AYM Norm Denetimi E.2007/83 K.2010/28

Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Bağlı Okulların Millî Eğitim Bakanlığına Devredilmesi ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 5. maddesinin 2. fıkrasının üçüncü tümcesinin, Anayasa'nın 2. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Sağlık Bakanlığı'na bağlı Kayseri Sağlık Meslek Lisesi'nde müdür yardımcısı olarak görev yapmakta olan davacının, aynı okula 5450 sayılı Kanun uyarınca sağlık meslek dersleri öğretmeni olarak atanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davada, itiraz konusu kuralınAnayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptali için başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

A ' İtiraz Konusu Yasa Kuralı

26.1.2006 günlü, 5450 sayılı, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Bağlı Okulların Millî Eğitim Bakanlığına Devredilmesi ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren 5. maddesi şöyledir:

'MADDE 5-Kurumlara bağlı okullar, eğitim merkezleri ve kurslar ile bunların bünyelerinde bulunan döner sermaye işletmelerinde görev yapan personel Bakanlığa devredilmiştir.

Devredilen okullar, eğitim merkezleri ve kurslar ile döner sermaye

işletmelerinde ekli (1) sayılı listelerde yer alan kadrolar, 190 sayılı Genel

Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin

ilgili bölümünden çıkarılarak iptal edilmiştir. Bu Kanuna ekli (2) sayılı

listelerde yer alan kadrolar ihdas edilerek 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü

Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Millî Eğitim

Bakanlığına ait bölümüne eklenmiştir.Okulların, eğitim merkezlerinin ve

kursların okul müdürü, okul müdür yardımcısı, müdür, müdür yardımcısı, Turizm

Eğitim Merkezi Müdürü,Turizm Aşçılık Eğitim

Merkezi Müdürü, Tapu ve Kadastro Meslek Lisesi Müdürü, MeteorolojiTeknik

Lise Müdürü, Meteoroloji Teknik Lise Müdür Yardımcısı unvanlı kadrolarında

bulunanların görevleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sona erer; bunlar,

(2) sayılı liste ile ihdas edilen öğretmen unvanlı kadrolara (Turizm Eğitim

Merkezleri Müdürleri, Turizm Aşçılık Eğitim Merkezleri Müdürleri, Tesis Müdürü

unvanlı kadrolara),kadro ve görev unvanları değişmeyenler ise bu liste ile ihdas

edilen aynı unvanlı kadrolaraatanmış sayılırlar.

Okulların, eğitim merkezlerinin ve kursların sürekli işçi kadrolarında çalışanlar, kadroları ile birlikte Bakanlığa devredilir. Bu fıkra hükümlerine göre Bakanlığa geçmek istemeyen işçilerin kanunî hakları kurumlarınca ödenerek kurumlarıyla ilişikleri kesilir.

İkinci fıkra uyarınca Bakanlık kadrolarına atanan personelden

kadro ve görev unvanları değişenlerin, atandıkları yeni kadrolarının aylık, ek

gösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî hakları toplamının

(fazla çalışma ücreti, fiilen yapılan ders karşılığı ödenen ek ders ücreti ve

döner sermaye payı ödemesi hariç) net tutarının, eski kadrolarına bağlı olarak

en son ayda almakta oldukları aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları

ile diğer malî haklarının toplam (fazla çalışma ücreti, ek ders ücreti ve döner

sermaye payı ödemesi hariç) net tutarından az olması halinde aradaki fark; fark

giderilinceye kadar atandıkları kadrolarda kaldıkları sürece herhangi bir

kesintiye tâbi tutulmaksızın tazminat olarak ödenir.

Devredilen personelin devirden önce görev yaptığı kurumlarda geçen hizmet süreleri Bakanlıkta geçmiş sayılır.'

B- Dayanılan Anayasa Kuralı

Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. maddesine dayanılmıştır.

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT ve Zehra Ayla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla 20.7.2007 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineoybirliğiyle karar verilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Başvuru kararında, 5450 sayılı Kanunla Milli Eğitim Bakanlığı'na

devredilen okullardaki müdür ve müdür yardımcılığı görevlerinin (devirden

önce), genel idare hizmetleri sınıfında yer alan unvanlı bir görev olduğu, bu

unvanın, yürürlükteki mevzuata uygun olarak anılan görevlere atananlar

bakımından, koşulları kaybetmedikleri sürece kazanılmış hak niteliği taşıdığı,hukuk devleti ilkesi gereğince, anılan kişilerin

söz konusu kazanılmışhaklarının

devirden sonra da korunarak, Milli Eğitim Bakanlığı çatısı altında aynı isimlefaaliyetlerine

devam edecek olan okullara bu bakanlık için müdür ve müdür yardımcısı kadrosu

ihdas edilerek mevcut kadro unvanları ile atanmalarına olanak sağlanması

gerekirken, bu kişilerinkadro ve

unvanlarınıniptal edilerek, eğitim

öğretim hizmetleri sınıfındaki 'öğretmen' kadrosuna atanmalarının

öngörülmesininAnayasa'nın 2.

maddesinde ifade edilen hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

5450 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Bağlı Okulların Millî

Eğitim Bakanlığına Devredilmesi ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde

Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'la, Türk Silahlı Kuvvetleri ve

Emniyet Genel Müdürlüğüne bağlı okullar hariç olmak üzere kamu kurum ve

kuruluşlarına bağlı okullar ile bu okulların personelinin, motorlu taşıtlar

dahil taşınır ve taşınmazlarının ve bunlara ait bütçe ödeneklerinin Millî

Eğitim Bakanlığına devredilmesi, bu okullardaki müdür ve müdür yardımcısı unvanlı

kadrolarda bulunanların görevlerinin Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sona

ermesi ve bunların ihdas edilen öğretmen unvanlı kadrolara, kadro unvan ve

görevleri değişmeyenlerin ise Millî Eğitim Bakanlığı için ihdas edilecek olan

aynı unvanlı yeni kadrolara atanmaları, kadro ve unvanları değişenler de dahil

olmak üzere Bakanlığa devredilen personelin yeni atandıkları kadrolarda (fazla

çalışma ücreti, fiilen yapılan ders karşılığı ödenen ek ders ücreti ve döner

sermaye payı ödemesi hariç) alacakları aylık, ek gösterge, her türlü zam ve

tazminatlar toplamı ile diğer mali hakları toplamının eski kadrolarında iken

(fazla çalışma ücreti, fiilen yapılan ders karşılığı ödenen ek ders ücreti ve

döner sermaye payı ödemesi hariç) almış oldukları toplamdan düşük olması

halinde, aradaki farkın atandıkları kadrolarda kaldıkları sürece tazminat

olarak ödenmesi öngörülmüştür.

İtiraz konusu tümce, Milli Eğitim Bakanlığı'na devredilen

okulların, eğitim merkezlerinin ve kursların okul müdürü, okul müdür

yardımcısı, müdür, müdür yardımcısı, turizm eğitim merkezi müdürü,turizm aşçılık eğitim merkezi müdürü, tapu ve

kadastro meslek lisesi müdürü, meteorolojiteknik lise müdürü,

meteoroloji teknik lise müdür yardımcısı unvanlı kadrolarında bulunanların

görevlerinin, 5450 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sona ereceği,

bunların, Kanun ekinde (2) sayılı liste ile ihdas edilen öğretmen unvanlı

kadrolara (Turizm Eğitim Merkezleri Müdürleri, Turizm Aşçılık Eğitim Merkezleri

Müdürleri, Tesis Müdürü unvanlı kadrolara), kadro ve görev unvanları

değişmeyenlerinse bu liste ile ihdas edilen aynı unvanlı kadrolara atanmış

sayılacakları hükmünü içermektedir.

Milli Eğitim Bakanlığı'nadevredilen

okullarda, eğitim merkezlerinde ve kurslarda okul müdürü, okul müdür

yardımcısı, müdür, müdür yardımcısı, turizm eğitim merkezi müdürü,turizm aşçılık eğitim merkezi müdürü, tapu ve

kadastro meslek lisesi müdürü, meteorolojiteknik lise müdürü,

meteoroloji teknik lise müdür yardımcısı unvanlı görevleri yapanların

kadroları, 5450 sayılı Kanun'un 5. maddesinin2.

fıkrasının birinci tümcesi ile iptal edilmiştir. Fıkranın ikinci tümcesi ile

Milli Eğitim Bakanlığına, devredilen okullar için yeni kadrolar ihdas

edilirken, üçüncü tümcesi ile kadro iptali nedeniyle kadrosuz kalan personelin

yeni ihdas edilen kadrolara atanmaları öngörülmüştür. Fıkranın kadro iptal ve

ihdasına ilişkin kuralları itiraz konusu edilmemiş, kadrosuz kalan personelin

yeni ihdas edilen kadrolara atanmalarını öngören üçüncü tümcesine itiraz

edilmiştir.

Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin bir hukuk devleti olduğu belirtilmiştir. Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine açık olan devlettir.

Bir kamu kurumunun, buna bağlı olarak bu kurumun gördüğü kamu

hizmetinin kaldırılıp kaldırılmayacağına veya bir kamu hizmetinin hangi kamu

kurum veya kuruluşunca yerine getirileceğine karar verme yetkisi yasakoyucuya

aittir. Yasakoyucu Anayasa'ya uygun olmak kaydıyla, kamu hizmetinin

yürütülmesine ilişkin koşulları belirleyerek kadro düzenlemesi yapabilir. Kamu

hizmetinin gerekleri yönünden ve kamu yararı amacıyla yeni kadrolar ihdas

edebileceği gibi, mevcut bazı kadroları da kaldırabilir. Ayrıca, kamu idareleri

ile kamu görevlileri arasındaki ilişkiler, kural tasarruflarla

düzenlendiğinden, kamu görevlilerinin statülerine ilişkin yeni kurallar

koyabilir ya da var olan kuralları değiştirebilir.

Temelde asli bir yetkiye dayanılarak yürürlüğe konulan yasa ile bağımlı bir yetkiyle çıkarılan tüzük, yönetmelik, kararname gibi yürütmenin genel düzenleyici işlemlerini içeren kural işlemler, objektif ve genel hukuksal durumlar yaratırken, düzenledikleri konularda statü oluştururlar. Kişilerin bu statülere alınmaları, özel ve kişisel bir işlemle (şart işlemle) olur.

Kazanılmış hak, özel hukuk ve kamu hukuku alanlarında genel olarak,

bir hak sağlamaya elverişli objektif yasa kurallarının bireylere uygulanması

ile onlar için doğan şahsi hakkın korunması anlamında kabul edilmektedir. Buna

göre kazanılmış hak, kişinin bulunduğu statüden doğan (maaş gibi), tahakkuk

etmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş

haktır. Bir statüye bağlı olarak ileriye dönük, beklenen haklar bu nitelikte

değildir. 'Statü hukuku' esasına dayalı nesnel ve düzenleyici kuralların egemen

olduğu idare hukuku alanında statü hukukunun olanak verdiği oranlarda ve

koşullarda, genel durumun kişisel duruma dönüşmesinden sonra kazanılmış haklar

ortaya çıkabilmektedir. Objektif ve genel hukuksal durumun, şart işlemle özel

hukuksal duruma dönüşmesi kazanılmış hak yönünden yeterli değildir. Kural

işlemler her zaman değiştirilebilir ya da yargı organları tarafından Anayasa'ya

veya yasaya aykırı görülerek iptal edilebilir. Kural işlemin değişmesi ya da

ortadan kaldırılması, ona bağlı kişi ile ilgili şart işlemi de etkiler. Bu

durumda ilerisi için kazanılmış haktan söz edilemez. Ancak kişi, yeni kural

tasarrufa göre oluşan statüde yerini alır.

5450 sayılı Yasa ileMilli

Eğitim Bakanlığı'nadevredilen okullarda, eğitim merkezlerinde ve

kurslarda okul müdürü, okul müdür yardımcısı, müdür, müdür yardımcısı, turizm

eğitim merkezi müdürü,turizm aşçılık eğitim

merkezi müdürü, tapu ve kadastro meslek lisesi müdürü, meteorolojiteknik

lise müdürü, meteoroloji teknik lise müdür yardımcısı unvanlı kadrolarda görev

yapmakta iken, kadroları bu okulların Milli Eğitim Bakanlığı'na devredilmesi

nedeniyle kaldırılan ve bu bakanlık için gerekli olmadığı değerlendirilerek

yeniden ihdas edilmeyen kişilerin önceki kadro ve unvanları ile bu kadro ve

unvana bağlı hakları, halen bulundukları statüden doğan, tahakkuk etmiş ve

kendileri yönünden kesinleşmiş kişisel alacak niteliğine dönüşmüş bir hak

niteliğinde değildir.

Öte yandan, 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu'nun 33., 71. ve 91. maddelerinden de, kadroları kaldırılan devlet memurlarının eski sınıflarındaki derecelerine uygun, diğer bir deyimle buna eşit veya daha üst derecedeki yeni bir göreve atanmalarının zorunlu olduğu, bunun ötesinde, bu kişilerin eski görev yaptıkları sınıfta yer alan veya eski görev ve unvanlarına denk yeni bir göreve atanmaları zorunluluğunun bulunmadığı, kazanılmış hak kavramı ile kişinin daha önceki görevindeki derecesinin korunmasının amaçlandığı, eski görevin memura sağladığı unvan ile ileriye dönük parasal olanakların kazanılmış hak olarak değerlendirilmediği anlaşılmaktadır.

Buna göre, yasa koyucu tarafından Milli Eğitim Bakanlığı için gerekli olmadığı değerlendirilen okul müdürlüğü ve müdür yardımcılığı kadrolarının, devredilen okulların devirden önceki genel idare hizmetleri sınıfındaki müdür ve müdür yardımcısı unvanlı kadrolarında bulunan kişilerin şahsi durumlarının korunması amacıyla ihdasının hukuk devleti ilkesinin bir gereği ve sonucu olduğu söylenemeyeceğinden, itiraz konusu kural ile kazanılmış haklar ihlal edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle kural Anayasa'nın 2. maddesine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir.

KILIÇ

Başkanvekili

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Sacit

ADALI

Üye

Fulya

KANTARCIOĞLU

Üye

Mehmet

ERTEN

Üye

A. Necmi ÖZLER

Üye

Fettah

OTO

Üye

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Üye

Şevket

APALAK

Üye

Serruh

KALELİ

Üye Zehra · Ayla PERKTAŞ