararı ile inşaatların bodrum katlarının bağımsız bölüme

çevrildiği gerekçesiyle ruhsatsız olarak yapılan bu bağımsız bölümlerin

yıkımına ve başvurucu kooperatif hakkında 16.228,80 TL idari para cezası

uygulanmasına karar vermiştir.

10. Başvurucu, 25/3/2010 tarihli encümen kararının iptali

istemiyle İstanbul 2. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmıştır. Mahkeme,

25/10/2011 tarihinde davanın reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde,

mahallinde yapılan keşif ve alınan bilirkişi raporu sonucunda mimari projeye

göre ortak kullanım alanı ve depo olarak belirlenen bodrum katlarının ruhsat ve

eki projesine aykırı olarak daireye çevrilmiş olduğunun tespit edildiği

vurgulanmıştır. Buna göre idari işlemin hukuka aykırı olmadığını saptayan

Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

11. Danıştay Ondördüncü Dairesi

14/5/2014 tarihinde kararın onanmasına hükmetmiştir. Başvurucunun karar

düzeltme istemi de aynı Dairenin 8/10/2015 tarihli kararıyla reddedilmesi

üzerine hüküm kesinleşmiştir.

12. Nihai karar, başvurucu vekiline 17/11/2015 tarihinde tebliğ

edilmiştir.

13. Başvurucu 14/12/2015 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel

başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

14. Konu ile ilgili hukuk için bkz. Murat Emrah Emre, B. No: 2018/1275, 30/10/2018, §§ 13-21.

V. İNCELEME VE GEREKÇE

15. Mahkemenin 19/2/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

16. Başvurucu; tadilat projesinin onaylanmasına rağmen Belediye

tarafından gerekli görülmeyerek tadilat ruhsatı verilmediğini, bu durum bir

kusur olarak kabul edilmesi hâlinde kusurun idareye ait olduğunu ifade

etmiştir. İdarenin kusuru görmezden gelinerek söz konusu bodrum katların

ruhsatsız olduğu gerekçesiyle yıkımına karar verilmesi, bu yerlerde oturan

maliklerin elektrik, su ve doğalgaz aboneliklerinin yapılmasının engellenmesi,

derece mahkemelerince gerekçe gösterilmeksizin davanın reddedilmesi

nedenleriyle mülkiyet ve adil yargılanma hakları ile eşitlik ilkesi ve yerleşme

özgürlüğünün ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

17. Anayasa'nın "Mülkiyet

hakkı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir:

"Herkes, mülkiyet ve miras haklarına

sahiptir.

Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla

sınırlanabilir.

Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına

aykırı olamaz."

18. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucu; mülkiyet hakkı dışında adil

yargılanma hakkı, eşitlik ilkesi ve yerleşme özgürlüğünün ihlal edildiğini

ileri sürmektedir. Ancak somut olayda eşitlik ilkesinin ihlaline yol açabilecek

farklı muamelenin varlığı başvurucu tarafından temellendirilmemiştir.

19. Diğer taraftan başvurucunun asıl şikâyetinin ruhsatsız

olduğu gerekçesiyle binanın bodrum katlarının yıkımına yönelik olduğu

anlaşılmakla başvurucunun bütün şikâyetleri mülkiyet hakkının ihlali iddiası

kapsamında incelenmiştir.

20. Anayasa Mahkemesi benzer bir konu ile ilgili şikâyetleri

daha önce incelemiş ve uygulanacak ilkeleri ortaya koymuştur (Murat Emrah Emre, §§ 24-44).

21. Murat Emrah Emre

kararında, başvuruya konu bağımsız bölümün tapuda başvurucu adına kayıtlı

olduğundan başvurucunun mülkiyet hakkı bağlamında korunması gereken bir

menfaatinin var olduğu kabul edilmiştir (Murat

Emrah Emre, § 27). Bu bağımsız bölümün yıkımına karar verilmesinin

mülkiyet hakkına müdahale teşkil ettiği vurgulanmış, söz konusu müdahalenin

niteliği sebebiyle mülkiyetten barışçıl yararlanmaya ilişkin genel kural

çerçevesinde incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir (Murat Emrah Emre, § 29). Mülkiyet hakkına

müdahalenin varlığı kabul edildikten sonra müdahalenin ihlal oluşturup

oluşturulmadığının değerlendirilmesi aşamasında ise 3/5/1985 tarihli ve 3194

sayılı İmar Kanunu'na eklenen geçici 16. maddeyle yeni bir başvuru yolunun

oluşturulduğuna dikkat çekilmiştir (Murat

Emrah Emre, § 30).

22. Bu bağlamda öncelikle Anayasa Mahkemesinin yıkım ve para

cezasına yol açan ruhsatın -kural olarak- hukuka uygun olup olmadığını

değerlendirme gibi bir görevi bulunmamaktadır. Bu görev açıkça keyfî veya bariz

bir takdir hatası içermemek kaydıyla derece mahkemelerine aittir. Anayasa

Mahkemesinin bireysel başvuru kapsamındaki görevi ise yıkım ve para cezası

uygulanması yönündeki müdahale bakımından somut olayda mülkiyet hakkının

korunmasının gerekliklerinin yerine getirilip getirilmediğini belirlemekten ibarettir.

23. Mülkiyet hakkının ölçülülüğü yönünden bireysel başvuru

sırasında yürürlüğe giren söz konusu başvuru yolunun etkili olup olmadığı

değerlendirilmelidir. Buna göre 11/5/2018 tarihli ve 7143 sayılı Vergi ve Diğer

Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı

Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 16. maddesi ile 3194 sayılı

Kanun'a geçici 16. maddenin eklendiğini ifade etmek gerekir. Bu düzenlemeye

göre 31/12/2017 tarihinden önce ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı

yapılmış yapılar hakkında yapı sahiplerinin -bu maddedeki şartların yerine

getirilmesi koşuluyla- Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile yetkilendireceği kurum

ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurmaları hâlinde yapı kayıt

belgesi verileceği ifade edilmiştir. Diğer taraftan bu düzenlemeyle yapı kayıt

belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım

kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği hüküm

altına alınmıştır.

24. Murat Emrah Emre

kararında, bireysel başvuru yapıldıktan sonra oluşturulan bu başvuru yolunun

yapı kayıt belgesi verilmesi için yapılacak başvurulara ilişkin makul bir süre

tanıdığı, başvurular için alınması öngörülen bedelin de makul ve kabul

edilebilir düzeyde olduğu dolayısıyla anılan başvuru yolunun ulaşılabilir olduğu kabul edilmiştir (Murat Emrah Emre, § 38). Diğer taraftan

yapı kayıt belgesi verilmesine ilişkin olarak kimlerin, hangi yapılarla ilgili

ne kadar bedel ödeyerek hangi tarihe kadar müracaatta bulunabileceğine dair

usul ve esaslar bu konuya ilişkin çıkartılan tebliğde ayrıntılı olarak

düzenlendiğinden bu yolun başarı şansı sunma

kapasitesine sahip olduğu değerlendirilmiştir (Murat

Emrah Emre, §§ 39-40). Son olarak bu düzenleme ile tahsil edilmemiş

bulunan idari para cezaları ile henüz uygulanmamış olan aleyhe verilmiş yıkım

kararlarının da iptal edilebileceği, yetkili kurum ve kuruluşlarının takdir

yetkisinin sadece objektif başvuru koşullarının yerine getirilip

getirilmediğini denetlemekle sınırlı olduğu anlaşıldığından söz konusu başvuru

yolunun yeterli giderim sağlama

kapasitesine sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır (Murat Emrah Emre, §§ 41-42).

25. Somut olayda bu ilkelerden ayrılmayı gerektiren bir durum

bulunmamaktadır. Sonuç olarak başvurucunun ihlal iddiaları dikkate alındığında

ilk bakışta ulaşılabilir ve ihlal iddialarıyla ilgili başarı şansı sunma ve

yeterli giderim sağlama kapasitesi olduğu görünen başvuru yolu tüketilmeden

yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmayacağı

sonucuna varılmıştır.

26. Açıklanan gerekçelerle başvurunun başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabul

edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

19/2/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Serruh KALELİ

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör

:

Eşref Uğur ŞENOL

Başvurucu

:

S.S. Marmara

Tankçıları Konut Yapı Kooperatifi

Vekili

:

Av. Muhammet

KAYA