Özgün Analiz
Olay Özeti: Başvurucular, Kocaeli'deki bir asliye hukuk mahkemesinde görülen kamulaştırmasız el atma davasında hükmedilen tazminatın enflasyon karşısında değer kaybına uğraması nedeniyle mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvuru süresinde yapılmış, kabul edilebilirlik incelemesi Bölüm tarafından yapılmıştır. Başvurucular ihlal tespitinin yanında tazminat talebinde de bulunmuştur.
Hukuki İlke: Kamulaştırmasız el atma tazminatının, kamulaştırma bedelinde olduğu gibi, enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılması veya değer kaybetmiş hâliyle ödenmesi, hak sahibine şahsen aşırı ve olağan dışı bir külfet yükler ve Anayasa'nın 35. maddesindeki mülkiyet hakkını ihlal eder. Bu ihlalin sonuçlarının giderilmesi için yeniden yargılama hukuki yarar ve zorunluluk taşır; derece mahkemesi ihlal kararındaki ilkelere uygun biçimde yeniden karar vermekle yükümlüdür.
Uygulama Sonucu: Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmiş, dosya yeniden yargılama için ilk derece mahkemesine gönderilmiş ve tazminat talepleri reddedilmiştir.
Dava Strateji Notu: Kamulaştırmasız el atma davalarında hükmedilen tazminatın yargılama ve ödeme sürecinde değer yitirmesi bağımsız bir ihlal nedeni olarak ileri sürülebilir. Değer kaybını gösteren hüküm tarihi, ödeme tarihi ve ödenen tutar karşılaştırmalı olarak sunulmalıdır. Giderim yeniden yargılama yoluyla sağlandığından ihlal kararının ardından ilk derece mahkemesine başvurularak yeniden yargılamanın başlatılması takip edilmelidir.
Karar Metni
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
SERDAR ÇEVİK VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2024/5127
Karar Tarihi: 28/1/2026
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, kamulaştırmasız el atma tazminatının enflasyon karşısında değer kaybına uğraması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Başvuru, süresi içinde yapılmıştır. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
II. DEĞERLENDİRME
2. Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Ali Şimşek ve diğerleri ([1. B.], B. No: 2014/2073, 6/7/2017); Mehmet Akdoğan ve diğerleri ([1. B.], B. No: 2013/817, 19/12/2013); Kadir Çakar ([1. B.], B. No: 2015/18908, 21/3/2018); Hanım Çeyiz ve Mehmet Gündüz ([1. B.], B. No: 2015/19289, 17/7/2018); Türkan Poyraz ([1. B.], B. No: 2015/15388, 13/9/2018) ve Emine Dilek Onaran ve diğerleri ([1. B.], B. No: 2017/19987, 12/2/2020) kararlarında kamulaştırma bedellerinin ve kamulaştırmasız el atma tazminatlarının enflasyon karşısında değer kaybına uğratılmasına veya uğratılarak ödenmesine ilişkin şikâyetleri inceleyerek uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Bu çerçevede kamulaştırma bedellerinin ve kamulaştırmasız el atma tazminatlarının enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılmasının veya uğratılarak ödenmesinin başvuruculara şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediğini belirterek mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır. Somut başvuruda da anılan kararlarda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
3. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
III. GİDERİM
4. Başvurucular, tazminat talebinde bulunmuştur.
5. Kamulaştırmasız el atma tazminatının değer kaybetmesi nedeniyle tespit edilen mülkiyet hakkı ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır. Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleri ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal kararının gönderildiği yargı mercilerinin yapması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2) [1. B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100). Öte yandan ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.
IV. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Kararın bir örneğinin mülkiyet hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Kocaeli 3. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2016/380, K.2018/327) GÖNDERİLMESİNE,
D. Başvurucuların tazminat taleplerinin REDDİNE,
E. 3.518,70 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 43.518,70 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 28/1/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Recai AKYEL
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
İrfan FİDAN
Yılmaz AKÇİL
Raportör
:
İsmail Emrah PERDECİOĞLU
Başvurucular
:
1. Serdar ÇEVİK
2. Sezen ÇEVİK
3. Sinan ÇEVİK
Vekili
:
Av. Yasin ERDİL
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, E. 2024/5127, 28 Ocak 2026 tarihli karar · Kaynak: AYM Kararlar Bilgi Bankası