Vinnel Brown And Root Service Coop. Başvurusu (B. No: 2013/2041)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, motorlu taşıtlar

vergisinin (MTV) tahsili amacıyla adına düzenlenen ödeme emirlerine karşı

açtığı davanın reddedilmesi nedeniyle, Anayasa’nın 36. maddesinde düzenlenen

adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş, tazminat talebinde

bulunmuştur.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 21/3/2013

tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. İdari yönden yapılan ön

incelemede başvurunun Komisyona sunulmasına engel bir durumunun bulunmadığı

tespit edilmiştir.

3. Komisyonun 3/7/2014 tarihli kararıyla aynı başvurucuya ait 2013/2149,

2013/2151 ve 2013/3239 başvuru numaralı dosyaların 2013/2041 numaralı dosya ile

birleştirilmelerine, incelemenin 2013/2041 numaralı dosya üzerinden

sürdürülmesine ve belirtilen dosyaların kapatılmalarına karar verilmiştir

4. Birinci Bölüm Üçüncü

Komisyonunca, 28/11/2014 tarihinde, kabul

edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme

gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

5. Başvuru dilekçesi ile

başvuruya konu yargılama dosyası içeriğinden tespit edilen ilgili olaylar

özetle şöyledir:

6. Vergi dairesi tarafından, 06

AL 086 plaka numaralı 1959 model taşıtın 2006, 2007, 2010, 2011 yıllarına ait MTV’nin tahsili amacıyla başvurucu adına ödeme emirleri

düzenlenmiştir. Ödeme emirlerine konu toplam alacak tutarı 1.059 TL'dir.

7. Başvurucu, ödeme emirlerine

konu aracın kendi adına kayıtlı olmadığını böyle bir aracının bulunmadığını

belirterek ödeme emirlerinin iptali istemiyle her yıl için ayrı dava açmıştır.

8. Ankara 4. Vergi Mahkemesi 29/3/2012 tarihli ve E.2011/1493, K.2012/405, 29/3/2012

tarihli ve E.2011/1494, K.2012/406, 20/6/2012 tarihli ve E.2011/1496,

K.2012/899 ve 20/6/2012 tarihli ve E.2011/1495, K.2012/898 tarihli kararlarıyla

davayı reddetmiştir. Kararların gerekçesinin ilgili kısımları şöyledir:

"Dava dosyasının incelenmesinden; davalı idare

sicil kayıtlarında Vınnel Corporatıon

Brown and root S. Corporatıon adına kayıtlı 06 AL 086 plakalı 1959 model Plymouth marka Belvedere tipi aracın … yılı motorlu taşıtlar vergisinin vadesi içerisinde

ödenmemesi üzerine 6183 sayılı Yasa'nın 55. maddesine istinaden ödeme emri düzenlenerek … tarihinde davacı

şirkete 1379 sok. no: 53 Çankaya/İzmir adresinde

tebliğ edildiği, davacı tarafından; (Vinnel Borwn & Root Services Coop.) üzerine kayıtlı böyle bir aracın bulunmadığı,

müvekkil şirketin vergi numarasının "9250009973" olduğu, oysa ki

ödeme emrinde ödevli şirketin vergi numarasının "9250009965" olduğu

iddia edilmekte ise de; davalı idare savunması ekinde yer alan belgelerden de

anlaşıldığı üzere Ankara Emniyet Müdürlüğü ile yapılan yazışmalar neticesinde

ilgili müdürlük tarafından verilen 12.02.2007 tarih ve 045398 sayılı cevabi

yazıda; 06 AL 086 sayılı plakada, Vınnel Corporation

adına kayıtlı, 235103453 şase ve 253305 motor numaralı, 1959 model, Plymout marka, hususi otomobilin dosya kontrolünde

11.11.1961 tarihinde tescil kaydının yapıldığı, herhangi bir nakil, devir ve

hurda durumunun bulunmadığı, kayıtlarının halen devam ettiğinin bildirildiği,

her ne kadar dava dilekçesinde şirketin vergi numarası ile ödeme emrindeki

vergi numarasının farklı olduğu belirtilmekte ise de "9250009965"

vergi numarası ile "9250009973" sayılı vergi numarasının VEDOP

merkezi sorgulamasında aynı şirkete ait çıktığı, yani her iki vergi numarasının

da aynı şirkete ait olduğu, otomasyon öncesi aynı şirket tarafından farklı iki

vergi numarası alınmasının da imkan dahilinde olduğu, davacı tarafın ilgisinin

bulunmadığını belirttiği 9250009965 vergi kimlik numaralı şirket adresi olan

1379 sok. No: 53 Çankaya/İzmir adresinde gelir stopaj vergisi yönünden

01.12.1990 tarihi itibariyle terk edilen adreste müvekkil şirkete ait olduğu

belirtilen "9250009973" vergi kimlik numaralı şirkete 10.02.2010

tarihinden itibaren şube faaliyetinden dolayı kayıtlı aynı adreste 14.10.2011

tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmış olup, … yılı

motorlu taşıtlar vergisinin vadesi içerisinde ödenmemesi nedeniyle 6183 sayılı

Yasa'nın 55. maddesine istinaden ödeme emri düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda usulüne uygun olarak düzenlenen dava konusu ödeme

emrinde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. "

9. Söz konusu kararlar Ankara

Bölge İdare Mahkemesi 2. Kurulu tarafından onanmış, karar düzeltme istemleri de

aynı Kurulun 17/1/2013, 6/2/2013 ve 2/4/2013 tarihli

kararlarıyla reddedilmiştir.

10. Nihai kararlar, 21/2/2013, 27/2/2013 ve 17/4/2013 tarihlerinde başvurucuya

tebliğ edilmiştir.

11. Başvurucu, 21/3/2013, 27/3/2013 ve 16/5/2013 tarihlerinde Anayasa

Mahkemesine bireysel başvuru yapmıştır.

B. İlgili

Hukuk

12. 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme

Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 1. maddesi şöyledir:

“Devlete, vilayet hususi idarelerine ve belediyelere ait

vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergi

cezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibi fer'i

amme alacakları ve aynı idarelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan

doğanlar dışında kalan ve amme hizmetleri tatbikatından mütevellit olan diğer

alacakları ile; bunların takip masrafları hakkında bu

kanun hükümleri tatbik olunur.

Türk Ceza Kanununun para cezalarının tahsil şekli ve hapse

tahvili hakkındaki hükümleri mahfuzdur.”

13. 6183 sayılı Kanun’un 55.

maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

" Amme alacağını vadesinde ödemiyenlere,

7 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir

"ödeme emri" ile tebliğ olunur."

14. 6183 sayılı Kanun’un 58.

maddesinin birinci fıkrası ise şöyledir:

“Kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahıs, böyle bir borcu

olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ

tarihinden itibaren 7 gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine

bakan vergi itiraz komisyonu nezdinde itirazda bulunabilir. İtirazın şekli,

incelenmesi ve itiraz incelemelerinin iadesi hususlarında Vergi Usul Kanunu

hükümleri tatbik olunur.”

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

15. Mahkemenin 10/6/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun

21/3/2013 tarihli ve 2013/2041 numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği

düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

16. Başvurucu, ödeme emirlerine

konu aracın kendi adına kayıtlı olmadığını, 1959 model aracın trafik kayıtlarına

göre 1961 yılından beri trafik tescilinde "Vinnel Corporation" adına kayıtlı olduğunu, bu şirketin

isminin kendi ismiyle benzerlik gösterdiğini, kendisinin ise 1988 yılında

Türkiye'de faaliyete başladığını, 1980 sonrasında başlayan vergi numarası uygulamasında

isim benzerliği nedeniyle hata yapılmış olabileceğini, bu iddialarının

Mahkemece karşılanmadığını, verilen kararın eksik incelemeye dayandığını ve

kararın gerekçesiz olduğunu belirterek, Anayasa’nın 36. maddesinde düzenlenen

adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş, tazminat talebinde

bulunmuştur.

B. Değerlendirme

17. Anayasa Mahkemesi, olayların

başvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı değildir. Bu

kapsamda başvurucunun iddialarının, yargılamanın sonucu itibarıyla adil

olmadığı iddiası çerçevesinde değerlendirilmesi uygun görülmüştür.

18. Anayasa’nın 36. maddesinin

birinci fıkrasında herkesin meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle

yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil

yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. Maddede geçen “adil yargılanma hakkının” kapsamı

Anayasa’da açık bir şekilde düzenlenmediğinden bu hakkın kapsam ve içeriğinin,

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) “Adil

yargılanma hakkı” kenar başlıklı 6. maddesi çerçevesinde

belirlenmesi gerekir.

19. Anılan kurallar uyarınca,

ilke olarak derece mahkemeleri önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve

olguların kanıtlanması, delillerin değerlendirilmesi, hukuk kurallarının

yorumlanması ve uygulanması ile derece mahkemelerince uyuşmazlıkla ilgili

varılan sonucun esas yönünden adil olup olmaması bireysel başvuru incelemesine

konu olamaz. Bunun tek istisnası, derece mahkemelerinin tespit ve sonuçlarının

adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzda bariz takdir hatası veya açık keyfilik

içermesi ve bu durumun kendiliğinden bireysel başvuru kapsamındaki hak ve

özgürlükleri ihlal etmiş olmasıdır. Bu çerçevede, kanun yolu şikâyeti

niteliğindeki başvurular, bariz takdir hatası veya açık keyfilik bulunmadıkça

Anayasa Mahkemesince incelenemez (Necati

Gündüz, B. No: 2012/1027, 12/2/2013, § 26).

20. Adil yargılanma hakkı

bireylere dava sonucunda verilen kararın değil, yargılama sürecinin ve usulünün

adil olup olmadığını denetletme imkânı verir. Bu nedenle, bireysel başvuruda

adil yargılanmaya ilişkin şikâyetlerin incelenebilmesi için başvurucunun

yargılama sürecinde haklarına saygı gösterilmediğine, bu çerçevede yargılama

sürecinde karşı tarafın sunduğu deliller ve görüşlerden bilgi sahibi olamadığı

veya bunlara etkili bir şekilde itiraz etme fırsatı bulamadığı, kendi

delillerini ve iddialarını sunamadığı ya da uyuşmazlığın çözüme

kavuşturulmasıyla ilgili iddialarının derece mahkemesi tarafından dinlenmediği

veya kararın gerekçesiz olduğu gibi, mahkeme kararının oluşumuna sebep olan

unsurlardan değerlendirmeye alınmamış eksiklik, ihmal ya da açık keyfiliğe

ilişkin bir bilgi ya da belge sunmuş olması gerekir (Nadi Karakoç, B. No: 2013/2767, 2/10/2013,

§ 22).

21. Başvuru konusu olayda,

başvurucu Vinnel Brown & Root

Services Coop., üzerine

kayıtlı böyle bir aracın bulunmadığını, müvekkil şirketin vergi numarasının

"9250009973" olduğunu, oysa ki ödeme emrinde ödevli şirketin vergi

numarasının "9250009965" olduğunu iddia etmiş ve ödeme emirlerinin

iptalini istemiştir.

22. İlk Derece Mahkemesi ise 06

AL 086 sayılı plakada, Vinnel Corporation adına

kayıtlı, 235103453 şase ve 253305 motor numaralı, 1959

model, Plymout marka, hususi otomobilin dosya

kontrolünde 11/11/1961 tarihinde tescil kaydının yapıldığı, herhangi bir nakil,

devir ve hurda durumunun bulunmadığı, kayıtlarının halen devam ettiği, her ne

kadar dava dilekçesinde şirketin vergi numarası ile ödeme emrindeki vergi

numarasının farklı olduğu belirtilmekte ise de "9250009965" vergi numarası ile "9250009973" sayılı vergi numarasının

vergi dairesi otomasyon projesi merkezi sorgulamasında aynı şirkete ait

çıktığı, yani her iki vergi numarasının da aynı şirkete ait olduğu, otomasyon

öncesi aynı şirket tarafından farklı iki vergi numarası alınmasının da mümkün

olduğu, başvurucunun ilgisinin bulunmadığını belirttiği vergi kimlik numaralı

şirketin adresine daha sonra kendisinin olduğunu belirttiği vergi kimlik

numarasına ilişkin tebligatın yapıldığı anlaşılmış olup, MTV’lerin

vadesi içerisinde ödenmemesi nedeniyle 6183 sayılı Kanun’un 55. maddesine

istinaden ödeme emirlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davaların

reddine karar vermiştir.

23. Diğer taraftan başvurucu

tarafından aynı iddialar ile Mahkememize yapılan ve devam eden yıllara ait MTV

için düzenlenen ödeme emirlerine dair yapılan diğer başvurular da

incelendiğinde; Ankara Bölge İdare Mahkemesinin istikrar kazanmış kararlarının,

ilgili araç için başvurucu adına düzenlenen ödeme emirlerinde hukuka aykırılık

bulunmadığı şeklinde olduğu görülmektedir.

24. Başvurucu, yargılama

sürecinde karşı tarafın sunduğu deliller ve görüşlerden bilgi sahibi

olamadığına, kendi delillerini ve iddialarını sunma olanağı bulamadığına, karşı

tarafça sunulan delillere ve iddialara etkili bir şekilde itiraz etme fırsatı

bulamadığına ya da uyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasıyla ilgili iddialarının

derece mahkemesi tarafından dinlenmediğine veya kararın gerekçesiz olduğuna

ilişkin bir bilgi ya da kanıt sunmadığı gibi Mahkemenin kararında bariz takdir

hatası veya açıkça keyfilik oluşturan herhangi bir durum da tespit

edilmemiştir.

25. Açıklanan nedenlerle,

başvurucu tarafından ileri sürülen iddiaların kanun yolu şikâyeti niteliğinde

olduğu, Derece Mahkemesi kararının bariz takdir hatası veya açık bir keyfilik

de içermediği anlaşıldığından başvurunun bu kısmının, diğer kabul edilebilirlik

şartları yönünden incelenmeksizin “açıkça

dayanaktan yoksun olması” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir. Üye Hicabi DURSUN bu görüşe katılmamıştır.

A. Başvurunun “açıkça dayanaktan

yoksun olması” nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, Üye Hicabi DURSUN’un karşı oyu ve OY

ÇOKLUĞUYLA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına, OY BİRLİĞİYLE,

10/6/2015 tarihinde karar verildi.

KARŞIOY YAZISI

Başvurucu, 2013/2041

numaralı başvurusunda motorlu taşıtlar vergisinin tahsili amacıyla adına

düzenlenen ödeme emirlerine karşı açtığı davada ileri sürdüğü esaslı

iddialarının karşılanmadan karar verildiğini, bu nedenle adil yargılanma

hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

Gerekçeli karar hakkı,

adil yargılanma hakkının somut görünümlerindendir. Anayasa Mahkemesi de birçok

kararında gerekçeli karar hakkı ve silahların eşitliği ilkesi gibi ilke ve

haklara, Anayasa'nın 36. maddesi kapsamında yer vermiştir (B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 38).

Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fıkrasında, herkesin yargı

organlarına davacı veya davalı olarak başvurabilme ve bunun doğal sonucu olarak

da iddia, savunma ve adil yargılanma hakkı güvence altına alınmıştır. Maddeyle

güvence altına alınan hak arama özgürlüğü, kendisi bir temel hak niteliği

taşımasının ötesinde, diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde

yararlanılmasını ve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden

birisidir. Bu bağlamda Anayasa'nın, bütün mahkemelerin her türlü kararlarının

gerekçeli olarak yazılmasını ifade eden 141. maddesinin de, hak arama

hürriyetinin kapsamının belirlenmesinde gözetilmesi gerektiği açıktır (B. No:

2013/307, 16/5/2013, § 30).

Mahkeme kararlarının gerekçeli olması adil yargılanma hakkının

unsurlarından birisi olmakla beraber, bu hak yargılamada ileri sürülen her

türlü iddia ve savunmaya ayrıntılı şekilde yanıt verilmesi şeklinde

anlaşılamaz. Bu nedenle, gerekçe gösterme zorunluluğunun kapsamı kararın

niteliğine göre değişebilir. Bununla birlikte başvurucunun ayrı ve açık bir

yanıt verilmesini gerektiren usul veya esasa dair iddialarının cevapsız

bırakılmış olması bir hak ihlaline neden olacaktır (B. No: 2013/1213, 4/12/2013, § 26).

Somut olayda, başvurucu adına kayıtlı olduğu öne sürülen araca

ait motorlu taşıtlar vergisinin tahsili amacıyla ödeme emri düzenlenmiş, başvurucu,

söz konusu aracın kendisine ait olmadığını ileri sürmüştür. Başvurucu,

anılan aracın 1961 yılından beri “Vinnel Coorperation” isimli bir şirket adına kayıtlı

olduğunu, kendi şirketlerinin isminin ise “Vinnel Brown and Roat

Service Coorperation” olduğunu ve 1988

yılında kurularak bu tarihten itibaren Türkiye’de faaliyette bulunmaya

başladığını, 1961 yılında Türkiye’de henüz faaliyette bulunmadıklarına göre, o

tarihte aracın adına tescil edildiği şirketin kendi şirketleri olmasının

imkânsız olduğunu, “Vinnel Coorperation” ile

isim benzerliği dışında hiçbir ilgilerinin bulunmadığını, adreslerinin ve vergi

numaralarının da farklı olduğunu belirtmiş ve bu iddialarının derece

mahkemelerince karşılanmadığını ifade etmiştir.

İhtilaf konusu aracın 1961 yılından beri “Vinnel Coorperation” isimli şirket adına

kayıtlı olduğu ve başvurucu şirketin de 1988 yılında kurulduğu yolundaki

başvuru iddiasının aksini ortaya koyacak herhangi bir bilgi veya belge dosyaya

sunulmamıştır. Başvuru şirket 1988 yılında kurulduğuna göre, 1961 yılından beri

aracın adına kayıtlı olmasının mümkün olamayacağı tartışmasızdır. Başvurucunun

iddiasının gerçeği yansıtması durumunda adına motorlu taşıtlar vergisi tarh

edilmesi hukuken mümkün olamayacağından anılan iddianın uyuşmazlığın çözümüne

etkisi olacağı açıktır. Derece mahkemesince, uyuşmazlığın çözümüne etkisi

bulunan bu iddianın gerçeği yansıtıp yansıtmadığı araştırılmadan ve ihtilaf

konusu aracın 1961 yılından beri adına kayıtlı bulunduğu “Vinnel Coorperation” isimli şirket ile

başvurucu şirketin aynı şirket olduğu kanaatine nasıl ulaşıldığı ortaya

konulmadan davanın reddine karar verilmiştir.

Bu durumda, başvurucunun ayrı ve açık bir yanıt verilmesini

gerektiren, uyuşmazlığın çözümü için esaslı bir iddia olan, 1988 yılında

kurulan başvurucu şirketin 1961 yılından beri aracın adına kayıtlı olan “Vinnel Coorperation”

isimli şirket ile aynı şirket olmasının mümkün olamayacağı yolundaki iddiası,

ilk derece mahkemesi kararında tartışılmamış ve karşılanmamıştır. Bu nedenle,

yargılama süreci bir bütün olarak değerlendirildiğinde başvurucunun gerekçeli

karar hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen nedenlerle, başvurucunun Anayasa'nın 36. maddesinde

güvence altına alınan adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.

Başkan : Burhan ÜSTÜN Üyeler : Hicabi DURSUN Erdal TERCAN Hasan Tahsin GÖKCAN Rıdvan GÜLEÇ Raportör : Bahadır YALÇINÖZ Başvurucu : Vinnel Brown And Root Service Coop. Vekili : Av. Mustafa Hakan ÇINAR Üye Hicabi DURSUN