Zehra Bolel ve Diğerleri Başvurusu (B. No: 2013/9884)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvuru 26/3/2002 tarihinde Fethiye 1. Asliye Hukuk

Mahkemesinde açılan tapu iptali ve tescil davasının makul sürede sonuçlanmaması

nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 27/12/2013 tarihinde Fethiye 1. Asliye Hukuk

Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. İdari yönden yapılan ön incelemede

başvurunun Komisyona sunulmasına engel bir durumun bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. 13/4/2015 tarihinde aralarında konu

bakımından hukuki bağlantı bulunan 2014/7966 numaralı başvuru dosyasının

2014/7864 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine, 2014/7966

numaralı bireysel başvuru dosyasının kapatılmasına; 23/10/2015 tarihinde

2014/1770,2014/7864 numaralı bireysel başvuru dosyalarının usul ekonomisi

yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2013/9884 numaralı bireysel başvuru dosyası

ile birleştirilmesine, 2014/1770, 2014/7864 numaralı bireysel başvuru dosyalarının

kapatılmasına, incelemenin 2013/9884 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyası

üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir.

4. İkinci Bölüm Birinci Komisyonu tarafından 7/7/2015

tarihinde, başvurunun kabul edilebilir olduğuna ve esasının incelenmesi için

dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından 2/11/2015 tarihinde,

başvuruların kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına ve

birer örneğinin görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmesine karar verilmiştir.

6. Başvuru konusu olay ve olgular ile başvurunun bir örneği

görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir. Adalet Bakanlığının 9/11/2015

tarihli yazısında, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda

sunulan görüşlerine atfen, başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

7. Başvuru formu ve ekleri ile başvuruya konu yargılama

dosyası içeriğinden tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir:

8. Muğla ili Fethiye ilçesi Kaya köyü Tunçpınarı

mevkiinde bulunan 1330 parsel numaralı taşınmazın tapulama tespiti sırasında

yarı hissesinin başvurucuların murisi Mehmet Kurt adına tespitine karar

verilmiştir.

9. Orman Genel Müdürlüğüne izafeten Fethiye Orman İşletme

Müdürlüğü tarafından taşınmazın tespit malikleri aleyhine Fethiye Tapulama

Mahkemesinin E.1957/466 sayılı dosyasında tespite itiraz davası açılmıştır.

10. Fethiye Tapulama Mahkemesinde yapılan yargılama

neticesinde Mahkemenin E.1957/466, K.1971/3 sayılı kararı ile taşınmazın tespit

gibi, sunulan veraset ilamları uyarınca tespit maliklerinin mirasçıları adına

tapuya tesciline karar verilmiştir.

11. Belirtilen taşınmaz hakkında Orman Genel Müdürlüğüne

izafeten Fethiye Orman İşletme Müdürlüğü tarafından taşınmaz malikleri aleyhine

Fethiye 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2002/175 ve E.2002/699 sayılı dosyaları

ile sırasıyla 26/3/2002 ve 27/11/2002 tarihlerinde tapu iptali ve tescil

davaları açılmıştır.

12. Açılan bu davalarda Orman Genel Müdürlüğü tarafından,

dava konusu parselin bulunduğu köyde 5/6/1986 tarihli ve 3302 sayılı Orman

Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları

Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin

Satışı Hakkında Kanun’un 10. ve 11. maddeleri ile Orman Sınırları Dışına

Çıkarılacak Yerler Hakkındaki Tüzüğün 28. maddesi uyarınca uygulama yapıldığı

ve dava konusu parselin bir kısmının kesinleşen orman tahdidi sınırları içinde

kaldığı ifade edilerek, belirtilen kısmın tapusunun iptaline ve orman vasfı ile

Maliye Hazinesi adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesi talep

edilmiştir.

13. Mahkemece, 11/3/2003 tarihli ve E.2002/699, K.2003/181

sayılı kararla; her iki dava dosyasının taraflarının ve konularının aynı olduğu

gerekçesiyle birleştirilmesine, yargılamaya E.2002/175 sayılı dava dosyası

üzerinden devam edilmesine karar verilmiştir.

14. Mahkemece yapılan yargılama sonunda, 29/5/2012 tarihli ve

E.2002/175, K.2012/295 sayılı kararla; taşınmazın bulunduğu yerde kadastro

uygulama çalışması yapıldığı, uygulama tutanaklarında taşınmazın davalı olarak

gösterildiği, kadastro uygulama çalışmasından sonra görevsizlik kararı

verilerek dosyanın Kadastro Mahkemesine gönderilmesi gerektiği belirtilerek,

12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1. ve 21/6/1987

tarihli ve 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 27. maddeleri gereğince Mahkemenin

görevsizliğine, kararın kesinleşmesinden sonra dosyanın Fethiye Kadastro

Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

15. Görevsizlik kararı temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.

16. Yargılamaya devam eden Fethiye Kadastro Mahkemesinin,

20/2/2014 tarihli ve E.2014/13, K.2014/39 sayılı kararıyla; devredilen davanın

taşınmaz sınır ve yüz ölçümüne ilişkin olmadığı, orman tahdidine dayanan tapu

iptali ve tescil davalarının kadastro mahkemesinin görevine girmediği

gerekçesiyle Mahkemenin görevsizliğine ve merci tayini için dosyanın Yargıtaya gönderilmesine karar verilmiştir.

17. Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 6/11/2014 tarihli ve

E.2014/10604, K.2014/15281 sayılı ilâmıyla her ne kadar dava konusu taşınmaz

hakkında 3402 sayılı Kanun’un 22. maddesi gereğince uygulama tutanağı

düzenlenmiş ise de, davanın esasının mülkiyete ilişkin

tapu iptal ve tescil istemine ilişkin olduğu, uyuşmazlığın Asliye Hukuk

Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği belirtilerek, Fethiye 1.

Asliye Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmiştir.

18. Fethiye Kadastro Mahkemesinin 19/12/2014 tarihli yazısı

ile dosya Fethiye 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmiş olup, Mahkemenin

E.2014/701 sayılı dosyasında yargılama halen devam etmektedir.

19. Başvurucular, 27/12/2013, 6/2/2014 ve 30/5/2014

tarihlerinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

20. Mahkemenin 17/3/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,

başvurucuların 27/12/2013 tarihli ve 2013/9884 numaralı bireysel başvuruları

incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların İddiaları

21. Başvurucular Muğla ili Fethiye ilçesinde bulunan 1330

parsel numaralı taşınmazın yarı hissesinin murisleri adına tespit ve tapuya

tescil edildiğini, Orman İşletme Müdürlüğü tarafından taşınmazın orman vasfı

ile Maliye Hazinesi adına tapuya tescili istemiyle 26/3/2002 ve 27/11/2002

tarihlerinde Fethiye 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2002/175 ve E.2002/699

sayılı dosyalarında tapu iptali ve tescil davaları açıldığını, Mahkemece her

iki dava dosyasının birleştirildiğini, taşınmazın bulunduğu yerde kadastro

uygulama çalışmaları yapılması üzerine Mahkemece görevsizlik kararı verilerek

dava dosyasının Kadastro Mahkemesine gönderilmesine hükmedildiğini, anılan

Mahkemece de karşı görevsizlik kararı verildiğini, yargılamanın halen devam

ettiğini, makul sürede yargılama yapılmadığını belirterek, adil yargılanma

haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

B. Değerlendirme

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden

22. Başvuru formu ve eklerinin incelenmesi sonucunda açıkça

dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini

gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul

edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

23. Başvurucular, Muğla ili Fethiye ilçesinde bulunan 1330

parsel numaralı taşınmazın yarı hissesinin murisleri adına tespit ve tapuya

tescil edildiğini, Orman İşletme Müdürlüğü tarafından taşınmazın orman vasfı

ile Maliye Hazinesi adına tapuya tescili istemiyle 26/3/2002 ve 27/11/2002

tarihlerinde Fethiye 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan ve birleştirilerek

görülen davaların halen devam ettiğini, makul sürede yargılama yapılmadığını

belirterek, adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

24. Medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin yargılamaların makul

sürede sonuçlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu

yapılmış ve Anayasa Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının adil

yargılanma hakkının kapsamına dâhil olduğu kabul edilerek, bir davadaki

yargılama süresinin makul olup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı,

yargılamanın kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususların dikkate alınacağı belirtilmiş (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,

2/7/2013, §§ 34–59) ve bu kapsamda yapılan incelemeler sonucu makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiğine yönelik kararlar verilmiştir (bkz. Gülseren Gürdal ve diğerleri,

B.No:2013/1115, 5/12/2013; Semira Babayiğit ve diğerleri, B.No:2013/3283,

19/12/2013; Haydar İzgi,

B.No:2012/673, 19/12/2013).

25. Başvuru konusu olay, Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde

açılan tapu iptali ve tescil davasına ilişkindir. 1086 sayılı mülga Hukuk Usulü

Muhakemeleri Kanunu ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda yer alan usul

hükümlerine göre yürütülen ve medeni hak ve yükümlülükleri konu alan somut

yargılama faaliyetinin makul süre değerlendirmesi için başlangıcı, uyuşmazlığı

karara bağlayacak yargılama sürecinin işletilmeye başlandığı tarih olup (Güher Ergun ve diğerleri, § 50) bu tarih

somut başvuru açısından 26/3/2002’dir.

26. Başvuruya konu dava, başvuruculardan Yüksel Kurt ve

Berrin Kavak yönünden miras bırakanlarından intikalle takip etmekte oldukları

bir uyuşmazlık olup, bu yönüyle makul süre değerlendirmesi bakımından dikkate

alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçıların yargılamaya katıldıkları an değil,

somut olayda muris açısından değerlendirmeye esas alınan sürenin başlangıç

anıdır (Gülseren Gürdal ve diğerleri,

B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).

27. Sürenin bitiş tarihi ise, çoğu zaman icra aşamasını da

kapsayacak şekilde yargılamanın sona erme tarihidir. Ancak devam eden

yargılamalara ilişkin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasını

içeren başvuruların yargılama faaliyetinin devamı sırasında da yapılabilmesi

olanağı bulunduğundan, değerlendirmeye esas alınacak sürenin bitiş anı

başvurunun karara bağlandığı tarihtir (Güher Ergun ve Diğerleri, § 52).

28. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesinde,

yargılamanın konusunun, başvurucular adına tapuya tescil edilen taşınmazın tapu

kaydının iptali ile Orman Genel Müdürlüğü adına tescili istemine ilişkin olduğu

anlaşılmıştır.

29. Orman Genel Müdürlüğü tarafından, 26/3/2002 tarihinde

başvurucular ve arkadaşları aleyhine Fethiye 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde

açılan davada, 1330 parsel numaralı taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı

adına tapuya tescili talep edilmiş, yargılama Mahkemenin E.2002/175 sayılı

dosyasında başlamıştır.

30. Yine Orman Genel Müdürlüğü tarafından 27/11/2002

tarihinde başvurucular ve arkadaşları aleyhine Fethiye 1. Asliye Hukuk

Mahkemesinde açılan davada 1330 parsel numaralı taşınmazın tapu kaydının iptali

ile davacı adına tapuya tescili talep edilmiş, yargılama Mahkemenin E.2002/699

sayılı dosyasında başlamıştır. Mahkemece 11/3/2003 tarihinde davanın konusunun

ve taraflarının aynı olduğu gerekçesiyle dava dosyalarının birleştirilmesine,

yargılamanın E.2002/175 sayılı dava dosyası üzerinden devamına karar

verilmiştir.

31. Mahkemece, tapu kayıtları getirtilmiş, taraflara tebligat

yapılmış, adresi tespit edilemeyen davalıların adresleri araştırılmış, davacı

vekiline, ölmüş olan davalılara ait veraset ilamlarını sunmaları için süre

verilmiştir. Veraset ilamlarının tamamlanmasından ve taraf teşkilinin

sağlanmasından sonra, 13/9/2007 tarihinde taşınmazın bulunduğu yerde keşif

yapılmasına karar verilmiştir. Keşiflerin defalarca ertelenmesinden sonra

28/11/2008 tarihinde keşif yapılmış ve bilirkişi raporu alınmıştır.

32. Mahkemece, 29/5/2012 tarihli duruşmada, taşınmazın

bulunduğu yerde kadastro uygulama çalışmalarının yapılması nedeniyle Mahkemenin

görevsizliğine ve dosyanın Fethiye Kadastro Mahkemesine gönderilmesine karar

verilmiştir. Görevsizlik kararı tüm davalılara tebliğ edildikten sonra, temyiz

edilmeksizin 30/1/2014 tarihinde kesinleşmiştir. Görevsizlik kararı üzerine

yargılamaya devam eden Fethiye Kadastro Mahkemesince karşı görevsizlik kararı

verilmiş, dosya merci tayini amacıyla Yargıtaya

gönderilmiş, Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 6/11/2014 tarihli ilâmıyla Fethiye

1. Asliye Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmiş

olup Mahkemenin E.2014/701 sayılı dosyasında yargılama halen devam etmektedir.

33. Mahkemece, davanın tensip zaptının tanzimi sonrasında,

yargılama sürecinde birçok duruşma yapılmış olup, belirtilen celseler arasında

genellikle üç aylık sürelerin bulunduğu, davanın esasına yönelik uyuşmazlığın

sona ermediği anlaşılmıştır.

34. Başvuruya konu davanın taraf sayısı ve mahiyeti nedeniyle

icrası gereken usul işlemlerinin niteliği başvuruya konu yargılamanın karmaşık

niteliğinin bulunduğunu ortaya koymakla birlikte, davaya bütün olarak

bakıldığında, yaklaşık on dört yıldır devam eden yargılama sürecinde makul

olmayan bir gecikmenin olduğu sonucuna varılmıştır.

35. Açıklanan nedenlerle, başvurucuların Anayasa’nın 36.

maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma haklarının ihlal

edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun’un 50. Maddesi Yönünden

36. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlali

nedeniyle manevi tazminata hükmedilmesini talep etmişlerdir.

37. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama

Usulleri Hakkında Kanun'un “Kararlar”

kenar başlıklı 50. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa,

ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere

dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar

bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel

mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla

yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve

sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.”

38. Başvurucuların tarafı olduğu uyuşmazlığa ilişkin yaklaşık

on dört yıldır devam eden yargılama süresi nazara alındığında, yargılama

faaliyetinin uzunluğu sebebiyle, yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan

manevi zararları karşılığında başvuruculardan Yüksel Kurt ve Berrin Kavak’a

mirasçıların sayısı da dikkate alınarak ayrı ayrı net 6.650,00 TL; başvurucular

Zehra Bolel ve Aziz Bolel’e

ayrı ayrı net 19.800,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

39. Başvurucu Zehra Bolel

tarafından yapılan 198,35 TL harçtan oluşan, diğer başvurucular Aziz Bolel, Yüksel Kurt ve Berrin Kavak tarafından ayrı ayrı

yapılan 206,10 TL harçtan oluşan yargılama giderinin ayrı ayrı başvuruculara

ödenmesine ve tüm başvuruculara 1.800,00 TL vekâlet ücretinin müştereken

ödenmesine karar verilmesi gerekir.

40. Başvuruya konu yargılamanın yaklaşık on dört yıldır devam

ettiği ve bu hususun makul sürede yargılanma hakkını ihlal ettiği gözetilerek,

anayasal bir hakkın ihlal edildiği açık olan bir yargılama dosyasında, hukuka,

adalete ve mahkemeye güven ilkesinin gördüğü zararın devam etmesinin önlenmesi

amacıyla, yargılamanın mümkün olan en kısa sürede sonuçlandırılmasını teminen, kararın bir örneğinin ilgili Mahkemesine

gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

B. Başvurucular Yüksel Kurt ve Berrin Kavak’a

ayrı ayrı net 6.650,00 TL, başvurucular Zehra Bolel

ve Aziz Bolel’e ayrı ayrı net 19.800,00 TL manevi

TAZMİNAT ÖDENMESİNE, başvurucuların tazminata ilişkin diğer taleplerinin

REDDİNE,

C. Başvurucu Zehra Bolel

tarafından yapılan 198,35 TL harçtan oluşan, diğer başvurucular Aziz Bolel, Yüksel Kurt ve Berrin Kavak tarafından ayrı ayrı

yapılan 206,10 TL harçtan oluşan yargılama giderinin ayrı ayrı BAŞVURUCULARA

ÖDENMESİNE ve belirtilen başvuruculara 1.800,00 TL vekâlet ücretinin MÜŞTEREKEN

ÖDENMESİNE,

D. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben

başvurucuların Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde

yapılmasına; ödemede gecikme olması halinde, bu sürenin sona erdiği tarihten

ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz uygulanmasına,

E. Kararın

bir örneğinin Fethiye 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,

17/3/2016

tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep KÖMÜRCÜ

M. Emin KUZ

Raportör Yrd. : İsmail Emrah PERDECİOĞLU Başvurucular : 1. Zehra BOLEL 2. Aziz BOLEL 3. Berrin KAVAK 4. Yüksel KURT Vekili : Av. Emel ARICAN