Veli Dikme Başvurusu (B. No: 2015/15932)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan ve hücre

disiplin cezası alan başvurucunun, söz konusu ceza infaz edilirken aynı zamanda

ziyaretçi kabulüne, telefonla haberleşmesine ve televizyon izlemesine de izin

verilmemesi nedenleriyle ifade özgürlüğü ile özel hayatın korunmasını isteme

hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 18/9/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar

verilmiştir.

5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

7. Ankara 1 Nolu Kapalı Ceza İnfaz

Kurumunda (İnfaz Kurumu) hükümlü olarak bulunan başvurucu hakkında Disiplin

Kurulu tarafından on bir gün hücre cezası verilmiş ve söz konusu ceza,

başvurucunun şikâyeti sonrası nihai olarak Ağır Ceza Mahkemesi kararı ile

kesinleşmiştir.

8. Başvurucu anılan cezaya karşı, hücre cezasıyla birlikte

ziyaretçi görüşüne çıkarılmadığı, telefonla haberleşmesinin ve televizyon

izlemesinin de engellendiği, bu yaptırımların hücre cezası kapsamında kabul edilmesinin

hukuka aykırı olduğu gerekçeleriyle tekrar şikâyette bulunmuştur.

9. Şikâyeti inceleyen Ankara Batı İnfaz Hâkimliği (İnfaz

Hâkimliği) 24/7/2015 tarihinde başvurucunun şikâyetinin reddine karar

vermiştir. İnfaz Hâkimliği, ilgili yasa ve yönetmelik hükümleri uyarınca hücre

cezası infaz edilmekte olan mahpusların ziyaretçiyle görüştürülmelerinin ve

televizyon ya da telefon gibi iletişim araçlarını kullanabilmelerinin mümkün

olmadığını, bunlara yalnızca havalandırma ve kitap okuma imkânlarının sağlanabileceğini

belirtmiştir.

10. Başvurucu ret kararına itiraz etmiştir. İtirazı inceleyen

Ankara Batı 2. Ağır Ceza Mahkemesi, usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle

itirazın reddine karar vermiştir. Bu karar başvurucuya 20/8/2015 tarihinde

tebliğ edilmiştir.

11. Başvurucu 18/9/2015 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

12. 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik

Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un "Hücreye

koyma" kenar başlıklı44. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:

"(1) Hücreye koyma cezası, hükümlünün eylemlerinin nitelik ve

ağırlığına göre bir günden yirmi güne kadar, açık havaya çıkma hakkı saklı

kalmak üzere, geceli ve gündüzlü bir hücrede tek başına tutulması ve her türlü

temastan yoksun bırakılmasıdır.

(3) Onbir günden yirmi güne kadar hücreye

koyma cezasını gerektiren eylemler şunlardır:

a) İsyan çıkartmak.

b) Kuruma ağır zarar vermek.

c) Kasten yangın çıkarmak.

d) Adam öldürmek veya öldürmeye kalkışmak.

e) Hükümlü ve tutukluları kasten veya neticesi sebebiyle ağırlaşmış

yaralamak ile

görevlileri her türlü kasten yaralamak.

f) Cinsel saldırıda veya çocuklara karşı cinsel istismarda bulunmak, bu

suçlara kalkışmak veya cinsel tacizde bulunmak.

g) Her türlü ateşli silâh, mermi, patlayıcı madde, kesici, delici,

yaralayıcı, bereleyici alet, yakıcı, aşındırıcı, boğucu, bayıltıcı, kör edici

gaz ve ecza, her türlü zehir ve uyuşturucu ilâç ve madde, cep telefonu, telsiz

ve sair elektronik haberleşme aracını kuruma sokmak, bulundurmak, kullanmak.

h) Görevlileri veya hükümlü ve tutukluları rehin almak.

ı) Firar etmek veya tünel kazmak.

j) Hükümlü ve tutuklular üzerinde baskı kurarak çıkar sağlamak, özel

işleriyle başka

işlerde kullanmak, bunlara kalkışmak veya bu amaçları gerçekleştirmek için

nüfuz kullanarak grup oluşturmak.

k) Suç örgütlerine ait her türlü yayın, bez afiş, pankart, resim,

sembol, işaret ve benzeri

eşyayı kurumların herhangi bir yerine asmak veya teşhir etmek.

l) Suç örgütlerinin eğitim ve propaganda faaliyetlerini yapmak veya

yaptırmak.

m) Kurum görevlileri ile dış güvenlik görevlilerine rüşvet vermek.

(4) Hücre, yaşamsal gereksinmeleri karşılayacak biçimde düzenlenir.

(5) Hücreye konulan hükümlünün, resmî ve yetkili merciler ve avukat ile

görüşmesine engel olunmaz."

13. Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik

Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Tüzük'ün "Hücreye koyma" kenar başlıklı

150. maddesinin ilgili bölümleri şöyledir:

"(4)

Hücreye konulan hükümlünün, resmî yetkili merciler ve avukatı ile görüşmesine

engel olunmaz.

(5) Hücreye koyma cezasının infazı sırasında hükümlü, günde bir saat

açık havada bulunabilme hakkından mutlaka yararlandırılır ve kitap okumasına

izin verilir."

14. Anılan Tüzük'ün "Telefonla görüşme hakkı" kenar

başlıklı 88. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendi şu şekildedir:

"Hükümlüler,

haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakılma veya kısıtlama cezası

ile hücreye koyma cezasının infazı sırasında olmamak koşuluyla, idarenin

kontrolünde bulunan ve kurumun uygun yerlerine yerleştirilen telefonlardan

yararlandırılır"

15. Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkında

Yönetmelik'in "Temel ilkeler"

kenar başlıklı 5. maddesinin (a) bendi şöyledir:

" Ziyaretçi

kabulünden yoksun bırakma ve hücreye koyma disiplin cezası kesinleşmiş olup da

bu cezaları infaz edilmekte olan hükümlü ve tutuklular dışında kalan hükümlü ve

tutuklular ziyaretçiler ile görüşebilir. Ancak; ziyaretçi kabulünden yoksun

bırakma cezası infaz edilmekte olanların resmî ve yetkili merciler ile

avukatları ve kanunî temsilcileriyle; hücreye koyma cezası infaz edilmekte olanların,resmî ve yetkili

merciler ve avukatlarıyla görüşmeleri engellenemez. "

V. İNCELEME VE GEREKÇE

16. Mahkemenin 9/5/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

17. Başvurucu; hücreye koyma disiplin cezası infaz edilmekte

iken aynı zamandaaçık ve kapalı görüşe çıkarılmasına,

telefonla haberleşmesine ve televizyon izlemesine de izin verilmediğini

belirtmektedir. Bu durumda hücre cezası yanında 5275 sayılı Kanun'un ayrı

maddelerinde öngörülmüş olan bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma, haberleşme

veya iletişim araçlarından yoksun bırakma ve ziyaretçi kabulünden yoksun

bırakma cezalarının da infaz edildiğini iddia eden başvurucu, yasaya aykırı

olan bu durumun aynı eylemi nedeniyle birden fazla kez cezalandırılmasına sebep

olduğunu belirterek ifade özgürlüğü ile özel hayatın korunmasını isteme

hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

18. Hükümlü ve tutuklular, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları

Sözleşmesi’nin (Sözleşme) ortak alanı kapsamında kalan temel hak ve

hürriyetlerin tamamına kural olarak sahiptirler (Mehmet Reşit Arslan ve diğerleri, B. No: 2013/583,

10/12/2014, § 65). Bu bağlamda hükümlü ve tutukluların ifade özgürlüğü ile özel

hayatın korunmasını isteme hakları da Anayasa ve Sözleşme kapsamında koruma

altındadır.

19. Bununla birlikte ifade özgürlüğü ve özel hayatın korunmasını

isteme hakları mutlak birer hak niteliğinde değildir ve Anayasa'nın ilgili

maddelerinde öngörülen sebeplerle sınırlanabilir. Bu bağlamda ceza infaz

kurumunda bulunmanın kaçınılmaz sonucu olarak suçun önlenmesi ve disiplinin

sağlanması gibi kurumda güvenliğin ve düzenin korunmasına yönelik kabul

edilebilir gerekliliklerin olması durumunda mahpusların sahip olduğu haklara

sınırlama getirilebilir (Hüseyin Sürensoy, B. No: 2013/749, 6/10/2015, §§ 44,

45). Fakat bu sınırlandırmaların da Anayasa’nın 13. maddesinde güvence altına

alınan demokratik toplum düzeninin gerekleri ve ölçülülük ilkelerine uygun

olması gerekir (demokratik toplum düzeninin gerekleri ve ölçülülük ilkelerine

ilişkin açıklamalar için bkz. Mehmet Ayata, B.

No: 2013/2920, 7/7/2015, §§ 33-38).

20. Başvurucu, hücreye koyma cezasıyla cezalandırılmış

olmasından değil söz konusu cezanın infaz şeklinden şikâyet etmektedir.

21. 5275 sayılı Kanun'un 44. maddesinin gerekçesinin ilgili

bölümü şöyledir:

"Bu

ceza, hükümlünün geceli ve gündüzlü bir hücrede tek başına tutulması ve her

türlü temastan yoksun bırakılması suretiyle uygulanır. Ancak hükümlü günde en

az bir saat açık havada bulunabilmek hakkından mutlaka yararlandırılır.

Resmi ve yetkili mercilerin ziyaretleri ile savunma hakkının

dokunulmazlığı nedeniyle avukatların görüşmelerinde bu hükmün uygulanmayacağı

belirtilmiştir."

22. 5275 sayılı Kanun'un 44. maddesinde hücreye koyma cezasının,

mahpusun "her türlü temastan yoksun

bırakılması" anlamına geldiği öngörülmüş, ilgili hükmün madde

gerekçesinde de hücre cezasının bu surette uygulanacağı belirtilmiştir. Aynı

hükümde her türlü temastan yoksun bırakılmanın istisnaları olarak, açık havaya

çıkma hakkı ile resmî ve yetkili merciler ile avukatlarıyla görüşme haklarının

saklı olduğundan bahsedilmiştir. Hükmün gerekçesinde yer verilen "bu hükmün uygulanmayacağı belirtilmiştir"

ibaresinden de anlaşıldığı üzere hücre cezası, resmî ve yetkili merciler ile

avukat ziyaretleri dışında tüm haberleşmenin ceza süresi boyunca engellendiği

bir disiplin cezasıdır. Bu doğrultuda ceza infaz kurumlarıyla ilgili diğer

düzenleyici işlemlerde de, hücre cezası alan

mahpuslara, ceza süresince söz konusu istisnalar dışında haberleşme imkânı

sunulmadığı görülmektedir.

23. Anılan hükümde hücreye koyma cezasının geceli gündüzlü bir

hücrede tek başına tutulma şeklinde infaz edileceği ve bu hücrenin yaşamsal

gereksinimleri karşılayacak şekilde düzenlenmesi gerektiği de belirtilmektedir.

Televizyon, hücre cezasının en fazla yirmi gün verilebildiği göz önüne

alındığında yaşamsal bir gereksinim olarak nitelendirilemez. Bunun yanında,

hücre cezası alan mahpusların ceza süresince kitap ya da dergilere erişimlerine

izin verildiği, nitekim başvurucunun da bu imkâna sahip olduğunu belirttiği

anlaşılmaktadır.

24. Hücreye koyma disiplin cezası, 5275 sayılı Kanun'un disiplin

cezalarının ve bunları gerektiren eylemlerin öngörüldüğü bölümünün en sonunda,

kurumun güvenliği, düzeni veya disiplinini en ağır şekilde ihlal eden eylemlere

karşı düzenlenmiş en ağır disiplin cezasıdır. Bu hâlde hücreye koyma disiplin

cezası, öngörülen istisnalar hariç nitelik itibarıyla kendisinden önce disiplin

cezası şeklinde düzenlenmiş tüm yaptırımları kapsamaktadır.

25. Bu bağlamda hücreye koyma cezasını gerektiren eylemlerin

ağırlığı ve bu cezanın en fazla yirmi gün için verilebildiği gözönüne alındığında, hücre cezası infaz edilmekte olan

başvurucunun bu sürede ziyaretçiyle görüşmesi, telefonla haberleşmesi ve

televizyon izlemesinin engellenmesinin, demokratik bir toplumda gerekli ve

ölçülü olmadığından bahsedilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

26.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı

fıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Anayasa Mahkemesince kabul

edilemezliğine karar verilebileceği belirtilmiştir. Bu bağlamda başvurucunun

ihlal iddialarını kanıtlayamadığı, temel haklara yönelik bir müdahalenin

olmadığı veya müdahalenin meşru olduğu açık olan başvurular ile karmaşık veya

zorlama şikâyetlerden ibaret başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir

(Hikmet Balabanoğlu,

B. No: 2012/1334, 17/9/2013, § 24).

27. Somut olayda başvurucunun ifade özgürlüğü ile özel hayatın

korunmasını isteme hakkına yönelik bir ihlal olmadığının açık olduğu

anlaşılmıştır.

28. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

A. Başvurucunun ifade özgürlüğü ile özel hayatın korunmasını

isteme hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiasının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ

OLDUĞUNA,

B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri

Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi

mağduriyetine neden olacağından başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten

TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 9/5/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Osman PAKSÜT

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör Yrd.

:

Ceren Sedef

EREN

Başvurucu

:

Veli DİKME

Vekili

:

Av. Engin

GÖKOĞLU