AYM Norm Denetimi E.1965/16 K.1965/41

Karar tarihi:6/7/1965

Resmi Gazete tarih/sayı:4.11.1965/12142

İtiraz eden : Mucur Asliye Ceza Mahkemesi

İtirazın konusu : 10/4/1322 günlü Âsarı Atîka Nizamnamesinin 11 inci maddesinin Anayasa'nın 33 üncü, 107 inci maddeleri hükümlerine aykırı olduğundan iptaline karar verilmesi istenmektedir.

Olay :

Asarı Atîka Nizamnamesine aykırı hareketten ötürü haklarında dâva açılan sanıkların, Mucur Asliye Ceza Mahkemesinde yapılan yargılamaları sırasında, Cumhuriyet Savcısı tarafından kanun olmayan ve bir kanuna da dayanmayan nizamname hükümlerine göre ceza tâyininin Anayasa'nın 33 üncü ve 107 nci maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüş ve mahkemece de Asarı Atîka Nizamnamesinin 11 inci maddesinin iptali istenmiştir.

İnceleme :Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15 inci maddesi gereğince 13/5/1965 gününde yapılan ilk incelemede dosyada bir eksiklik bulunmadığından esasın incelenmesine karar verildikten ve düzenlenen rapor, dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü :

10

Nisan 1322 günlü Asarı Atîka Nizamnamesinin 11 inci maddesi, bu Nizamnamenin 10

uncu maddesine aykırı hareket edenler hakkında ceza tâyin etmektedir.

Anayasa'nın 149 uncu ve 151 inci maddeleriyle, kanunların Anayasa'ya

aykırılığını denetlemek görevi, Anayasa Mahkemesine verilmiştir. Önce Asarı

Atîka Nizamnamesinin kanun niteliğinde olup olmadığının çözümlenmesi gerekir.

Nizamname yurt içinde bulunmuş ve bulunacak eski eserler hakkında ne işlem

yapılacağını ve bunların mülkiyetinin kime ait olacağını göstermektedir. Asarı

Atîka Nizamnamesi bir kanunu uygulama maksadıyla düzenlenmiş olmayıp konuyu

doğrudan doğruya düzenler nitelikte kurallar koymakta ve bu niteliği

"bakımından Anayasa'nın 107 nci maddesinde sözü edilen ve kanunun uygulama

şeklini belirten veya kanunun emrettiği işleri açıklayan tüzüklerden ayrı bir

durum göstermekte ve yürürlüğünden önceki mevzuatı ortadan kaldırmaktadır.

Gerçekten

Nizamnamenin yürürlüğe girdiği günde Mebusan Meclisi süresiz kapatılmış,

böylece yasama ve yürütme erki Devleti temsil eden padişahın elinde toplanmış

ve onun iradesi kanun kudretinde bulunmuştur. Yüksek iradenin onayı ile

yürürlüğe konulan ve o gündenberi uygulanagelen bu Nizamnamenin kanun

niteliğinde olduğunun kabulü ve bu sebeple de Anayasa'ya aykırılık itirazının

incelenmesi gerekir. Nitekim Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama

Usulleri hakkındaki 44 sayılı Kanunun geçici 5 inci maddesinin üçüncü

fıkrasında yer alan "Yukardaki fıkralar kanun adını taşımamakla beraber

kanun mahiyetindeki sair metinler için de uygulanır." hükmü de bu

düşünceyi doğrulamaktadır. Böylece kanun niteliğini taşıyan Asarı Atîka

Nizamnamesinin ceza hükmü koymasında Anayasa'nın 33 üncü maddesine aykırı bir

yön yoktur.

Sonuç :

Başkan Lûtfi · Akadlı Başkanvekili Rifat · Göksu Üye Cemalettin · Köseoğlu Üye Asım · Erkan Üye Şemsettin · Akçoğlu Üye İbrahim · Senil Üye İhsan · Keçecioğlu Üye A. · Şeref Hocaoğlu Üye Celâlettin · Kuralmen Üye Hakkı · Ketenoğlu Üye Sait · Koçak Üye Ahmet · Akar Üye Muhittin · Gürün Üye Lûtfi · Ömerbaş Üye Ekrem · Tüzemen